Quỹ Tín dụng cho sinh viên - Giảm nỗi lo cho “con nhà nghèo”

Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân yêu cầu các đơn vị thực hiện cần chú trọng đến đối tượng HS học tại các trường nghề, trường trung cấp chuyên nghiệp. Phải nghiêm túc trong xác định đối tượng vay, tránh cả nể dẫn đến cho vay sai đối tượng trong thời gian tới.

Học sinh, sinh viên được tư vấn để vay vốn ngân hàng
Thủ tục xét cho vay hiện nay còn chậm khiến người học phải lo lắng, vì vậy cần xây dựng mối liên hệ giữa các đơn vị thực hiện. Sắp tới sẽ có chương trình đào tạo nghề cho 1 triệu lao động nông thôn nên các bộ ngành cần rà soát lại và xây dựng chế độ hỗ trợ những đối tượng này, không để HS-SV bỏ học vì hoàn cảnh khó khăn.

Con số được đưa ra tại Hội nghị sơ kết 2 năm chương trình tín dụng đối với học sinh - sinh viên (HS-SV) theo Quyết định số 157 của Thủ tướng, được tổ chức trực tuyến sáng 16-6 cho thấy, sau 2 năm, tổng doanh số cho vay từ chương trình này tính đến 30-4-2009 đạt 13.517 tỷ đồng với hơn 1,3 triệu HS-SV được vay, doanh số thu hồi nợ đạt 146 tỷ đồng. Một thực tế khác cũng được phân tích tại hội nghị: đối tượng cho vay chưa nhiều nhưng việc thu hồi vốn khá khó khăn, trong khi đó, nhu cầu vay vốn của sinh viên ngày càng lớn.

  • Nên nâng mức cho vay

Bạn Lê Thị Hoài, sinh viên lớp 42I1 - khoa Thương mại điện tử Trường ĐH Thương mại, cho biết, được vay vốn từ học kỳ đầu của năm học 2007 - 2008, đến nay, tổng số tiền Hoài đã được vay là 12,8 triệu đồng. Với số tiền này, một phần bạn dùng đóng học phí, phần còn lại phục vụ cho việc sinh hoạt và mua tài liệu học tập. Nhờ có nguồn vốn vay mà phần nào gia đình bớt được nỗi lo chu cấp tiền cho hai chị em học đại học.

Tuy nhiên, cũng như Hoài, nhiều sinh viên hiện đang vay cho biết, với số tiền được vay 800.000 đồng/tháng, dù không ít nhưng cũng không thể đủ để trang trải ở mức tối thiếu. Hoài nói: “Trong điều kiện giá cả leo thang hiện nay. Giá đồ dùng sinh hoạt tăng, giá điện tăng, giá nước, giá phòng tăng khiến cho cuộc sống của bọn em, nhất là những bạn sinh viên nghèo ở tỉnh lên TP học rất khó khăn, số tiền vay không đủ để trang trải”.

Th.S Trần Đình Lý, Trưởng phòng Công tác chính trị Trường ĐH Nông Lâm TPHCM, phân tích, để sống và học tập được ở TP, mỗi tháng, một SV phải tốn trên dưới 1 triệu đồng. Nếu dựa trên mức học phí để cho SV vay thì không thể giúp ích nhiều. Bởi những chi phí khác sẽ gấp 4 - 5 lần mức học phí phải đóng. Vì thế, với mức cho vay mỗi tháng là 1,2 triệu đồng sẽ hợp lý hơn để giải quyết căn bản mục tiêu mà chính sách đề ra. Ông Võ Anh Tuấn, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Văn Lang, cũng chia sẻ, nếu nâng mức cho vay lên như dự kiến 1,2 triệu đồng/tháng sẽ thuận lợi hơn cho SV.

Ngoài ra, đại diện một trường cho rằng cách thực hiện chính sách này hiện không ổn. Tín dụng là nhằm giúp SV khó khăn không phải bỏ học vì không tiền đóng học phí thì tại sao không căn cứ vào học phí của SV rồi cắt một phần chuyển thẳng cho nhà trường để đảm bảo việc học cho người vay? Làm cách này có thể kiểm soát người vay sử dụng tiền vay đúng mục đích hay không.

  • Thiếu cơ chế thu hồi nợ

Phát biểu trao đổi tại hội nghị, đại diện nhiều trường khẳng định, họ chỉ thống kê được số lượng SV xin vay vốn thông qua đơn xác nhận đang theo học tại trường nhưng hoàn toàn “mù tịt” sinh viên có vay được hay không và vay được bao nhiêu! Điều này xem ra khá bất hợp lý và đó cũng là nguyên nhân dẫn đến khả năng thu hồi nợ khó khăn. Theo thống kê của Ngân hàng Chính sách xã hội TP Đà Nẵng, tỷ lệ SV đã trả tiền trên tổng số đã vay chưa đến 3%. Đó là chưa kể rất nhiều trường hợp SV bị thôi học, chuyển trường, vi phạm quy chế… sau khi vay vốn.

Trao đổi bên lề, nhiều đại biểu chỉ ra những bất hợp lý trong cơ chế thực hiện: Chương trình thật sự có ý nghĩa nhưng khi áp dụng vào thực tế thì chưa đi từ gốc của vấn đề để giải quyết. Thứ nhất, việc xác định mục tiêu không rõ ràng, đối tượng là SV khó khăn hay toàn bộ HS-SV đều có cơ hội tiếp cận với quỹ khi có nhu cầu?

Thứ hai, quy trình cho vay thiếu khoa học, trong khi quan trọng nhất của thủ tục cho vay là yếu tố ràng buộc người vay trả tiền để duy trì quỹ thì lại không hiệu quả. Nhà trường – đơn vị quản lý HS-SV chỉ có việc xác nhận HS-SV đang theo học tại trường và hoàn toàn không có nhiệm vụ, trách nhiệm nào khác. Sau khi ký giấy xác nhận, SV có được duyệt hay không và được vay bao nhiêu thì nhà trường hoàn toàn không biết! Khi vay, sinh viên nào cũng làm cam kết trả nợ sau một năm ra trường.

Trên thực tế, SV sau khi tốt nghiệp thì nhà trường đâu thể kiểm soát buộc SV trả tiền, mà chỉ có thể ràng buộc khi SV còn nợ những gì thuộc về đào tạo của nhà trường. Mối liên kết giữa địa phương, trường đào tạo và ngân hàng chính sách thiếu chặt chẽ trong quy trình thực hiện nên cuối cùng trách nhiệm… không thuộc về ai. Tại sao không đặt vấn đề quản lý hậu cho vay lên địa phương và gia đình SV?

Ông Nguyễn Thanh Tường, Trưởng phòng Công tác sinh viên Trường ĐH Cần Thơ, kiến nghị, nên có sự liên kết thông tin giữa ngân hàng và nhà trường để nhà trường cùng quản lý, theo dõi. Những trường hợp SV bỏ học sau khi vay tiền thì ngân hàng làm sao hay biết nếu không có sự liên kết với nhà trường.

Phương Đông - Tiêu Hà

 Mở rộng tín dụng sinh viên

Cho vay vốn học tập đối với sinh viên (SV) là một chính sách lớn của nhà nước mang tính xã hội cao với mục tiêu góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đào tạo đội ngũ công nhân lành nghề cho đất nước.

Hàng ngàn SV đã không phải bỏ học khi có được nguồn trợ giúp này. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những chính sách “nóng”, luôn gặp khá nhiều khó khăn khi triển khai thực hiện, khó khăn từ đối tượng được xét vay, khó khăn từ thiếu vốn cho đến thu hồi vốn.

Chính sách nào cũng dựa trên sự công bằng, nhưng công bằng trong tín dụng SV luôn là vấn đề… đau đầu. Từ khi triển khai đến nay, rất nhiều SV thật sự khó khăn vẫn chưa được chạm đến nguồn vốn này, trong khi cũng không ít SV “thường thường bậc trung” về kinh tế vẫn được vay. Đau đầu hơn cả là nguồn vốn.

 Với số vốn ban đầu khá nhỏ, đến nay nguồn vốn được công bố là khoảng 8.000 tỷ đồng, nhưng theo đó, tỷ lệ dư nợ càng lớn mà thu hồi thì chẳng được bao nhiêu.

Đã từng có đề xuất nên “ghi nợ” vào chính văn bằng tốt nghiệp của SV để bảo đảm thu hồi vốn cho thấy các phương án thu hồi đã gần như không hiệu quả. Cho đến thời điểm này, khi mà nhiều thủ tục và điều kiện đã được thay đổi theo hướng thực tế hơn thì các vướng mắc trên vẫn còn thời sự bởi không ít SV có nhu cầu vẫn còn nằm ngoài đối tượng được vay.

Ở các nước, việc cho SV vay khá nhẹ nhàng bởi “không lo” khoản thu hồi vốn. Mọi thứ đã có quy định rõ ràng, SV ra trường xin việc thì phải đăng ký mã số thuế, nợ sẽ được trừ thẳng vào lương. Trong khi hình thức này ở ta chưa thực hiện được.

Ngay cả việc SV ra trường nhưng không xin được việc làm cũng là vấn đề cần tính đến. Điều này một phần cũng liên quan đến chất lượng đào tạo của các trường hiện nay. Chất lượng đầu ra kém thì đương nhiên không đảm bảo tương đối cho cạnh tranh việc làm của SV.

Để chính sách này ngày càng hiệu quả hơn, điều cần nhất là thủ tục phải đơn giản, sát thực tế. Khi mà nguồn vốn đã không còn thiếu, nhu cầu vay vốn của SV nhiều thì đối tượng cần được mở rộng hơn. Có ý kiến nên chuyển chính sách mang tính xã hội này sang chính sách cho vay. Một khi cho vay không có tính ưu đãi (hoặc ưu đãi ở mức hợp lý đối với đối tượng thật sự khó khăn) thì sẽ đơn giản hơn rất nhiều. Khi đó, tất cả SV không phân biệt đối tượng, ai cần thì sẽ được vay.

Bởi trên thực tế có những SV có kinh tế khá vẫn muốn vay để đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng cao hơn. Khi đó, ngân hàng cũng chỉ áp dụng các điều kiện cho vay chung, rủi ro sẽ được phân tán, gánh nặng ở nhà trường, địa phương sẽ giảm… Với phương thức này, đối tượng cho vay sẽ rộng mở, người nghèo được tạo cơ hội học tập, người khá giả sẽ có thêm điều kiện nâng cao nhu cầu học tập của mình.

H.QUỲ

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hướng nghiệp - tuyển sinh

Giáo dục hội nhập

Văn hay chữ tốt

Giải thưởng võ trường toản

Học bổng nguyễn văn hưởng

Mong ước của người truyền lửa

Buổi sáng cuối tuần, các bác sĩ trẻ, sinh viên ngành y dược từng được nhận học bổng Nguyễn Văn Hưởng đã hẹn nhau đến thăm gia đình bác sĩ Tạ Trung Quấc, mạnh thường quân ủng hộ tài chính giúp sinh viên có hoàn cảnh khó khăn vượt khó vươn lên trong học tập, thực hiện ước mơ khoác áo blouse trắng, trong hơn 10 năm qua. 

Giải thưởng tôn đức thắng

Hun đúc ngọn lửa sáng tạo

“Nếu không có bà Bé Ba, chắc giờ này chúng tôi đã bỏ cuộc và phá sản”, ông Phạm Thành Lộc, Công ty cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Thanh Bình, bộc bạch trong lúc dẫn chúng tôi đi thăm những mô hình trồng khí canh đầy ắp rau xanh ở huyện Củ Chi, TPHCM.