Rào cản nhiều, hiệu quả thấp

Áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng (TKNL) có thể mang về cho doanh nghiệp (DN) những món lợi nhuận lên đến hàng tỷ đồng. Tuy nhiên, cho đến nay số lượng DN áp dụng các giải pháp này chỉ mới đếm được trên đầu ngón tay. Vì sao?

Doanh nghiệp thiếu quan tâm

Tại hội thảo về chính sách sử dụng năng lượng, ông Lê Văn Khôi, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng KH-CN (Sở Khoa học - Công nghệ TP Hải Phòng) khẳng định, hiệu quả từ việc TKNL rất lớn. Điển hình như trường hợp Công ty TNHH Chế biến thực phẩm Phú Cường chuyên ngành chế biến thực phẩm các loại, sau khi thay thế công nghệ chiên mì sử dụng dầu FO bằng công nghệ chiên sử dụng hơi gián tiếp; thay nồi hơi cũ bằng nồi hơi mới có công suất cao phù hợp với công nghệ chiên mì bằng hơi đã tiết kiệm được hơn 1 tỷ đồng/năm chi phí năng lượng.

Hay trường hợp Công ty TNHH Silicat Việt An chuyên sản xuất vật liệu silicat, ilmenit, men frit. Công ty đầu tư 130 triệu đồng để áp dụng các biện pháp TKNL như lắp thêm bộ gia nhiệt cho gió cấp và nhiên liệu trước khi đưa vào buồng đốt; cải tiến lò và công nghệ xếp vật liệu… đã tiết giảm được 198 triệu đồng/năm chi phí cho năng lượng. Tương tự, những công ty khác như Hợp tác xã Mỹ Hương, Trung tâm thương mại Hải Phòng, Công ty TNHH Hải Long, Công ty Đóng tàu Phà Rừng… cũng đã tiết kiệm hàng trăm triệu đồng mỗi năm nhờ áp dụng các giải pháp TKNL như lắp đặt bộ gia nhiệt cho gió, nước cấp nồi hơi; thay thế hệ thống chiếu sáng, các động cơ dư thừa công suất; lắp đặt thiết bị đun nước nóng bằng năng lượng mặt trời; lắp thêm hệ thống tụ bù cho các phân xưởng…

Ông Nguyễn Đình Hiệp, Chánh Văn phòng TKNL Bộ Công thương nhấn mạnh, kết quả khảo sát của bộ cho thấy tiềm năng TKNL trong các ngành rất lớn. Cụ thể công nghiệp xi măng là 50%, gốm xứ 35%, phát điện than 25%, tòa nhà thương mại 30%, chế biến thực phẩm 20%, dệt may 30%... Thế nhưng, điều đáng tiếc là số DN thực hiện các giải pháp TKNL trên lại quá ít. Ông Khôi cho biết, hiện thành phố Hải Phòng có hơn 10.000 DN vừa và nhỏ, hàng trăm DN lớn. Trung bình mỗi DN tiêu tốn khoảng 500 triệu đến 900 triệu đồng/năm chi phí năng lượng. Nếu áp dụng giải pháp TKNL của các DN có thể tiết kiệm khoảng 20-40% tổng chi phí năng lượng nhưng hầu hết các DN lại chưa quan tâm đến vấn đề này. Ông Lý Đình Sơn, Phó Chủ tịch Hiệp hội DN vừa và nhỏ Việt Nam cho biết, hiện nước ta có khoảng 350.000 DN và tăng lên khoảng 500.000 DN vào năm 2010. Tuy nhiên, cho đến nay số lượng DN chưa thực hiện sử dụng năng lượng hiệu quả (SDNLHQ) lại chiếm phần lớn.

Nhà nước thiếu chính sách

Lý giải thực tế trên, theo ông Hiệp, rào cản của việc triển khai SDNLHQ trong DN là do biện pháp chế tài chưa đầy đủ; các thể chế tài chính chưa đủ sức khuyến khích các hoạt động TKNL. Bản thân DN cũng như nhà nước còn thiếu thiết bị, thông tin về mức hiệu suất, công nghệ TKNL…

Ông Huỳnh Phước, Giám đốc Sở Khoa học - Công nghệ Đà Nẵng cho biết, các DN đều hiểu việc TKNL là cần thiết nhưng do thiếu thông tin về công nghệ, giải pháp và dịch vụ hỗ trợ nên hiệu quả thực hiện chưa cao. Hơn nữa, khả năng tiếp cận nguồn tài chính chính thức để thực thi các giải pháp TKNL, các dự án về đổi mới công nghệ và SDNLHQ của DN còn gặp nhiều khó khăn do thủ tục hành chính quá phức tạp.

Riêng ông Sơn thì cho rằng, ngoài những lý do khách quan trên, hiện còn nhiều DN chưa nhận thức đúng tầm quan trọng của việc SDNLHQ. Cụ thể, những người chủ và cán bộ quản lý ở DN chưa có thói quen sử dụng và tìm kiếm thông tin; không có hoặc có rất ít cơ hội tiếp cận thông tin về SDNLHQ; chưa bố trí nhân lực quản lý, kỹ thuật hoặc nếu có thì chưa được chú ý và ưu tiên đúng mức. Mặt khác, việc thiếu sự trợ giúp tích cực từ phía nhà nước cũng ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả triển khai, ứng dụng giải pháp TKNL trong DN. Trên thực tế, những sự hỗ trợ của nhà nước trong thời gian qua chỉ mới giành cho một số ít các DN được chọn làm mô hình trình diễn…

Do đó, để việc nâng cao hiệu quả trong việc thực hiện TKNL, đảm bảo an ninh năng lượng trong thời gian tới, nhiều đại biểu các tỉnh thành cho rằng yếu tố cần thiết nhất hiện nay là phải sớm luật hóa vấn đề TKNL trong sản xuất cũng như sinh hoạt; hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế tài chính hỗ trợ DN thực hiện TKNL; xây dựng biểu giá năng lượng hợp lý để tạo động lực khuyến khích phát triển ngành năng lượng mới, thay thế phần nào năng lượng hóa thạch đang dần cạn kiệt và đắt đỏ… Có như vậy thì hoạt động TKNL sớm đi vào thực tế, giảm sức ép đảm bảo nguồn cung cấp năng lượng cho nhà nước.

Ái Vân