Mới tờ mờ sáng dân trong các bản làng Ktup, Katang (thị trấn Lao Bảo, Quảng Trị) lại lũ lượt kéo nhau xuống sông SêPôn bắt đầu một ngày mưu sinh mệt nhọc. Họ làm cái nghề “không giống ai”: nghề “săn” dế!
Chị Xôm Nưm (43 tuổi, dân tộc Pa Cô) rời khỏi căn nhà sàn ở bản Ktup sau khi ăn sáng vội vàng, hai đứa con gái của chị cũng cùng mẹ chuẩn bị xuống sông đào dế. Họ đến gọi những người trong bản đi cùng, ở bản này không dưới mười gia đình sống bằng nghề này.
Chị Xôm Nưm, là người làm nghề này lâu năm, tâm sự: “Tui làm nghề này cũng đã được gần cả chục năm rồi. Dân trong bản này hết đi rừng lại tìm dế đào bán kiếm tiền đong gạo”. Biết tôi tỏ ý muốn đi cùng, Xôm Nưm “cảnh báo”: “Không đi được đâu. Chú mà xuống dưới nắng không chịu nổi muốn về cũng không ai đưa về mô. Hay ho gì cái nghề ni mà muốn học hỏi…”.
Chỉ hai lát chét (một dụng cụ đào đất nhỏ hơn cái cuốc) ba mẹ con Xôm Nưm lại xúm nhau lại lôi ra những chú dế béo tròn. Muốn bắt được dế phải xác định được hang chính, hang phụ, chị Nưm cho biết “nguyên tắc” này và nó đúc rút từ “kinh nghiệm”!
Từ sáng sớm cho đến chiều tối họ chỉ được nghỉ ngơi ở khoảng giữa trưa, đôi tay họ phải cật lực suốt một ngày mong kiếm được vài cân dế đem bán cho những cư dân Lào sống sát biên giới. Dế là món ăn được cư dân Lào ở sát biên giới rất ưa chuộng.
Họ mua của dân bán về chế biến rất nhiều món phục vụ trong gia đình và bày bán ở các quán nhậu. Cư dân Lào ở trong sát vùng biên này “khoái” nhất là món dế chiên, hầu như trong bữa nhậu nào cũng có.
Bà Hồ Thị Then (60 tuổi, dân tộc Vân Kiều), dân bản Katang cho hay: Ngày nào may lắm thì kiếm được 10.000 đến 15.000đ, đủ mua gạo và thức ăn. Còn gặp ngày ít dế, nắng quá không đào nổi đành “bóp bụng” nợ gạo ăn qua bữa”.
Cánh tay thoăn thoắt cho dế vào bị, bà Then cười buồn: “Cũng không phải dễ mà sống được với nghề này. Tiền kiếm được thì ít, mình phải tiện tặn lắm mới sống được chú ạ!”.
Trời cuối chiều, nắng đã hết gắt. Bóng ba mẹ con chị Nưm trải dài trên triền sông. Mặt đất sau một ngày nắng đốt bốc lên mùi ngai ngái khó chịu. chị Nưm dừng chét, thu gom đồ đạc chuẩn bị ra về. Sáng mai hai đứa con gái của chị sẽ đem số dế này qua chợ Karôn (Lào) để bán.
“Hôm nay được cũng khá nhiều đây. Ngày nào bắt được một bị như thế này thì cả nhà đủ ăn!”, chị lạc quan cho biết vậy.
Duy Phiên
(SGGP 12G)
