(SGGP).- Thực hiện xã hội hóa trong hoạt động công chứng, nhiều văn phòng công chứng (còn gọi là công chứng “tư”) đã được thành lập tại một số địa phương, tạo điều kiện cho người dân có thêm sự lựa chọn khi muốn công chứng hồ sơ, giấy tờ. Tuy nhiên, tại hội nghị giao ban công tác tư pháp 6 tháng đầu năm 2009 vừa qua, lãnh đạo một số sở tư pháp cho biết: sau một thời gian các văn phòng công chứng đi vào hoạt động đã nảy sinh một vấn đề đáng lo ngại, đó là trình độ của công chứng viên.
Đối với những công chứng viên trước đây đã từng công tác tại các phòng công chứng (còn gọi là công chứng “Nhà nước”), có kinh nghiệm, nay ra mở văn phòng công chứng thì không đáng lo. Nhưng có những công chứng viên mới được bổ nhiệm, thiếu kinh nghiệm vận dụng pháp luật nên dẫn đến sai sót khi công chứng. Chẳng hạn, tại TPHCM, trong một vụ công chứng về di sản thừa kế, công chứng viên của một văn phòng công chứng đã cho một người ở hàng thừa kế thứ ba “nhảy phắt” lên hàng thừa kế thứ hai. Còn ở TP Đà Nẵng, từ đầu năm đến nay, qua kiểm tra đã phát hiện 2 trong số 4 văn phòng công chứng có sai phạm!
Thế nhưng, không chỉ công chứng viên của văn phòng công chứng “tư” mắc sai sót, mà cả công chứng viên của phòng công chứng “Nhà nước” cũng vậy. Năm 2008, Tòa Phúc thẩm TAND tối cao tại TPHCM đã tuyên Phòng Công chứng số 1 TPHCM thua kiện, vì công chứng viên của phòng này từ chối công chứng vào khế ước vay tiền ngân hàng của một người dân nhưng việc từ chối này không có căn cứ. Chưa kể, công chứng viên của phòng công chứng một số địa phương khác bị cũng khiếu nại do công chứng sai về nội dung hoặc về hình thức, gây thiệt hại cho quyền lợi của tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân...
Hậu quả từ những trường hợp công chứng sai như vậy thường không nhỏ, nhưng công chứng viên thường vẫn “an toàn” do hiện nay chưa có đủ chế tài xử lý. Theo quy định của Luật Công chứng, công chứng viên sẽ bị miễn nhiệm trong trường hợp đã bị xử phạt vi phạm hành chính đến lần thứ hai trong hoạt động hành nghề công chứng mà còn tiếp tục vi phạm.
Thế nhưng trong Nghị định 76/2006/NĐ-CP ngày 2-8-2006 của Chính phủ về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực tư pháp, lại chỉ quy định việc xử phạt đối với hành vi vi phạm của người yêu cầu công chứng chứ không quy định xử phạt đối với hành vi vi phạm của công chứng viên. Do vậy, khi phát hiện công chứng viên có sai phạm, cơ quan quản lý nhà nước cũng không thể xử lý được.
Còn Nghị định số 60/2009/NĐ-CP vừa được ban hành vào ngày 23-7-2009 thay thế cho Nghị định 76/2006/NĐ-CP – có hiệu lực thi hành từ ngày 18-9-2009, tuy có quy định xử phạt đối với các hành vi vi phạm của công chứng viên nhưng mức phạt chỉ từ 3 đến 10 triệu đồng! Hình thức xử phạt bổ sung là tước thẻ công chứng viên từ 6 đến 12 tháng cũng khó thực hiện, vì khi chưa có quyết định miễn nhiệm của Bộ trưởng Bộ Tư pháp, công chứng viên vẫn có quyền hành nghề! Thiệt hại lớn nhưng mức xử phạt còn nhẹ, chưa đủ sức răn đe.
Để hạn chế các trường hợp công chứng sai, đảm bảo môi trường pháp lý an toàn, nhất là đối với các giao dịch, hợp đồng của người dân và doanh nghiệp, cần bổ sung luật theo hướng tăng mức xử phạt tiền và sửa những quy định còn mâu thuẫn về thẩm quyền tước thẻ công chứng viên.
ÁI CHÂN
