Trong chuyến ngược lên miền núi Tây Bắc hùng vĩ vào đầu tháng 5 vừa qua, phóng viên Tuần San SGGP Thứ Bảy đã ghi lại nhiều hình ảnh xung quanh thủy điện Sơn La- công trình thủy điện được xem là lớn nhất Đông Nam Á.
Được Thủ tướng Phan Văn Khải ấn nút lệnh khởi công ngày 2-12-2005, công trình Thủy điện Sơn La bắt đầu khởi động bằng việc ngăn dòng sông Đà.
Theo thiết kế, dung tích hồ chứa của thủy điện là 9,2 tỷ mét khối nước; diện tích mặt hồ là 224km2, mực nước dâng trung bình là 215m (mực nước chết 175m) dùng cho 6 tổ máy với tổng công suất lắp máy đạt đến 2.400MW.
Để dành đất cho công trình vĩ đại này, 19.000 hộ dân phải di dời đến nơi ở mới, chậm nhất là đến 6-2009. Gặp vợ chồng anh Hoàng Văn Vinh, chị Hoàng Thị Sỹ (dân tộc Thái đen) ở huyện Quỳnh Nhai (Sơn La) hối hả đèo nhau đi mua xi măng, gạch, cát, chúng tôi gợi chuyện và chị Sỹ cho biết: “Gần như cả huyện Quỳnh Nhai sẽ bị chìm dưới nước nên vợ chồng em tranh thủ xây nhà mới ở huyện Sông Mã. Chúng em có 4.000m2 đất trồng bắp, Nhà nước đền bù thỏa đáng lắm nên cuối năm nay cả nhà sẽ dọn đi”.
Còn tại thị xã Mường Lay (Điện Biên), nơi sẽ ngập sâu dưới hàng trăm mét nước vào năm 2010, chính quyền lại có cách làm khác là đưa toàn bộ thị xã lên cao theo kiểu “Sơn Tinh-Thủy Tinh”. 5 khu tái định cư với tổng diện tích hơn 200ha, đủ chỗ cho hơn 2.550 hộ đồng bào Xá, Khơ Mú, Thái, Kinh tạo lập cuộc sống mới.
Hiện thị xã Mường Lay đã vắng hẳn bóng người. Đi dọc sông Đà đoạn chảy qua cầu treo Hang Tôm kỳ vĩ (giáp ranh hai tỉnh Điện Biên, Lai Châu), rẽ vào sông Nậm Na, chúng tôi bắt gặp nhiều bản làng của đồng bào Mông. Đoạn sông này, chiếc cầu này, chỉ vài năm nữa thôi, cũng chỉ còn trên hình ảnh. Tuổi trẻ Lai Châu đã ra quân vận động 4.000 hộ đồng bào rời làng bản cũ để tái định cư.
Hôm chúng tôi đến, hoa tầm xuân nở thắm núi rừng Tây Bắc. Hơn 6.000 công nhân các tổng công ty lớn trong ngành xây dựng như Sông Đà, Trường Sơn, Lũng Lô, Lilama, Cienco 1... đang hối hả thi công hố móng phần đập bê tông (5,3 triệu mét khối) để tiến tới đổ mẻ bê tông đầu tiên vào đầu năm 2007.
Kỹ sư Lưu Thái Biểu, Phó Trưởng BQL thủy điện Sơn La, vui mừng: “Tổng dự toán công trình là 37.000 tỷ đồng, chúng tôi cố gắng rút ngắn tiến độ đến năm 2013 là hoàn tất (thay vì năm 2015). Khi ấy, thủy điện Sơn La sẽ cho 10,2 tỷ Kw mỗi năm, tính theo thời giá là 700 triệu USD, vị chi mỗi ngày Sơn La sản xuất 2 triệu USD tiền điện”.
DƯƠNG MINH ANH
