Sự vinh danh và cống hiến đích thực

Hôm nay, 10-1, lễ vinh danh Nghệ sĩ nhân dân (NSND), Nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) lần thứ 8 - danh hiệu cao quý nhất dành cho nghệ sĩ được tổ chức tại Nhà hát lớn Hà Nội. Đây là đợt phong tặng danh hiệu đầu tiên theo những quy chuẩn mới và cũng là đợt phong tặng danh hiệu đông kỷ lục, với 377 NSƯT và 102 NSND.

So với trước, Nghị định 89 “Quy định về xét tặng danh hiệu NSND, NSƯT” (NĐ89/2014/NĐ-CP) do Thủ tướng Chính phủ ký ngày 29-9-2014 có một số điều chỉnh, ghi nhận, đánh giá những đóng góp của các thế hệ nghệ sĩ, với tiêu chí “đặt vinh dự của nghệ sĩ lên trên hết”. Quy định mới này cũng khuyến khích các nghệ sĩ trẻ khi bổ sung thêm huy chương bạc thay vì chỉ có huy chương vàng như trước kia… Sự thay đổi này chính là một trong những nguyên nhân dẫn tới sự tăng tốc đột biến khi có tới 102 nghệ sĩ được đề nghị phong tặng danh hiệu NSND. Trong đó, có những nghệ sĩ tuổi còn khá trẻ được vinh danh NSND, như nghệ sĩ Tự Long hay diễn viên Trung Hiếu. Trước đây, đợt 1 chỉ có 40 NSND, đợt 2 chỉ có 13 NSND và vào năm 2011, đạt số lượng nhiều nhất trong các năm trước đó, cũng chỉ có 74 nghệ sĩ được phong NSND. Năm nay ghi nhận trường hợp Hoài Linh, nghệ sĩ hải ngoại đầu tiên về Việt Nam biểu diễn được phong NSƯT.

Thật vui mừng khi thấy sự cống hiến, hy sinh vì nghệ thuật của các nghệ sĩ đã được ghi nhận và tôn vinh. Song khi danh hiệu NSND vẫn được hiểu là một sự công nhận không chỉ là cống hiến, phục vụ quần chúng nhân dân, mà còn là công nhận tài năng xuất sắc, gồm cả trình độ chuyên môn, năng khiếu cá nhân, sự kiên trì bền bỉ lao động nghệ thuật để có những tác phẩm đỉnh cao đóng góp cho nền nghệ thuật nước nhà, thì con số 102 người được phong tặng NSND lần này khiến không ít người nảy sinh tâm lý: Phải chăng danh hiệu NSND đã bị ảnh hưởng bởi chủ nghĩa bình quân, cả làng đều vui?

Dù biết rằng mọi sự so sánh đều khập khiễng nhưng cùng nhau nhìn lại danh sách các NSND được phong tặng từ những đợt đầu tiên với những cái tên như Quốc Hương, Thanh Huyền… (ca nhạc), Phùng Há, Ba Du, Năm Đồ… (cải lương), Trà Giang, Bùi Đình Hạc, Hồng Sến, Hải Ninh, Phạm Văn Khoa (điện ảnh)… có thể thấy đó là một thế hệ nghệ sĩ tinh hoa, tài năng. Họ không chỉ được giới chuyên môn đánh giá cao tài năng mà quần chúng nhân dân cũng rất yêu mến. Những tác phẩm nghệ thuật mà họ trình diễn hay sáng tạo, có thể xem là những tác phẩm mẫu mực của nghệ thuật, trở thành kinh điển, giáo khoa cho rất nhiều thế hệ nghệ sĩ tiếp nối. 

Huy chương, giải thưởng đúng là một cơ sở để chứng minh tài năng của người nghệ sĩ nhưng không thể lấy đó là yếu tố quyết định để khẳng định vị thế nghệ thuật. Tài năng của người nghệ sĩ phải được đo bằng những cống hiến đích thực cho nghệ thuật, bằng những tình cảm yêu mến, ngưỡng mộ trong lòng công chúng, chứ không thể chỉ được xác định một cách cơ học bằng thời gian hoạt động nghề nghiệp hay những giải thưởng, huy chương. Vì thế, trước thềm lễ trao tặng danh hiệu, một số nghệ sĩ vẫn không tránh khỏi tâm tư khi cho rằng việc “đếm” huy chương một cách máy móc như đang áp dụng liệu có dẫn tới việc bỏ sót, lọt đáng tiếc những nghệ sĩ xứng đáng? Hoặc có trường hợp nghệ sĩ tuy đủ số huy chương, đủ năm hành nghề nhưng thực tế chưa có những vai diễn để đời, có tác phẩm nào khắc dấu vào lòng người xem, tạo ra một phong cách biểu diễn riêng, đặc sắc; hay chưa có những vai diễn mẫu mực có tính chất như sự tiếp nối, bảo tồn, phát triển loại hình nghệ thuật truyền thống đang theo đuổi… Nhưng họ vẫn được vinh danh vì đủ tiêu chí.

Việc vinh danh nghệ sĩ chính xác, minh bạch thực sự là động lực tưởng thưởng cho những nỗ lực quên mình về nghệ thuật của các nghệ sĩ. Nhưng chính những người làm nghệ thuật, cũng hiểu hơn ai hết, danh hiệu thực sự của nghệ sĩ   là ở trong lòng công chúng. Được công chúng đón nhận và mến mộ đến đâu mới là thước đo đích thực, chính xác nhất về tài năng và chỗ đứng của mỗi nghệ sĩ trong cuộc đời làm nghệ thuật của chính mình.

MAI AN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Trách nhiệm khi chậm cấp vốn

Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) có hiệu lực từ ngày 1-1-2021 được kỳ vọng tạo ra cú hích để huy động nguồn vốn từ khu vực tư nhân đầu tư các dự án hạ tầng, giảm bớt áp lực cho ngân sách nhà nước (NSNN). 

Giao thông - Đô thị

Quy hoạch

Tin buồn