Lần đầu tiên các nhà khoa học Việt Nam

Tạo ra cá phát sáng nhờ công nghệ chuyển gien

Các nhà khoa học Phòng thí nghiệm tế bào gốc Đại học Khoa học Tự nhiên TPHCM vừa công bố nghiên cứu và nuôi dưỡng thành công cá phát sáng nhờ công nghệ chuyển gien. Đây là lần đầu tiên Việt Nam thực hiện thành công nghiên cứu này và mở ra nhiều triển vọng  ứng dụng vào dược phẩm, y học, môi trường và thẩm mỹ.

Theo nhóm các nhà khoa học nói trên, cá phát sáng được tạo ra là cá ngựa vằn (tên khoa học Danio rerio). Để thực hiện nghiên cứu này, nhóm nghiên cứu đã sử dụng gien lấy từ con sứa biển và ứng dụng công nghệ bắn gien.

Sau khi được chuyển gien, những con cá ngựa nói trên trong điều kiện ánh sáng bình thường có màu hồng nâu, nhưng khi ánh sáng chuyển màu huỳnh quang nhạt, cá sẽ chuyển màu xanh sáng. Đặc biệt, cơ thể chúng sẽ phát ánh sáng xanh huỳnh quang trong bóng đêm.

Để hiểu hơn về quá trình nghiên cứu đi đến thành công đáng ghi nhận nói trên, Th.s Phan Kim Ngọc (ảnh), thuộc nhóm nghiên cứu, cho biết mặc dù công nghệ này những nước hiện đại đã thực hiện được từ năm 2001 nhưng mãi đến năm 2004, các nhà khoa học  Đại học Khoa học Tự nhiên TPHCM mới có điều kiện bắt tay vào nghiên cứu.

- Thạc sĩ có thể cho biết rõ hơn quy trình tạo ra loài cá phát sáng này?

Tôi đã thử nghiệm trên 3 loại động vật khác nhau là cá, chuột và heo. Nhưng mới chỉ thành công ở cá ngựa vằn. Đầu tiên phải tách gien phát sáng từ một loài động vật có khả năng phát sáng tự nhiên, sau đó gắn hóa chất để giữ gien. Khi gien tạo thành hình vòng cung là có thể đưa vào tế bào của con cá ngựa vằn. Tế bào này sau khi phát triển thành con cá và sẽ sinh ra những con cá con có khả năng phát sáng được. Những con cá ngựa vằn phát sáng này có cuộc sống bình thường như bao con cá ngựa vằn khác.

Cá ngựa vằn phát sáng.

- Thành công này có phải là bước đột phá mới của ngành công nghệ sinh học Việt Nam, thưa ông?

Đúng vậy. Việc nghiên cứu thành công này có hai ý nghĩa lớn trong thực tế. Thứ nhất, đây là lần đầu tiên thực hiện được ở Việt Nam vì là công nghệ rất khó mà chỉ các nước hiện đại mới làm được. Điều này cũng giúp tìm ra các quy luật hoạt động của gien. Thứ hai, nó mở ra nhiều ứng dụng trong cuộc sống.

Trong nông nghiệp, có thể tạo ra những động vật sạch, chất lượng cao (bò nhiều sữa, heo nhiều nạc,…). Mặt khác, giúp bảo tồn, gìn giữ những loài gien quý hiếm, từ đó có thể tái tạo lại. Trong môi trường, tạo ra những sinh vật có thể ăn những chất dơ bẩn, có hại, phân giải chất độc, làm cân bằng hệ sinh thái. Đối với dược học, có thể tạo ra những giống vật mang những gien quý của người để làm thuốc chữa bệnh.

Đồng thời cũng có thể sản xuất thuốc trong chính cơ thể bệnh nhân. Ngoài ra có thể thay thế những gien bệnh, gien xấu bằng những đoạn gien lành. Việc tạo ra những động vật phát sáng còn giúp ích trong việc giải trí cho con người.

- Hướng nghiên cứu tiếp theo là gì, thưa ông?

Tôi sẽ tiếp tục thử nghiệm cho động vật phát sáng một cách ổn định. Sau đó sẽ xây dựng công trình liệu pháp gien trên người. Theo nguyên tắc thì công nghệ chuyển gien có thể chữa lành hoàn toàn tất cả các loại bệnh. Có thể tôi sẽ thử nghiệm với bệnh tiểu đường đầu tiên. 

- Xin cảm ơn ông.

Duy Hùng

Các tin, bài viết khác