Thời gian gần đây, mỗi năm VN đưa 70.000 lao động đi nước ngoài làm việc và năm 2007 phấn đấu tăng lên 80.000 người. Hàng năm số lao động đang làm việc ở nước ngoài tích lũy và chuyển về nước khoảng 1,5 - 1,6 tỷ USD. So với thu nhập xã hội của nhiều ngành kinh tế khác ở trong nước thì ngành “xuất khẩu nhân lực” này được xếp vào câu lạc bộ 1 tỷ USD. Nguồn ngoại tệ thu được từ ngành công nghiệp mới này có thể tăng theo cấp số nhân nếu ta biết đầu tư và khai thác tốt thị trường xuất khẩu lao động (XKLĐ) nhiều tiềm năng. Nhìn sang các nước có truyền thống XKLĐ như Philippines, Indonesia, Thái Lan… mới thấy họ có chiến lược đầu tư, khai thác và thu về nguồn ngoại tệ khổng lồ - hàng tỷ USD mỗi năm.
Coi đây là ngành công nghiệp đầu tư ít vốn nhưng thu lợi cao, hàng năm Philippines đã khuyến khích, tạo điều kiện cho các công ty môi giới XKLĐ đưa hàng triệu lao động phổ thông lẫn lao động có tay nghề đi nước ngoài làm việc. Nhờ đó, mỗi năm đất nước này thu về gần 10 tỷ USD. Nhờ có thương hiệu “giỏi tiếng Anh, chịu khó, tận tâm với công việc, ý thức kỷ luật cao…”, lao động Philippines được giới chủ ở khắp thế giới giang tay đón nhận. Tương tự, lao động của Thái Lan cũng tạo được thương hiệu trong lĩnh vực nhận thầu xây dựng nhờ có kỹ năng, tay nghề, kỹ thuật cao. Với tố chất chịu khó cộng thêm ý thức kỷ luật, tuân thủ các quy định của pháp luật nước sở tại khá tốt, nên lao động Indonesia, Trung Quốc… cũng được đánh giá cao.
Còn lao động xuất khẩu của ta thì sao? Tham gia thị trường XKLĐ hơn 10 năm qua nhưng nhìn lại hoạt động XKLĐ của ta còn non trẻ, thiếu kinh nghiệm và năng lực cạnh tranh yếu. Do khâu đào tạo, chuẩn bị nguồn xuất khẩu thiếu bài bản nên trình độ về ngoại ngữ, tay nghề, ý thức chấp hành pháp luật, kỷ luật của lao động VN nhìn chung còn thấp. Tuy đã tăng quy mô XKLĐ trong những năm gần đây nhưng chúng ta chỉ mới thâm nhập vào thị trường có thu nhập thấp như Malaysia, Đài Loan (Trung Quốc). Còn những thị trường có thu nhập cao như Hàn Quốc, Nhật Bản, chúng ta chỉ dừng ở con số khiêm tốn với khoảng 20.000 lao động được tiếp nhận mỗi năm, trong đó Nhật Bản là 2.000 - 3.000 người. Một trong những nguyên nhân khiến cho thị phần có thu nhập cao của ta bị thu hẹp là do lao động VN bỏ trốn với tỷ lệ quá cao. Gần đây, VN đang đặt mục tiêu vươn đến các thị trường XKLĐ có thu nhập cao như châu Âu, Australia, Cannada, Mỹ… Thế nhưng, để đặt chân vào những thị trường cao cấp này không dễ. Bởi lẽ tiêu chuẩn tuyển chọn lao động ở các thị trường cao cấp này rất khắt khe và phần đông lao động của ta không đáp ứng yêu cầu, nhất là trình độ ngoại ngữ, tay nghề, chuyên môn –kỹ thuật.
Như thế để cạnh tranh, tăng quy mô đưa lao động xuất khẩu lên con số hàng trăm ngàn lao động mỗi năm như kỳ vọng của Chính phủ, chúng ta cần có chiến lược đầu tư phát triển ngành công nghiệp “xuất khẩu nhân lực” một cách bài bản hơn, hiệu quả hơn. Trong xu thế hội nhập, chúng ta không thể xem nhẹ việc tạo thương hiệu cho đội ngũ lao động VN đi nước ngoài làm việc bằng uy tín và chất lượng.
Khánh Bình
