“Điểm trung bình cả năm môn toán của con tôi hơn 7 phẩy mà sao điểm thi chỉ có 2?”. Dò đi dò lại điểm trên bảng đến mấy lần, ông Quốc Anh (quận 10) dường như không tin vào mắt mình. Bàng hoàng và hồi hộp về điểm thi của con em còn thấp so với điểm số trong năm học lớp 9, không biết liệu có đậu không? - chính là tâm trạng chung của nhiều PHHS mấy ngày qua, sau khi Sở GD–ĐT TPHCM công bố điểm kỳ thi vào lớp 10. Phải chăng đề thi đánh đố thí sinh hay tại khâu xét đậu tốt nghiệp THCS có vấn đề?
Gần phân nửa học sinh lớp 9 không đạt yêu cầu
Theo thống kê của Sở GD–ĐT, điểm bình quân vào lớp 10 của 3 môn văn, toán, Anh của toàn thành phố là 28,96/50. Trong đó, môn toán và môn Anh văn có tỷ lệ điểm dưới trung bình chiếm gần 50% tổng số bài thi (toán 41,5%, Anh văn 48,48%). Đó là chưa kể đã có hơn 445 thí sinh tự biết mình tự nguyện bỏ cuộc.
So sánh với kỳ thi tốt nghiệp năm ngoái (2004–2005), tỷ lệ loại giỏi đạt 31,52%, loại khá đạt 35,45% thì rõ ràng có sự cách biệt rất lớn. Mặc dù mục tiêu của thi tốt nghiệp nhằm xác nhận trình độ người học không giống với đề thi tuyển vào lớp 10 “phân luồng” HS nhưng qua kết quả thi này, nhiều câu hỏi không thể không đặt ra với ngành GD–ĐT.
Phải chăng đề thi quá khó, lắt léo dẫn đến gần phân nửa HS sinh lớp 9 của cả thành phố không đạt yêu cầu? Về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Ngai, Phó Giám đốc Sở GD–ĐT khẳng định: “Nội dung thi nằm trong chương trình học lớp 9 gồm kiến thức căn bản giúp HS đạt điểm trung bình và một số câu hỏi nâng cao nhằm phân hóa HS”.
Còn theo ông Trần Lung, Hiệu trưởng Trường THCS Kim Đồng, quận 5 thì: “Đề thi năm nay ra hay, nội dung thi nằm trong chương trình nhưng có tính phân hóa rất cao. Điểm thi phản ánh đúng quá trình giảng dạy ở trường học”. Nếu nhận định như vậy thì điểm thi vào lớp 10 năm nay phản ảnh thực chất bài thi. Nhưng nếu căn cứ theo tình hình điểm thi thì quá trình giảng dạy ở trường có thực chất hay không?
Chúng tôi xem lại bảng điểm kỳ thi tuyển vào lớp 10 ở TPHCM năm nay: số bài thi môn toán bị điểm 0: 371 bài; môn văn có 10 bài và môn Anh văn có 2 bài bị điểm 0. Một hiệu trưởng quận Tân Bình ngao ngán: “Bài thi không kiếm được nửa điểm thì tệ quá! Nghĩa là trong đầu thí sinh… không có chút kiến thức căn bản nào”.
Điểm số này lại một lần nữa gióng hồi chuông cảnh báo thực trạng học vẹt để lấp đầy lỗ hổng kiến thức trong nền giáo dục phổ thông hiện nay. Điểm số này làm chúng tôi nhớ đến phát biểu của TS Vũ Thị Phương Anh, Viện Nghiên cứu Giáo dục tại hội thảo khoa học “Kiểm tra đánh giá (KTĐG) để phát huy tính tích cực của HS bậc trung học” vừa diễn ra tại TPHCM vào ngày 16-6: Mọi hoạt động của nhà trường chỉ nhằm giúp HS đối phó với thi cử như cho sẵn các bài văn mẫu, cung cấp cách giải những bài toán thường xuất hiện trong kỳ thi. Do vậy, KTĐG chỉ nhằm xếp loại HS, xét lên lớp, cấp chứng chỉ.
Thi lớp 10 - học đối phó ở lớp 9
Theo quy chế xét tốt nghiệp THCS, HS xếp loại học lực yếu nhưng các môn học tính điểm trung bình đều đạt từ 3,5 trở lên nếu có bằng học nghề cũng được công nhận tốt nghiệp. Trong khi đó, HS xếp loại giỏi cuối năm lớp 9 cũng vào lớp 10 mà không có cộng điểm ưu tiên. Khi kết quả tốt nghiệp ở bậc THCS không có tác động gì đến kết quả lớp 10 thì HS chẳng cần nhọc công học làm gì. Chỉ cần học nghề loại giỏi là HS đã có trong tay 1,5 điểm vào lớp 10.
Dù gì đi nữa thì điểm thi vào lớp 10 sẽ là cơ sở xét tuyển HS vào học loại hình trường công lập, công lập tự chủ tài chính hay bán công. Từ đầu năm học 2005–2006, khi việc bỏ thi tốt nghiệp THCS đã được công bố, giáo viên, phụ huynh đều như trút được gánh nặng và không o ép HS học, nên cả PH lẫn HS đều không ngờ trước được tính chất căng thẳng của kỳ tuyển sinh vào lớp 10 như thế nào. Vì thế, điểm thi vào lớp 10 năm học 2006-2007 như một quả bom dội ngược lại đối với rất nhiều PHHS.
Còn hai tuần nữa Sở GD–ĐT mới công bố điểm chuẩn vào từng trường - cũng là chừng ấy ngày PH và HS phải thắc thỏm, hồi hộp về khả năng trúng tuyển… vào lớp 10 của HS. Sự hồi hộp này đã được phản ảnh qua nhiều cú điện thoại của PHHS gọi đến Báo SGGP… xin tư vấn dự đoán điểm chuẩn!
Mức độ căng thẳng trong thi tuyển vào lớp 10 năm nay dự báo sẽ dẫn đến học đối phó ở trường và dồn sức cho luyện thi văn, toán, ngoại ngữ ở các lò luyện trong năm học sau. Và như vậy mục đích giáo dục toàn diện trong Luật Giáo dục dễ bị phá sản, bởi khi lên lớp 9, các HS sẽ cắm đầu vào học các môn mà các em sẽ thi tuyển vào lớp 10.
DOANH DOANH