Năm 2008, nguồn điện cung cấp được dự báo sẽ hết sức căng thẳng. Việc thiếu nguồn điện cung cấp thời gian qua khiến nhiều tỉnh thành phải cắt điện luân phiên. Tiết kiệm điện đã trở thành chủ trương cấp thiết, cộng đồng tích cực hưởng ứng chủ trương này. Tuy nhiên, trên thị trường lại bày bán nhiều thiết bị điện kém chất lượng khiến người tiêu dùng muốn tiết kiệm điện lại thành lãng phí điện. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Đình Hiệp, Chánh văn phòng Tiết kiệm năng lượng Bộ Công thương về vấn đề này.
* Phóng viên: Ông đánh giá như thế nào về chất lượng các loại thiết bị điện trên thị trường nước ta hiện nay?
* Ông NGUYỄN ĐÌNH HIỆP: Đây là một câu hỏi khó trả lời. Nhìn chung các hãng thiết bị lớn, nổi tiếng đều đã có mặt trên thị trường Việt Nam. Họ có hệ thống đảm bảo chất lượng sản phẩm tương đối tốt. Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận rằng thị trường Việt Nam hiện đang có mặt rất nhiều chủng loại sản phẩm thiết bị điện có chất lượng khác nhau, xuất phát từ Trung Quốc và các nước trong khu vực. Trong đó, không ngoại trừ những sản phẩm có chất lượng chưa được kiểm chứng và do nhà sản xuất quá chú tâm vào việc hạ giá thành sản phẩm nên có thể chất lượng không đảm bảo tiêu chuẩn tiết kiệm điện.
* Việc quản lý đối với những hàng kém chất lượng, tiêu hao nhiều điện trôi nổi trên thị trường như thế nào?
Nên chọn mua bóng đèn tiết kiệm điện nhãn hiệu uy tín. Ảnh: ĐỨC TRÍ
* Tiêu hao điện không phải là yếu tố chất lượng duy nhất, hay nói cách khác tiêu hao điện chưa phải là sản phẩm kém chất lượng xét theo các khía cạnh khác (ví dụ: các xe hơi đắt tiền hiện nay vẫn tiêu thụ rất nhiều nhiên liệu, nhà nước không khuyến khích việc sử dụng các xe này chứ không thể nói là những phương tiện này kém chất lượng và không được lưu hành).
Tại Việt Nam hiện nay, các yếu tố chất lượng được quan tâm hàng đầu là các chỉ tiêu về an toàn, vệ sinh và tác động đến môi trường của sản phẩm. Các chỉ tiêu này được kiểm tra, giám sát trước khi đưa sản phẩm ra thị trường bằng các cơ quan kiểm tra nhà nước chuyên ngành.
Yếu tố tiêu thụ nhiều điện, nhiều năng lượng là đối tượng mới được quan tâm gần đây, cần có thời gian để tuyên truyền, phổ biến cho cộng đồng. Sau đó mới xây dựng các lộ trình kiểm soát và loại bỏ dần các thiết bị tiêu thụ nhiều điện, năng lượng ra khỏi thị trường. Tuy nhiên, việc loại bỏ này vẫn đảm bảo phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội, điều kiện kỹ thuật, công nghệ của toàn xã hội chứ không thể ngay lập tức loại bỏ. Ví dụ tại Úc và một số bang ở Mỹ, người ta cũng cần có lộ trình từ 5 – 7 năm để loại bỏ hoàn toàn bóng đèn tròn ra khỏi thị trường. Với điều kiện của Việt Nam, thời gian thực hiện cần dài hơn nhiều.
* Ông có thể nói cụ thể hơn về lộ trình và giải pháp loại bỏ thiết bị tiêu thụ nhiều năng lượng nước ta? Tại sao phải dán nhãn tiết kiệm năng lượng?
* Giải pháp được xem là hiệu quả nhất mà Bộ Công thương đang triển khai là dán nhãn tiết kiệm năng lượng. Vì thông qua nhãn này sẽ giúp người tiêu dùng có những thông tin chính xác về hiệu suất năng lượng của sản phẩm trước khi đưa ra quyết định tiêu dùng. Và đây cũng là công cụ quan trọng của cơ quan quản lý nhằm tuyên truyền, quảng bá cho các sản phẩm tiết kiệm năng lượng. Đồng thời kêu gọi cộng đồng cùng tiết kiệm năng lượng vì nhãn tiết kiệm năng lượng như một thông điệp luôn xuất hiện trước mắt người tiêu dùng khi mua sắm.
* Cách thức triển khai dán nhãn tiết kiệm năng lượng ra sao?
* Cho đến nay, Bộ Công thương đã chứng nhận và dán nhãn tiết kiệm năng lượng cho bóng đèn, ballast Công ty cổ phần Bóng đèn Điện Quang, Công ty Bóng đèn Phích nước Rạng Đông và đang chuẩn bị dán nhãn cho thiết bị điện khác như quạt máy, tủ lạnh và máy điều hòa không khí. Một mặt, bộ đang phổ biến chương trình đến cộng đồng doanh nghiệp (DN) để có thể sớm triển khai dán nhãn cho các sản phẩm này trong nửa sau của năm 2008. Mặt khác, nhanh chóng hoàn thiện hệ thống đơn vị thử nghiệm, đánh giá chỉ tiêu tiết kiệm năng lượng, bộ tiêu chuẩn tiết kiệm điện cho các loại thiết bị sử dụng điện khác làm cơ sở thực hiện dán nhãn tiết kiệm năng lượng.
Tuy nhiên, cũng phải nói rõ, hiện việc dán nhãn tiết kiệm năng lượng chỉ mới mang tính chất tự nguyện đối với tất cả các nhà sản xuất, nhập khẩu thiết bị để bán trên thị trường Việt Nam. Sau năm 2010, việc dán nhãn trên mới mang tính chất bắt buộc.
* Theo ông, nếu căn cứ theo tiêu chuẩn tiết kiệm điện đã ban hành đối với bóng đèn, ballast, máy quạt, tủ lạnh, máy điều hòa không khí thì có khoảng bao nhiêu DN sản xuất loại mặt hàng này đáp ứng yêu cầu?
* Tiêu chuẩn tiết kiệm năng lượng của các sản phẩm thiết bị nêu trên sẽ có 5 mức, với mức một thấp nhất sẽ có khoảng 75% các sản phẩm trên thị trường đạt được, nhưng để đạt được mức cao hơn (mức 4) sẽ chỉ còn một nhóm nhỏ các sản phẩm đạt được chỉ tiêu hiệu suất năng lượng này.
* Việc dán nhãn tiết kiệm năng lượng có tác động như thế nào đến thị trường các loại thiết bị điện?
* Khi các sản phẩm được dán nhãn tiết kiệm năng lượng có mặt trên thị trường sẽ tạo ra áp lực cạnh tranh lên các nhà sản xuất để họ có động cơ cải tiến và nâng cao chất lượng tiêu thụ năng lượng của sản phẩm.
* Ông đánh giá như thế nào về sự hưởng ứng tham gia của các DN?
* Chúng tôi mới bắt đầu giới thiệu ba bộ tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng đến với cộng đồng nên chưa thể có câu trả lời cho câu hỏi này nhưng tôi hy vọng cộng đồng DN sẽ nhiệt tình hưởng ứng chương trình dán nhãn tiết kiệm năng lượng vì lợi ích DN và mục tiêu chung của cộng đồng cùng phát triển bền vững.
Ái Vân
