Từ năm 2001, Hải Dương đã bắt đầu việc xây dựng Khu đô thị phía Tây. Nhưng cho đến nay, chính sách “đổi đất lấy hạ tầng” của tỉnh này đang có vấn đề cần phải xem xét một cách nghiêm túc.
“Lách” văn bản
Năm 2001, chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương đã xin phép Thủ tướng cho tỉnh được đầu tư xây dựng tuyến đường mới và khu Thương mại - Du lịch - văn hóa phía Tây (văn bản số 760 ngày 22-11-2001).
Ngày 27-11-2001, Văn phòng Chính phủ có văn bản số 5755 gửi các bộ, ngành có ý kiến về đề nghị “xin chủ trương đầu tư xây dựng tuyến đường vào khu đô thị phía Tây theo phương thức đổi đất lấy hạ tầng”. Ở đây, Văn phòng Chính phủ mới chỉ đề cập đến một trong hai dự án của Hải Dương xin phép.
6 ngày sau, ngày 3-12-2001, tỉnh Hải Dương gửi công văn số 779, gửi các sở, ngành trong tỉnh, cho biết đã đồng ý về chủ trương đầu tư khu phía Tây và giao cho Công ty Nam Cường sớm xây dựng dự án tiền khả thi.
Ngày 18-12-2001, Chính phủ mới có văn bản: “cho phép đầu tư đổi đất lấy hạ tầng dự án tuyến đường vào khu đô thị phía Tây. Tuyến đường mới được hiểu nằm ngoài chỉ giới dự án”. Như vậy, nó là đường chức năng dẫn tới dự án. Văn bản cũng nêu rõ, tỉnh Hải Dương phải chỉ đạo việc nghiệm thu quyết toán vốn đầu tư xây dựng tuyến đường trên, định giá đất để thanh toán theo quy định của pháp luật.
Ngày 19-12-2001, Thường vụ tỉnh ủy Hải Dương thông báo “về quy hoạch và phát triển các khu dân cư và đô thị mới” nêu rõ: Tỉnh Hải Dương tích cực kêu gọi và tạo điều kiện thuận lợi để cho nhiều nhà đầu tư cùng tham gia đầu tư. Tuy nhiên, UBND tỉnh Hải Dương lại chỉ chọn một nhà đầu tư duy nhất là Công ty Nam Cường, không hề có một cuộc đấu thầu nào và việc này không báo cáo với Thường vụ Tỉnh ủy. Tiếp đó, ngày 30-12-2002, ông Hoàng Bình, Phó chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương, đã ký quyết định phê duyệt báo cáo khả thi dự án “xây dựng hệ thống đường giao thông chính trong khu đô thị”. Ngày 14-5-2002, phê duyệt thiết kế kỹ thuật xây dựng các tuyến giao thông chính trong khu đô thị.
Như vậy, trong khi Chính phủ cho phép Hải Dương sử dụng quỹ đất đổi hạ tầng trên tuyến đường vào khu đô thị, là một con đường độc lập, được đầu tư và quản lý theo Luật Ngân sách (Điều 4, văn bản số 1141 của Chính phủ) thì tỉnh Hải Dương đã đưa con đường này vào trong dự án của Nam Cường - đường giao thông chính trong khu đô thị. Và như vậy, vốn ngân sách của địa phương đã đương nhiên trở thành vốn huy động và tự có của Công ty Nam Cường. Những con đường lẽ ra là của dân thì nay thành đường của nhà đầu tư.
Cuối năm 2002, tỉnh Hải Dương tiếp tục điều chỉnh các tuyến đường giao thông chính trong khu đô thị, tăng lên so với quy hoạch cũ là 11, 08 ha. Như vậy có nghĩa là, tỉnh sẽ phải cắt thêm đất cho nhà đầu tư theo chính sách “đổi đất lấy hạ tầng”.
Ngoài ra, tỉnh quyết định cho tăng diện tích đất nhưng cho giữ nguyên tiền đầu tư (290 tỷ đồng) và giữ nguyên giá trị xây lắp (245 tỷ đồng). Điều này cho thấy, con đường sẽ nhiều hơn, tỉnh mất đất nhiều hơn nhưng nhà đầu tư thì không mất thêm tiền đầu tư vào xây dựng những con đường vừa được nới rộng thêm này.
Giá đổi đất quá rẻ
Theo Quyết định số 280 ngày 29-1-2002, UBND tỉnh Hải Dương đã phê duyệt giá thanh toán quyền sử dụng đất để tạo vốn xây dựng cơ sở hạ tầng các khu đô thị phía Đông và Tây Hải Dương là 40.000 đồng/m2. Quyết định này làm nhân dân bất bình và đã xảy ra nhiều vụ khiếu kiện kéo dài.
Sau khi xây dựng xong các tuyến đường trong khu đô thị, giá đất được Nam Cường bán cho chính những người dân Hải Dương tăng vọt lên. Khu Đông, Ngô Quyền - Đường Chương Mỹ: 4,6 triệu đồng/m2, tại tuyến đường Bà Triệu là 4,5 triệu đồng/m2, khu Nam 3,8 triệu đồng/m2, khu B 2,8 triệu đồng/m2, khu C 3 triệu đồng/m2. Khu Phố chợ Hội Đô, Nam Cường đang treo giá từ 6,9 đến 8,9 triệu đồng/m2.
Việc Hải Dương “lách” văn bản của Chính phủ, đổi con đường vào khu đô thị thành đường trong khu đô thị đã đưa lại mối lợi lớn cho nhà đầu tư là Nam Cường. Nhưng nếu giá đất sau đó được tỉnh Hải Dương tuân thủ theo Quyết định 22 của Bộ Tài chính thì việc thất thoát sẽ được giảm bớt.
Rất tiếc, Quyết định 22 (về việc quy định cơ chế tài chính trong việc sử dụng quỹ đất tạo vốn xây dựng cơ sở hạ tầng) ban hành ngày 5-3-2003 đã không được áp dụng cho công trình của Nam Cường, khởi công ngày 16-4-2003.
Quy định này nêu rõ: “Trong trường hợp chỉ có 1 nhà đầu tư thực hiện dự án thì giá đất dùng để xác định quỹ đất giao cho nhà đầu tư phải là giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo mục đích sử dụng mới của khu đất tạo vốn xây dựng cơ sở hạ tầng” - Điểm b, khoản 1, Điều 5.
Vậy mà tỉnh Hải Dương tính cho Nam Cường chỉ có 40.000 đồng/m2. Theo tính toán sơ bộ của các chuyên gia Bộ Tài chính, bằng việc không áp dụng sự điều chỉnh của Quyết định 22 của Bộ Tài chính, Hải Dương đã làm thất thoát ngân sách gần 9.000 tỷ đồng.
Đặng Phương
