Thu phí, lệ phí phải hài hòa quyền lợi chính đáng của người dân

Tuần qua, Quốc hội thảo luận về Luật Phí và lệ phí. Tâm điểm gây chú ý của phiên thảo luận này là cuộc tranh luận sôi nổi giữa đại biểu Quốc hội (ĐBQH), Chủ tịch HĐND TPHCM Nguyễn Thị Quyết Tâm và Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng về việc thu phí đường bộ đối với xe máy.

Qua câu chuyện đó cho thấy, việc thu phí để bảo đảm hài hòa các lợi ích là cả một vấn đề. Phóng viên Báo SGGP có cuộc trao đổi về vấn đề thu phí, lệ phí với TS Trần Hoàng Ngân, ĐBQH TPHCM dưới góc nhìn của một chuyên gia kinh tế.

- Phóng viên: Thưa ông, trong cuộc tranh luận gây chú ý vừa qua về việc thu phí đường bộ đối với xe máy, ĐBQH Nguyễn Thị Quyết Tâm đề xuất bỏ thu phí đường bộ đối với xe máy do đây là loại phí vô lý, hành thu phức tạp, số thu không nhiều, còn Bộ trưởng Đinh La Thăng khẳng định chính quyền địa phương có quyền quyết định mức thu là 0 đồng. Qua cuộc tranh luận này, có thể thấy được điều gì?

TS Trần Hoàng Ngân

>> TS TRẦN HOÀNG NGÂN: Đây là vấn đề mà vừa qua người dân nhiều nơi đã phàn nàn và ĐBQH cũng đã lên tiếng, vì vậy tôi cho rằng tới đây Bộ Tài chính, Bộ GTVT cần ngồi lại với nhau để lắng nghe ý kiến các địa phương, qua đó có quyết định phù hợp với lòng dân. Cần rà soát lại để có quyết định tạo được sự đồng thuận cao nhất. Riêng cá nhân tôi cũng ủng hộ bãi bỏ việc thu phí đường bộ đối với xe máy, vì đúng như ĐBQH Nguyễn Thị Quyết Tâm nói, đây là loại phí vô lý, hành thu phức tạp, số thu không nhiều lại không được dân đồng tình.

- Chính phủ vừa trình Luật Phí và lệ phí, Quốc hội cũng đã thảo luận bước đầu. Đây là dự luật quan trọng vì trực tiếp ảnh hưởng đến “túi tiền” của người dân. Quan điểm của ông về những vấn đề mà luật đưa ra?

Chúng ta thực hiện Pháp lệnh Phí và lệ phí đã 13 năm, tôi ủng hộ phải nâng lên thành luật vì nhiều điều kiện đã thay đổi. Thực hiện pháp lệnh đã tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Theo thống kê của Bộ Tài chính, năm 2014 thu được trên 33.000 tỷ đồng, bằng 3,99% tổng thu ngân sách nhà nước. Như vậy, việc thu phí, lệ phí đã phần nào bù đắp được cho ngân sách, góp phần vào công tác quản lý nhà nước.

Nâng từ pháp lệnh lên luật cũng là cơ hội để chúng ta rà lại, cắt bớt các loại phí, lệ phí không còn phù hợp. Theo dự thảo luật mà Chính phủ trình, cơ chế quản lý phí, lệ phí được đổi mới theo hướng đẩy mạnh xã hội hóa các dịch vụ công, tạo cơ chế chủ động cho đơn vị thu phí, lệ phí, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công để phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn. Chính phủ cũng đã rà lại và loại bỏ nhiều khoản phí, lệ phí, theo đó từ 73 loại phí sẽ giảm còn 51 loại; từ 42 loại lệ phí còn 39 loại. Ngoài ra, trong quá trình thảo luận và thông qua luật này tiếp thu ý kiến ĐBQH, chắc chắn sẽ còn tiếp tục rà soát để loại những loại phí, lệ phí không phù hợp. Đơn cử như với đề xuất bỏ phí đường bộ đối với xe máy, chắc chắn tới đây các bộ liên quan sẽ phải lắng nghe ý kiến của các địa phương để có quyết định phù hợp.

Luật là do Quốc hội thông qua. Luật về phí, lệ phí sẽ phải bảo đảm hài hòa các mục tiêu: quản lý nhà nước, thu ngân sách, điều tiết ngân sách của địa phương, đồng thời phải tạo được sự đồng thuận trong nhân dân. Những gì không phù hợp với thực tế cuộc sống thì phải loại bỏ.

- Thảo luận luật này, đa số ý kiến ĐBQH đều cho rằng, các quy định cần được cân nhắc thận trọng trên nguyên tắc đảm bảo công bằng với người dân vì nó ảnh hưởng đến ổn định trật tự xã hội. Đặc biệt, phải đảm bảo minh bạch, rõ ràng, loại bỏ bớt những loại phí, lệ phí chồng chéo, tránh tình trạng xảy ra phí chồng phí, hoặc mở rộng quá nhiều khoản phí, lệ phí, tạo gánh nặng cho người dân. Ông có bình luận gì?

Khi thảo luận về danh mục phí và lệ phí, các ĐBQH đề nghị Chính phủ và ban soạn thảo cần lắng nghe ý kiến của người dân và các doanh nghiệp để tiếp thu, bãi bỏ một số khoản phí, lệ phí không hợp lý, quản lý và sử dụng nguồn thu kém hiệu quả, không được người dân đồng tình, đơn cử như việc thu phí đường bộ đối với xe máy. Tôi cho rằng đó là yêu cầu tiên quyết đối với dự luật này. Những loại phí, lệ phí không phù hợp với thực tế, gây bức xúc cho nhân dân thì phải bỏ. Những khoản phí, lệ phí có mức thu thấp, nhưng chi phí để thu lại lớn thì cần cân nhắc. Các khoản phí có tính chất trùng nhau phải “dọn dẹp” lại để đảm bảo tính công bằng cho mỗi người dân. Việc thu phí, lệ phí là vì mục tiêu quản lý nhà nước, vì vậy khi đã thành luật thì phải nghiên cứu kỹ, có tầm nhìn dài hạn, phán ảnh đúng thực tế và bảo đảm yêu cầu hội nhập.

Cá nhân tôi vẫn còn băn khoăn đối với vấn đề học phí. Đây cũng là nội dung mà nhiều ĐBQH cũng băn khoăn. Điều 61 của Hiến pháp đã khẳng định Nhà nước ưu tiên ngân sách và huy động các nguồn đầu tư giáo dục, miễn học phí tiểu học và từng bước phổ cập giáo dục trung học. Vì vậy, tôi cho rằng học phí phổ thông, mẫu giáo nên để ở Luật Phí và lệ phí chứ không chuyển sang Luật Giá. Chỉ chuyển học phí đại học sang Luật Giá để bảo đảm bù đắp được chi phí đầu tư, xã hội hóa để nâng cao chất lượng giáo dục đại học cũng như vấn đề tự chủ đại học. Viện phí cũng chuyển sang Luật Giá. Nhưng kể cả khi đã chuyển sang Luật Giá thì cũng phải bảo đảm không phải muốn thu bao nhiêu thì thu, mà phải có cơ chế giám sát để bảo đảm mức thu phù hợp. Chính phủ cũng cần báo cáo cụ thể và chi tiết hơn về lộ trình và tác động của việc chuyển sang giá dịch vụ đến đời sống của người dân.

Hay như việc hiện nay, phí BOT đang thực hiện rất nhiều nơi và tương đối cao, trong khi hàng năm người dân phải đóng phí bảo trì đường bộ, có thể dẫn đến việc thu trùng phí, do đó nhiều ý kiến cũng đề nghị xem xét lại quy định về phí qua các trạm BOT. Cùng với đó, nghiên cứu thật kỹ hoặc bỏ những loại lệ phí, phí mà rất nhiều đại biểu nói, ví dụ lệ phí về sử dụng lề đường, lòng đường hay lệ phí trước bạ, lệ phí môn bài, phí bảo vệ môi trường, lệ phí trong ngành ngoại giao... Nguyên tắc xác định thu phí cần quy định rõ ràng và không vì mục đích lợi nhuận, phải hài hòa, hợp lý giữa quyền lợi chính đáng của người dân và chức năng của nhà nước.

- Xin cảm ơn ông!

LÂM NGUYÊN (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ

Nhờ xác định và thực hiện tốt các khâu đột phá, trong nhiệm kỳ Đại hội XII, các địa phương trong cả nước đã giải quyết được 50.748 vụ việc nổi cộm, tồn đọng, gây bức xúc dư luận xã hội, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.

Xây dựng Đảng

Đẩy mạnh xây dựng tổ chức Đảng trong chung cư

TPHCM có nhiều chung cư với quy mô vài trăm đến hàng ngàn cư dân sinh sống. Thời gian qua, nhiều chi bộ chung cư được thành lập và từng bước hoàn thiện hệ thống tổ chức chính trị - xã hội trong chung cư.

Việt Nam và Thế giới

Bộ Y tế đàm phán với Cuba về hợp tác sản xuất vaccine Covid-19

Chiều tối 16-6, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long đã làm việc trực tuyến với ông Jose Angel Portal Miranda, Bộ trưởng Bộ Y tế nước Cộng hòa Cuba; lãnh đạo của Trung tâm Kỹ thuật Gene và Công nghệ sinh học Cuba (CIGB), Tập đoàn Dược – Sinh học Cuba về vấn đề cung ứng vaccine Covid-19 do Cuba sản xuất và chuyển giao công nghệ sản xuất, đóng ống vaccine này tại Việt Nam.

Vững lòng biển đảo

Họp mặt Đoàn công tác số 7 Trường Sa năm 2019

Thay mặt Đoàn công tác số 7 và Đoàn đại biểu TPHCM, nguyên Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Võ Thị Dung phát biểu ôn lại kỷ niệm trong chuyến hải trình đi thăm, động viên quân và dân đang sinh sống, làm nhiệm vụ trên các đảo thuộc quần đảo Trường Sa và nhà giàn DK1

Nhân sự

Cải cách hành chính

ĐẠI HỘI ĐẢNG CÁC CẤP