Đầu tháng 8-2010, Văn phòng UBND TPHCM thông báo: Phó Chủ tịch Thường trực UBND TPHCM Nguyễn Thành Tài đã chấp thuận về mặt nguyên tắc cách thức nghiên cứu dự án tổ chức thu phí giao thông đối với ô tô lưu thông trong trung tâm TP và ủng hộ Sở GTVT cùng các nhà đầu tư tiếp tục hoàn thiện dự án để hình thành báo cáo nghiên cứu khả thi. Hiện nhà đầu tư triển khai thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo TP nhưng những nghiên cứu ban đầu của họ cho thấy… nhiều con số giật mình.
- Lúc nào cũng là giờ... cao điểm
Chủ đầu tư của dự án này là Công ty CP Công nghệ Tiên Phong (ITD). Để tổ chức thu phí giao thông đối với ô tô lưu thông ở trung tâm TPHCM, ITD đã nghiên cứu thực trạng giao thông ở TPHCM. Nghiên cứu này được Sở GTVT cùng các ban ngành chức năng hỗ trợ và chấp nhận qua 3 kỳ báo cáo: đầu kỳ, giữa kỳ và cuối kỳ. Dẫn dắt các bước thực hiện của ITD để thấy rằng, có thể tin kết quả nghiên cứu này.
Theo nghiên cứu của ITD, hiện nay tốc độ lưu thông trong giờ cao điểm sáng ở nội thành TPHCM dao động khoảng 12,4 - 17,9 km/h trong đó tốc độ 12,4 km/h ở trung tâm (đường Tôn Đức Thắng) và 17,9 km/h ở khu vực không phải trung tâm (đường Hùng Vương). Đây là những con số đáng lo ngại bởi nếu so sánh với một khảo sát khác của Houtrans (một tư vấn về phát triển GTVT của Nhật Bản) tiến hành năm 2002 tại TPHCM thì đã giảm gần 50%. Năm 2002, theo Houtrans, vận tốc bình quân của ô tô trong giờ cao điểm sáng tại TPHCM là 20,7 km/h và cao điểm chiều 19 km/h.
Tuy nhiên, đó cũng chưa phải là tất cả vấn đề. Nếu như năm 2002, nghiên cứu của Houtrans cho thấy có sự chênh lệch khá lớn giữa vận tốc ô tô trong giờ cao điểm và vận tốc ô tô ngoài giờ cao điểm, thì theo nghiên cứu hiện nay của ITD vận tốc lưu thông trong 2 thời điểm này không khác nhau nhiều. Hầu hết các tuyến đường của TPHCM đang quá tải và đây là một trong những nguyên nhân cơ bản làm cho tốc độ lưu thông tại TPHCM giảm đi.
- Vấn nạn xe cá nhân
5 năm qua, TPHCM đã làm thêm được 4.204.800m² đường, tương ứng 523,5km đường mới cùng 84 cầu mới song dường như chẳng bõ bèn gì so với nhu cầu đi lại ngày càng tăng của người dân. Khảo sát của ITD cho thấy, số lượt chuyến đi bằng ô tô hiện nay đã tăng gấp 3 lần so với năm 2002. Điều này cũng dễ hiểu, bởi so với năm 2002 kinh tế TPHCM đã phát triển hơn rất nhiều. Người dân, doanh nghiệp đã có thể mua ô tô thay vì xe gắn máy 2 bánh làm phương tiện đi lại.
Bên cạnh sự gia tăng về lượt chuyến đi, độ dài các chuyến đi của ô tô cũng tăng đáng kể: 30%-40% so với năm 2002. ITD không khảo sát số lượt đi của xe gắn máy nhưng có khảo sát về độ dài các chuyến đi của loại phương tiện này: tăng 25%-30% so với năm 2002.
Tất nhiên, không chỉ số lượt chuyến đi và độ dài các chuyến đi tăng mà số lượng các phương tiện giao thông tại TPHCM cũng đã tăng lên rất nhiều. Trong 10 năm gần đây, trung bình mỗi năm phương tiện giao thông cơ giới cá nhân của TP tăng thêm 9,93%, trong đó xe gắn máy tăng 9,84% và ô tô tăng 10,85%. Nếu duy trì tốc độ tăng trưởng này, đến năm 2020, TPHCM sẽ có khoảng 1,27 triệu ô tô cá nhân. Xe gắn máy 2 bánh có thể không tăng mạnh như những năm qua vì nhiều khả năng sẽ có thêm một bộ phận không nhỏ người dân chuyển sang dùng ô tô. Tuy nhiên, ở góc độ giao thông, đây lại không phải chuyện đáng mừng vì ô tô chiếm diện tích lưu thông và lưu động gấp nhiều lần xe gắn máy 2 bánh.
Khảo sát của Sở GTVT TPHCM cho thấy, xe gắn máy 2 bánh chỉ chiếm gần 2m² đường trong khi đó ô tô con chiếm hơn 6m² đường. Hãy nhân diện tích này với số lượng xe gắn máy 2 bánh và ô tô con hiện có ở TPHCM để thấy rằng, nếu không có thêm thật nhiều đường mới hoặc không có một quyết sách mạnh mẽ hơn trong việc hạn chế xe cá nhân và phát triển vận tải hành khách công cộng, chúng ta sẽ liên tục đối mặt với tình trạng ùn tắc giao thông trầm trọng hơn
NGUYỄN KHOA
