Trang trí mỹ thuật: Chạy đua cùng công nghệ

Ngành trang trí mỹ thuật (Hội Mỹ thuật TPHCM) sau 3 năm im ắng hoạt động đã bắt đầu trình làng những tác phẩm mới nhân dịp mừng Đại lễ Phật đản LHQ 2008 tại Tổ đình Linh Sơn Cổ Tự, 149 đường Cô Giang, quận 1. Nhưng, thấy gì từ những hoạt động có tính chất “đến hẹn lại lên” này?

Không chỉ để... coi chơi!

Liên tục những năm 2000 đầu thế kỷ 21, có một xu thế hoạt động khá “tấp nập” trong ngành trang trí mỹ thuật của Hội Mỹ thuật TPHCM (lúc ấy còn gọi là Trang trí mỹ nghệ). Mỗi năm, cuộc triển lãm Không gian kết hợp theo cách nói của những nghệ sĩ, nghệ nhân là “điểm hẹn”, là “sân chơi” để họ trưng bày tác phẩm mỹ thuật và sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Sự có mặt của ngành thủ công: mây, tre, lá, hoa khô, thổ cẩm, gốm, điêu khắc đá, gỗ, sắt… thật đa dạng. Nghệ nhân, nghệ sĩ tham gia “sân chơi” triển lãm này ngoài người ở TPHCM còn có các tỉnh Bình Dương, Đồng Nai, Ninh Thuận, Bà Rịa-Vũng Tàu, Long An, Vĩnh Long…

Gốm được sắp đặt trang trí trên đường hoa Nguyễn Huệ vào dịp tết. Ảnh: AN DUNG

Tất nhiên, làm nghệ thuật, tạo ra sản phẩm mỹ thuật, mỹ nghệ không chỉ để thưởng ngoạn và trưng bày… coi chơi! Không ít nghệ sĩ tham gia “trình làng” tác phẩm của mình với mong muốn được bạn bè, đồng nghiệp san sẻ, góp ý sáng tác và tiến xa hơn, đây cũng là một cách tiếp thị tác phẩm đến công chúng và những nhà doanh nghiệp.

Nhưng, theo ý kiến nhà điêu khắc Hoàng Gia Thuận nêu từ những cuộc triển lãm, không ít trường hợp tác phẩm, sản phẩm của nghệ sĩ, nghệ nhân đã bị đánh cắp, sao chép vô tội vạ…

Vấn đề bản quyền ở đây khó phân xử bởi phần lớn nghệ sĩ sáng tác chỉ lo chăm chút tác phẩm của họ hơn là tìm cách đăng ký bản quyền ở Cục Bản quyền! Đó cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến thưa dần sự nhiệt tình tham gia triển lãm hàng năm của nhiều nghệ sĩ. Có người kết luận một cách hóm hỉnh: Triển lãm = vất vả công sức + tốn kém chi phí + mất mẫu mã! Nên chăng, mỗi tác giả chỉ chọn một, hai tác phẩm tiêu biểu mang trưng bày, phần còn lại sẽ được giới thiệu trên màn hình máy tính điện tử?

Thời của công nghệ

Họa sĩ Trương Văn Ý, nguyên Giám đốc Trường Quốc gia Trang trí mỹ thuật Gia Định, nhận xét: Khi đời sống kinh tế phát triển, xã hội có nhu cầu rất lớn trong lĩnh vực trang trí ứng dụng. Nhu cầu trang trí nội, ngoại thất của khách sạn, công ty, các công trình công cộng, nhà ở tư nhân, nhất là của tầng lớp trung lưu khá giả đã thực sự giúp cho một số nhà trang trí mỹ thuật vận dụng tốt nghề nghiệp của mình.

Gốm Việt trưng bày trang trí ở công viên Lý Tự Trọng quận 1. Ảnh: AN DUNG

Nói thêm về vấn đề này, họa sĩ Uyên Huy, Chủ tịch Hội Mỹ thuật TPHCM, có lần đã phân tích: trang trí mỹ thuật vẫn chưa “gắn bó” với góc độ là các chuyên ngành của mỹ thuật ứng dụng qua nhiều triển lãm; thiếu sự sinh động và năng động. Từ nhiều thế bất cập, ngành dễ bị loay hoay trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, của thời đại kỹ thuật số…

Ngày nay, chỉ nhìn sang một số lĩnh vực thiết kế sân khấu các nhà hát lớn, sân khấu hoành tráng ở các khu giải trí vui chơi, biểu diễn thời trang, thi tuyển diễn viên điện ảnh, các cuộc thi hoa hậu… đã cho thấy sự tiến bộ vượt bực của các nhà thiết kế, của các công trình chiếu sáng, nghệ thuật chiếu sáng. Xem ra, nghệ thuật đang “tràn” mạnh mẽ vào cuộc sống thông qua những phương tiện hiện đại như vậy sẽ dễ “bắt mắt” được công chúng hơn.

Nghệ thuật trang trí đa dạng và hiện đại ở mức độ nào? So sánh một chút về “ý nghĩa thời đại công nghệ”, một họa sĩ giảng viên Đại học Mỹ thuật Hà Nội đã nhắc lại cuộc trưng bày lưu động “Nghệ thuật nội thất” của Đức vào đầu năm 2007 tại Việt Nam. Bỏ qua những ý nghĩa châm biếm, dí dỏm của những nghệ sĩ Đức về những vấn đề toàn cầu hóa của văn hóa đại chúng với nếp sống xã hội công nghiệp kiểu ăn bánh mì kẹp thịt hamburger McDonald, uống nước ngọt Coca Cola, Pepsi…, người ta sẽ ngạc nhiên với sự ứng dụng khá đa dạng và mạnh mẽ của những nghệ sĩ Đức từ thiết kế đồ họa, thiết kế công nghiệp nối kết cùng trang trí mỹ thuật và cả yếu tố hi-tech (kỹ thuật cao).

Sẽ không còn... bó tay?

Hiện nay, tính đan xen, xuyên lẫn vào nhau giữa mỹ thuật ứng dụng, đồ họa, điêu khắc, trang trí đã cho thấy sự cần thiết kết hợp của các chuyên ngành nghệ thuật là điều tất yếu. Trang trí mỹ thuật với thiết kế nội thất, ngoại thất được nghệ sĩ, nghệ nhân sử dụng rất nhiều thể loại, chất liệu khác nhau: tượng điêu khắc, tranh, đá, đá quý, gốm, mây, tre, lá, gỗ, vải, sơn mài, sơn công nghệ, composite, hoa khô, hoa sắt, nghệ thuật đèn chiếu sáng, video…

Hiện nay, một số các nhà doanh nghiệp thủ công mỹ nghệ đã năng động đi tìm thị trường trong, ngoài nước và mua bán dưới hình thức thương mại điện tử. Ông Nguyễn Văn Đắc, Trưởng ngành Trang trí mỹ thuật, cho rằng trước mắt trong ngành, cần tham gia đào tạo nghệ thuật cho nghệ nhân; thành lập một trung tâm thông tin thương mại; cần sự hỗ trợ khoa học của một trung tâm công nghệ; cuối cùng là gắn kết với văn hóa du lịch. Nhưng, liệu có “bó tay” hay không khi ngành trang trí mỹ thuật vẫn đứng mãi trước điệp khúc tưởng như rất hợp lý nhưng thật xa vời vợi này! 

KIM ỬNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thúy Vân, Kỳ Duyên, Minh Tú làm giám khảo Hoa hậu Thể thao Việt Nam 2022

Thúy Vân, Kỳ Duyên, Minh Tú làm giám khảo Hoa hậu Thể thao Việt Nam 2022

Cuộc thi Hoa hậu Thể thao Việt Nam (Miss Fitness Vietnam) 2022 đã chính thức diễn ra vòng sơ khảo trực tiếp tại TPHCM. Khán giả hâm mộ háo hức khi dàn giám khảo, huấn luyện viên (HLV) được công bố: Á hậu Hoa hậu Quốc tế 2015 Thúy Vân, Hoa hậu Kỳ Duyên, siêu mẫu Minh Tú và Host Nguyễn Anh Dũng, cùng sự góp mặt của Mister Vietnam 2019 - Nam vương Phạm Minh Quyền.

Phim

Âm nhạc

Đen ​Vâu, Soobin Hoàng Sơn, Sơn Tùng M-TP nhận nhiều đề cử Giải thưởng Làn Sóng Xanh 2021

Ban tổ chức Giải thưởng Làn sóng xanh (LSX) vừa công bố đề cử của 9 hạng mục quan trọng, sẽ do Hội đồng bình chọn tìm ra những gương mặt, sản phẩm xứng đáng nhất. Đặc biệt, Đen, Soobin Hoàng Sơn, Sơn Tùng M-TP hiện đang là những ca sĩ nhận nhiều đề cử Giải thưởng Làn Sóng Xanh 2021.

Sân khấu

Sách và cuộc sống

Sáng tác

Mỹ thuật

Hội Nhiếp ảnh TPHCM ra mắt Câu lạc bộ Không ảnh Sài Gòn

Hội Nhiếp ảnh TPHCM vừa ra mắt Câu lạc bộ (CLB) Không ảnh Sài Gòn và khai mạc triển lãm “Quê hương nhìn từ trên cao”, trưng bày 83 tác phẩm ảnh nghệ thuật chụp từ trên cao của các hội viên về phong cảnh đất nước, con người và các hoạt động xã hội.