Với tốc độ phát triển kinh tế nhanh, cùng với những ngành công nghiệp mũi nhọn khác, ngành công nghiệp ô tô đã và đang đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế bền vững của Trung Quốc.
Phát triển vượt bậc
Vào những năm 1990, trong khi lập kế hoạch đẩy mạnh sản xuất để thu hút đầu tư, chính phủ Trung Quốc đã chọn ngành công nghiệp ô tô là một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn. Và hơn một thập kỷ sau, vào năm 2008, Trung Quốc đã vươn lên vị trí thứ ba, chỉ sau Nhật và Mỹ, trong danh sách 10 nước dẫn đầu ngành công nghiệp ô tô thế giới.
Thống kê cho thấy, ngành công nghiệp sản xuất ô tô Trung Quốc đóng góp hàng chục triệu USD mỗi năm vào ngân sách quốc gia trong mười năm qua.
Xe hơi xuất xưởng tại một nhà máy sản xuất ô tô Trung Quốc.
Theo Hiệp hội sản xuất xe ô tô Trung Quốc, lượng xe sản xuất trong nước chiếm 95% thị trường xe thương mại và 40% thị trường xe du lịch.
Chiếm lĩnh dần thị phần trong nước, tăng cường xuất khẩu, ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc đang gặt hái thành công sau nhiều năm theo đuổi chính sách “mượn” công nghệ tiên tiến, thu phục nhân tài từ các nước phát triển. Dự kiến, Trung Quốc sẽ chiếm 10% lượng xe xuất khẩu toàn cầu vào 2010, tăng lên hơn 20 lần so với trị giá xuất cảng của các loại xe hơi và phụ tùng xe hơi trong năm 2003 của Trung Quốc.
Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, sở dĩ ngành công nghiệp ô tô gặt hái được nhiều thành tựu quan trọng là do quá trình tái cơ cấu sản xuất kể từ khi Trung Quốc gia nhập WTO. Với sự thâm nhập của nhiều tập đoàn đa quốc gia, các công ty sản xuất phụ tùng ô tô nối tiếp nhau ra đời.
Để hướng tới thị trường cao cấp châu Âu, Mỹ hay Nhật Bản, Trung Quốc đã lập kế hoạch thu hút và tìm kiếm nhân tài trên thế giới, đưa về các hãng sản xuất xe hơi và phụ kiện.
Đã có hàng ngàn sinh viên Trung Quốc đến Mỹ những năm 1980-1990 và đạt chứng chỉ, bằng cấp tốt nhất từ các trường đại học như MIT, Harvard, Michigan, trở về Trung Quốc làm việc.
Bên cạnh đó, các nhân viên làm việc cho Ford, GM hay Chrysler. Họ là những người đủ kinh nghiệm và trình độ để thẩm định cũng như nâng cao chất lượng xe. Thành quả sau nhiều năm xây dựng đội ngũ chuyên gia đã mang lại cho công nghiệp xe hơi Trung Quốc bộ mặt mới.
Chính sách đào tạo kỹ sư quốc tế giúp các nhà sản xuất chế tạo được các loại động cơ công nghệ cao, đạt tiêu chuẩn Euro IV, tiêu chuẩn khí thải cao nhất hiện nay của châu Âu.
Nếu Trung Quốc tập trung sản xuất xe chất lượng cao thì việc giữ giá thấp là điều khó khăn. Nhưng các hãng xe nước này đã khéo léo “mượn” công nghệ của các nhà sản xuất hàng đầu thế giới bằng cách hợp tác liên doanh. Họ sản xuất xe mà không mất tiền nghiên cứu hay phát triển.
Mẫu xe bán chạy nhất Chery QQ dựa trên chiếc Daewoo Matiz, còn Geely Haoqing lắp ráp từ mẫu xe cũ Daihatsu Charade. Khi các nhà sản xuất trong nước đủ lớn mạnh, đồng thời, các liên doanh ngày càng khắt khe hơn trong việc chuyển giao công nghệ thì ngành ô tô Trung Quốc lại chuyển từ “mượn” sang “mua”.
Sự kiện Lifan bỏ tiền thôn tính nhà máy sản xuất động cơ của BMW và Chrysler, tại Brazil, là bước khởi đầu cho chính sách đó. Bên cạnh, giá nhân công rẻ cũng là cách để các hãng giảm giá thành.
Vì thế, Trung Quốc luôn là một thị trường “mơ ước” của bất cứ nhà sản xuất xe ô tô nào. Thị trường xe ô tô nước này cũng đang có những bước phát triển đáng nể trong thời gian qua.
Trung Quốc đã kịp thời có những thay đổi để thích nghi với môi trường đầu tư và bắt kịp công nghệ cao của ngành công nghiệp sản xuất ô tô thế giới. Lần đầu tiên, những chiếc ô tô của Trung Quốc đã thâm nhập được vào thị trường Nhật Bản và một số thị trường khó tính khác.
Cùng với ngành sản xuất ô tô nguyên chiếc, ngành sản xuất các phụ tùng xe hơi cũng đã bước đầu hoàn thiện, hứa hẹn phát triển mạnh trong tương lai thông qua liên doanh với đối tác quốc tế có uy tín.
Vấn đề môi trường
Với tốc độ phát triển nhanh, ô tô sản xuất với giá rẻ nên ngày càng nhiều người dân ưa chuộng sử dụng xe trong nước, dẫn đến hiện tượng ô nhiễm môi trường.
Trung Quốc giờ đây đang phải đối phó với những “tai ương” của một cường quốc cơ giới hóa. Khói thải từ các ô tô trở thành nguồn thải các loại khí độc hại lớn nhất ở các thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải và Quảng Châu.
Cục Bảo vệ Môi trường Nhà nước Trung Quốc (SEPA) mới đây ước tính, xe cộ là thủ phạm của 79% ô nhiễm không khí ở một số trung tâm đô thị, góp phần gây tử vong tới 50.000 trẻ sơ sinh.
Trước tình hình đó, Trung Quốc buộc phải “cân đong” những chính sách môi trường mới bên cạnh sự phát triển dài hạn của ngành công nghiệp ô tô mang tính sống còn về kinh tế này.
Một nhân tố cấp bách về vấn đề môi trường nữa là Thế vận hội Olympic mùa hè sẽ được tổ chức ở Bắc Kinh vào tháng 8 năm nay.
Chính phủ Trung Quốc đã đầu tư hơn 1 tỷ NDT (120 triệu USD) vào nghiên cứu “phương tiện xanh”, với 22 tiêu chuẩn kỹ thuật được thiết lập cho sản xuất xe chở khách chạy điện. Hiện có hơn 200.000 phương tiện chạy bằng nhiên liệu thay thế đang được sử dụng tại Trung Quốc.
Các nhà chế tạo ô tô, xe tải, xe khách Trung Quốc ngày càng quan tâm hơn tới công nghệ xe “lai”, với động cơ xăng-điện. Cả các công ty Trung Quốc lẫn các liên doanh với nước ngoài đều đã và đang có kế hoạch sản xuất các loại xe lai.
Trong lúc thị trường ô tô Trung Quốc tiếp tục nóng lên, Bắc Kinh đang gửi đi các tín hiệu kiềm chế “tình yêu” xe ô tô của người dân nước này. Các kế hoạch dài hạn của chính phủ nghiêng nhiều hơn về phía khuyến khích sử dụng các dịch vụ vận tải công cộng xanh hơn, sạch hơn.
THANH HẰNG (Tổng hợp)
