“Nhập gia tùy tục”, câu châm ngôn này rất chính xác khi bạn đi ra nước ngoài. Nó nhắc nhở ta quan sát xem người dân bản xứ hành xử ra sao để có cách ứng xử thích hợp.
Tại các nước mà Phật giáo là tôn giáo chính như Thái Lan, Myanmar, Lào, Campuchia,... bạn phải có thái độ tôn trọng sư sãi và cách ứng xử phù hợp khi viếng chùa như ăn mặc lịch sự và nhớ tháo giày, mũ khi vào bên trong đại điện. Các nước này có quan niệm chân bao giờ cũng bẩn, còn đầu là nơi linh thiêng và sạch sẽ, do vậy xoa đầu hay chạm vào đầu người khác (kể cả trẻ em) bị coi là có ý xấu. Khi ngồi, bạn không được chĩa mũi bàn chân vào người khác, đặc biệt là tượng Phật và ảnh vua. Phụ nữ phải nhờ nam giới dâng lễ vật cho sư sãi và không được chạm vào người sư sãi.
Còn ở các nước Hồi giáo, tuyệt đối không được có thái độ, hành vi xúc phạm tín ngưỡng của họ, không được tìm hiểu hoặc can thiệp vào chuyện riêng tư, thăm hỏi vợ của người mà bạn đang tiếp xúc và không được khen trẻ em trước mặt cha mẹ chúng. Thời gian thăm viếng thích hợp nhất là từ 16 giờ đến 18 giờ vì người Hồi giáo cầu nguyện 5 lần/ngày. Bạn cũng lưu ý là không được đi ngang qua trước mặt người đang cầu nguyện.
Điệu bộ cũng là một yếu tố quan trọng trong văn hóa giao tiếp. Đôi khi những cử chỉ, điệu bộ mà người Việt Nam xem là bình thường thì với người nước ngoài đó lại là một sự xúc phạm. Đừng bao giờ dùng ngón trỏ để chỉ một ai hay để gọi một người nào đó. Muốn gọi người phục vụ, bạn hãy úp bàn tay xuống, ngón tay duỗi thẳng và vẫy liên tục theo chiều lên xuống, không vỗ tay, búng ngón tay hay huýt gió.
Một ví dụ khác, khi bạn dùng ngón cái và ngón trỏ vòng lại thành hình chữ O thì người Pháp hiểu đó là số zero, người Nhật lại nghĩ là bạn muốn nói đến chuyện tiền bạc, còn ở Mỹ và các quốc gia Anglo Saxon thì đó là dấu hiệu cho biết mọi chuyện đều tốt, nhưng các nước vùng Địa Trung Hải lại dùng biểu tượng này để ám chỉ những người đồng tính! Nếu bạn đưa ngón tay cái lên thì người Pháp hiểu là bạn muốn nói “tuyệt lắm”, người Anh lại hiểu là bạn muốn nói “cút đi”, còn người Mỹ lại hiểu là bạn muốn xin quá giang. Nói chung, mỗi quốc gia đều có những điều cấm kỵ (taboo). Bạn cần biết về chúng để không bị “hố” khi đi nước ngoài.
HOÀNG LƯƠNG
