Hàng năm, cứ vào dịp các ngày lễ, tết, người dân TPHCM lại nô nức với các hoạt động lễ hội, vui chơi giải trí, trang hoàng nhà cửa, đi du lịch khắp nơi… Trên các con đường, góc phố, đâu đâu cũng một không khí náo nhiệt, cờ hoa rực rỡ... Trong các gia đình, nhà nhà đều treo cờ Tổ quốc để thể hiện lòng thành của mình với quê hương, đất nước và trân trọng những giá trị của cuộc sống hôm nay. Tất cả đều nói lên một nét đẹp văn hóa, một nếp sống văn minh của người dân thành phố mang tên Bác.
Thế nhưng, thời gian gần đây, một hiện tượng không mấy lành mạnh đang diễn ra trong các ngày lễ, tết. Đó là tình trạng lợi dụng các hoạt động lễ hội để kinh doanh, “móc túi” người dân; những cảnh tượng kém văn hóa trong các lễ hội như: xả rác, lấn chiếm lòng lề đường, chiếm dụng khu vực công cộng, ăn mặc hở hang, thiếu văn hóa khi đi ra đường… Đáng chú ý còn có các tệ nạn xã hội, mê tín dị đoan, cờ bạc, giật giọc, ăn chơi trác táng, nhậu nhẹt thâu đêm… cũng nở rộ theo các hoạt động lễ hội.
Hệ quả là sau các ngày lễ, tết, tình trạng tai nạn giao thông, tội phạm hình sự tăng lên đáng kể. Chưa kể, tình trạng ở nhiều nơi, các hoạt động lễ hội còn kéo dài sang nhiều ngày khác, đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống sinh hoạt bình thường của người dân. Những hành vi thiếu văn hóa nêu trên lâu dần đã ngấm vào lớp trẻ, tạo nên một thói quen sinh hoạt lấy những ngày lễ, tết là dịp để ăn chơi, hưởng thụ, đua đòi…
Từ năm 2008 đến nay, TPHCM đều chọn là những năm thực hiện nếp sống văn minh đô thị. Các tiêu chí trong ứng xử văn hóa nơi công cộng, nơi công sở, trong gia đình và cộng đồng đang từng bước được định hình và xây dựng thành chuẩn mực văn hóa chung. Trong đó, các giá trị văn hóa lễ hội được tôn vinh và định hướng cho mọi người cùng thực hiện. Người dân đã hiểu được ý nghĩa của các ngày lễ, tết hàng năm và biết trân trọng những giá trị văn hóa đích thực do các hoạt động lễ hội đem lại. Đó là trình độ hưởng thụ về đời sống tinh thần không ngừng được nâng lên; tính tự giác khi tham gia vào các hoạt động lễ hội trong cộng đồng được phát triển; các giá trị văn hóa được phát huy và các hành vi ứng xử văn hóa trong tham gia các hoạt động lễ hội được tôn trọng… Hình ảnh người dân thành phố cùng nhau “xuống phố” trong các bộ trang phục đẹp; cảnh sum họp gia đình, quây quần bên nhau; đường phố được trang hoàng với sắc màu cờ hoa rực rỡ… trong các ngày lễ, tết đang trở thành một nét đẹp văn hóa đáng trân trọng.
Nhằm đề cao và xây dựng một nếp sống văn minh của người dân thành phố trong các ngày lễ, tết ngoài việc “xây”, cần chú trọng đến “chống”. Phải kiên quyết loại bỏ những hành vi thiếu văn hóa ra khỏi các hoạt động lễ hội trong các ngày lễ, tết. Đồng thời, giáo dục, tuyên truyền cho lớp trẻ biết tôn trọng những giá trị văn hóa tinh thần và ý nghĩa cao đẹp của các ngày lễ, tết; biết định hình từ những hành vi văn hóa và nếp sống sinh hoạt, cách ăn mặc tại nơi công cộng khi tham gia các hoạt động lễ hội. Làm sao để mọi người cùng được thụ hưởng các giá trị văn hóa tinh thần trong các ngày lễ, tết và xây dựng thành một nếp sống văn minh của người dân trong các hoạt động lễ hội. Tất cả đều hướng đến mục tiêu đề cao và xây dựng nếp sống văn minh của các ngày lễ, tết trong đời sống, sinh hoạt của người dân.
Hoài Nam
