Về làng làm báo

Tôi không còn nhớ đã bao nhiêu lần đi qua những ngôi làng trong cuộc đời làm báo của mình. Nhiều cảm xúc và ấn tượng mãi không phai là những đêm ngủ lại trong làng với đồng bào mình, chuyện trò với các bà mẹ, với già làng hoặc với lũ con trai, con gái trong làng. Những trải nghiệm thực tế ấy đã để lại trong tôi bao kỷ niệm về những tấm chân tình của bà con người dân tộc thiểu số mộc mạc, nguyên sơ như cây lá suối xanh giữa rừng…

Lễ hội tại một buôn làng ở Tây Nguyên.

Tôi còn nhớ mãi chuyến công tác cách đây gần 30 năm, về một ngôi làng tại huyện Đăk Tô, thị xã Kon Tum mà nay tôi không còn nhớ chính xác tên làng nữa. Khi ấy, Ban Biên tập Đài Phát thanh - Truyền hình Gia Lai - Kon Tum giao nhiệm vụ cho tôi cùng đi với đoàn cán bộ tỉnh về làng để thâm nhập thực tế và tiếp cận với một đối tượng là đại úy Fulro tự nguyện trở về với dân làng, không trốn tránh để chống phá chính quyền cách mạng nữa.

Đêm hôm trước tôi ngủ tại nhà một cán bộ xã để sớm hôm sau đến nhà A Yôn - tên của đại úy Fulro. Từng nghe bà con trong làng kể rằng, trước đây anh ta rất hung hãn, nhưng trong buổi sáng hôm ấy, trò chuyện với chúng tôi, tôi thấy Yôn hiền lành, thái độ thành khẩn, tuy còn đôi chút lầm lì. Dần dần cuộc nói chuyện giữa chúng tôi càng cởi mở và chân tình hơn. Yôn thừa nhận rằng mình đã sai lầm khi nghe lời một số tên sĩ quan chính quyền Sài Gòn cũ, rủ nhau trốn ra rừng để tập hợp quân chờ Mỹ hỗ trợ chống phá cách mạng. Nhờ có chút chữ, nên Yôn dần dần hiểu ra mọi vấn đề. Cuộc sống trốn chui trốn nhủi, hàng đêm phải chờ cơm của vợ hoặc người thân tiếp tế tại bìa làng, đêm đêm sương sa giá lạnh nằm dưới gốc cây, Yôn gác tay lên trán nghĩ ngợi mông lung lắm, rồi quyết định ra trình diện tại xã và thú tội với bà con.

Chuyến đi ấy với chiếc máy PRC 25 đã giúp tôi ghi âm đầy đủ và rất kỹ lời nói của Yôn và phát trên sóng phát thanh toàn tỉnh. Đi bộ và vác trên người chiếc máy ghi âm cộng với bình điện thủy ngân - tất cả nặng gần 7kg, tôi mệt nhoài, nhưng cảm thấy rất vui vì mình đã hoàn thành nhiệm vu. Hơn thế nữa, đây là giai đoạn các tốp Fulro tập trung nhiều mũi từ Đắk Lắk sang Gia Lai, từ Mang Yang lên Kon Tum. Chúng thường chặn đường cướp tiền của dân trên những chuyến xe đò trên trục đường 14, 19... và bắn giết cán bộ, bộ đội, công an nếu chúng chạm trán. Cán bộ lúc ấy đi công tác cơ sở, tốt nhất ngủ trong làng với dân là an toàn tuyệt đối: Fulro không bao giờ bắn vào làng.

Cũng trên địa bàn Kon Tum, tôi còn có chuyến công tác và ở lại nhiều ngày tại huyện Kon Plông. Bà con, cán bộ địa phương đã đưa tôi đến nhiều xã - những địa danh anh hùng thân quen mà sau này tôi biết như Măng Đen, Măng Cành, Măng Pút.... Dù đi rã cả chân nhưng vẫn thích, đặc biệt là lần đầu tiên tôi cùng đi theo anh em mà nửa muốn chạy nửa muốn ngồi xuống than khóc (mặc dù tôi đã từng là bộ đội ở chiến trường K 4 năm). Cái gì vậy? Trời ơi con vắt! Con vắt! Chúng cứ rào rào búng theo chúng tôi, bám đầy người, tay, chân và bụng. Mọi người thì cứ thản nhiên bước đi rồi lâu lâu dừng lại gỡ từng con ra dính đầy máu. Lúc đầu tôi hoảng quá, nhưng sau cũng quen dần và làm theo họ. Sau chuyến đi ấy, liên tục một tháng trời trên đài phát thanh của tỉnh phát hàng loạt tin, bài về Kon Plông đủ mọi lĩnh vực: kinh tế, nông nghiệp, giáo dục, y tế, xã hội...

Và còn rất nhiều chuyến của tôi về làng để làm báo. Đó là làng Duk, làng Dip thuộc xã Ia Mơ Nông huyện Chư Pah. Hồi đó, tôi vinh hạnh được tháp tùng đoàn cán bộ của tỉnh lên đó công tác. Cả đoàn xuất phát từ Pleiku bằng ô tô, sau nửa ngày đường mới đến nơi. Giao thông ở vùng này toàn là đường mòn và đường rừng vì lúc đó chưa khởi công công trình thủy điện Sê San 3 (nay đã bê tông hóa khang trang). Ngay từ chiều, chúng tôi cùng nhóm cán bộ trẻ của huyện ra sông Sê San vừa tắm vừa bắt cá, lai rai vài ly rượu thật lý thú. Tối hôm ấy, đoàn chúng tôi giao lưu văn nghệ tưng bừng với dân làng. Trong đoàn cán bộ của tỉnh, có người còn hào hứng hát tặng dân làng tới hai bài hát, trong đó có bài Sao em nỡ vội lấy chồng của nhạc sĩ Trần Tiến với phần thể hiện rất ấn tượng, khiến bà con dân làng vỗ tay không dứt. Đêm xuống, một số người đã đi ngủ, còn tôi tìm đến nhà sàn của già làng và trò chuyện đến quá nửa đêm. Biết tôi là nhà báo, nên nhiều người muốn trò chuyện và tâm sự: từ chuyện dân làng hàng ngày đánh bắt cá làm thức ăn chính, đến chuyện chế độ chính sách cho một số cán bộ hạ sĩ quan, chiến sĩ đã từng tham gia bộ đội mà chưa được hưởng, rồi chuyện tranh chấp đất đai sản xuất nông nghiệp giữa xã này với xã khác…

Tôi ghi chép cẩn thận và viết thành hai bài ghi chép và ký cho Báo Gia Lai và Tạp chí Văn nghệ Gia Lai. Đến khi đặt lưng xuống, trước khi đi vào giấc ngủ tôi còn nghe tiếng lao xao bàn tán rằng dân làng đang thả lưới bắt cá ven sông và mơ về một ngày mai rộn ràng, đời sống khá giả hơn. Vùng đất này không bao giờ hẻo lánh như bao đời ta tưởng, một khi có đường lối, chính sách đúng đắn, kịp thời của Đảng và Nhà nước…

Và trong suốt cuộc đời làm báo của mình, “làng” đối với tôi còn mang một ý nghĩa khác, là một đơn vị “gia đình đầm ấm” nhất trong nghĩa cộng đồng nhỏ nhất. Hãy quan tâm từ cái nhỏ nhất, nên tôi càng nhớ làng và chỉ thích về làng thôi - không xa đâu, ở đó có nhiều việc đáng nói, đáng viết lắm.

Tháng 6 Tây Nguyên.

Lê Bá Tuế

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Từ chiến khu đến chiến khu - Bài 4: Ba thế hệ đảng viên cùng giữ rừng

Từ chiến khu đến chiến khu - Bài 4: Ba thế hệ đảng viên cùng giữ rừng

Từ năm 1997, tỉnh Đồng Nai đã có chủ trương đóng cửa rừng tự nhiên, đến năm 2003 lập Khu dự trữ thiên nhiên Vĩnh Cửu, sáp nhập, chuyển rừng sản xuất sang rừng đặc dụng từ 3 lâm trường. Đến năm 2009, lập Khu bảo tồn thiên nhiên và di tích Vĩnh Cửu (nay là Khu bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai) ở khu vực cuối chiến khu Đ xưa, với diện tích rộng hơn 100.000ha.

Ảnh

Đẹp tới say lòng với những khung hình trong Khám phá Việt Nam

Ngày 24-9, tại Hà Nội, Tổng cục Du lịch đã trao giải cuộc thi ảnh nghệ thuật Du lịch toàn quốc lần thứ 9 "Explore Vietnam - Khám phá Việt Nam" và Cuộc thi clip giới thiệu Du lịch Việt Nam chủ đề "Vietnam NOW". Đây là hoạt động trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm 60 năm Ngày thành lập ngành Du lịch Việt Nam (9-7-1960 - 9-7-2020).

Video

Điểm tin SGGP Online ngày 26-9-2020

Chuyển Bộ Công an điều tra nhiều vi phạm trong quản lý, sử dụng đất tại Hà Nội, TPHCM và một số địa phương; Thành lập tổ chuyên đề kiểm tra, xử lý xe hợp đồng và du lịch hoạt động trá hình; Tông vào đuôi xe tải, tài xế xe khách tử vong trên vô lăng; Sóc Trăng khởi công 2 dự án Nhà máy điện gió hơn 2.000 tỷ đồng… là những nội dung đáng chú ý có trong Điểm tin SGGP Online ngày 26-9-2020.

Giao lưu trực tuyến