Vị tướng chiến trường đô thị

Chân dung anh hùng lực lượng vũ trang Trần Hải Phụng:

Ngày 25-4-2015, Chủ tịch nước đã ký Quyết định số 771/QĐ-CTN truy tặng Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (AHLLVTND) cho Thiếu tướng Trần Hải Phụng, nguyên Tư lệnh lực lượng vũ trang Sài Gòn – Gia Định – Thành phố Hồ Chí Minh và chiều ngày 5-6-2015, nhân kỷ niệm 104 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước, Thành ủy – Hội đồng nhân dân - Ủy ban nhân dân - Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM tổ chức Lễ trao tặng danh hiệu AHLLVT cho Thiếu tướng Trần Hải Phụng và các đồng chí khác.

Thiếu tướng Trần Hải Phụng, Tư lệnh Quân khu Sài Gòn – Gia Định

Sinh ra và học tập ở vùng quê Xứ Nghệ - “Vùng đất cằn, dân nghèo, nhưng tinh thần nhẫn nại, chịu gian khổ, lấy cần kiệm kết ước làm đầu” tham gia phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp, lúc đang học Quốc học Vinh, ông bị thực dân Pháp truy lùng  nên phải chạy sang Lào, Campuchia kiếm sống bằng nghề dạy học.

Cuối năm 1944 ông về Sài Gòn tham gia hoạt động cách mạng trong phong trào Việt Minh. Ngày 23-9-1945 ông tham gia bộ đội, thuộc đại đội 1, Chi đội 1, Khu 7. Từ đó cho đến ngày về hưu 1991, ông đã gắn bó với cuộc đời binh nghiệp ở đô thị Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định và vùng phụ cận. Từ chiến sĩ năm 1945 đến năm 1952 ông đã trải qua các chức vụ Chỉ huy đại đội, Tiểu đoàn, Trung đoàn, Tham mưu trưởng Đặc khu Sài Gòn – Chợ Lớn.

Hòa bình lập lại, ông được phong quân hàm Trung tá, làm Trưởng đoàn đại biểu Quân sự trong Ban Liên hợp khu phi quân sự vĩ tuyến 17 trên đất Vĩnh Linh. Năm 1961, khi ông tròn 36 tuổi được phong quân hàm Thượng tá, làm Trưởng đoàn Sài Gòn – Gia Định thuộc Đoàn Phương Đông I của Bộ Tổng Tư lệnh chi viện cho chiến trường miền Nam. Vào đến Khu ủy Sài Gòn – Gia Định, ông được bổ sung vào Ban Thường vụ Khu ủy, phụ trách quân sự và đến khi Quân khu Sài Gòn – Gia Định được thành lập, ông được bổ nhiệm quyền Tư lệnh, Tham mưu trưởng Quân khu, sau đó làm Tư lệnh Quân khu đến năm 1965. Tháng 4-1965, tại Suối Dây (Tây Ninh) Khu ủy Sài Gòn – Gia Định họp quán triệt Nghị quyết Trung ương lần thứ 11 (khóa III) và triển khai “Kế hoạch X” chuẩn bị tích cực để thắng địch ở mức cao nhất trong thời gian tương đối ngắn, ông Trần Hải Phụng được giao trọng trách công tác đô thị và các lực lượng vũ trang đô thị, xây dựng lực lượng biệt động mạnh, có tổ chức thống nhất, xây dựng các “đơn vị bảo đảm” vận chuyển vũ khí từ ngoài vào nội thành và cất giấu vũ khí tại các cơ sở; đồng thời xây dựng các “lõm căn cứ” ngay trong nội thành và vùng ven. Cuối năm 1967, Trung ương Cục giải thể Quân khu 7 và Quân khu Sài Gòn – Gia Định, thành lập “khu trọng điểm” chuẩn bị cho tổng tấn công Tết Mậu Thân 1968, sáu phân khu được thành lập theo các hướng tiến công vào trung tâm Sài Gòn.

Ông Trần Hải Phụng làm Tư lệnh Phân khu 6 – Phân khu nội đô gồm các ban, ngành, đoàn thể và lực lượng biệt động, an ninh nội thành. Đồng thời tham gia Bộ Tư lệnh Tiền Phương Nam (II) gồm đồng chí Võ Văn Kiệt, Trần Bạch Đằng, Trần Hải Phụng, trực tiếp chỉ huy các mũi tiến công phía Nam, một phần Tây Nam thành phố Sài Gòn gồm Phân khu 2, Phân khu 3, Phân khu 6, và lãnh đạo quần chúng nổi dậy ở nội thành.

Sau chiến dịch Xuân Mậu Thân, tháng 5/1968, ông Trần Hải Phụng được phong quân hàm Đại tá. Tháng 8-1972 Quân khu Sài Gòn – Gia Định được tái lập, ông Trần Hải Phụng đảm nhiệm Tư lệnh Quân khu cho đến 10-1974. Tháng 1--1975 ông được điều ra Bắc kiểm tra sức khỏe để đi học nước ngoài, nhưng khi chiến dịch xuân 1975 nổ ra, từ tháng 3-1975 ông được điều về công tác tại Bộ Tổng Tham mưu, theo dõi chiến trường Sài Gòn – Gia Định và chiến dịch Hồ Chí Minh.

Sau 1975, ông được phân công nhiều cương vị khác nhau như Tư lệnh đoàn 500, rồi đoàn 600 Quân khu 7 và 3 năm sau, ông lại trở về với Lực lượng vũ trang TP.HCM với cương vị Tư lệnh từ 1978 đến 1983. Từ tháng 3-1985 đến tháng 3-1988, ông là Phó Đoàn chuyên gia quân sự 385 Việt Nam tại Cu Ba, đặc trách về công tác phòng thủ đô thị cho bạn. Năm 1991 được nghỉ hưu, ông tham gia Ban Thường vụ Hội Cựu Chiến binh TP.HCM, chủ nhiệm Câu lạc bộ Truyền thống kháng chiến khối lực lượng vũ trang TP.HCM, tham gia Tổng kết chiến tranh trên chiến trường Sài Gòn – Gia Định và đã chủ biên nhiều tập sách về lịch sử kháng chiến của thành phố cho tới lúc ông từ trần lúc mới 72 tuổi.

Điểm qua những mốc thời gian quan trọng của quá trình gần 50 năm hoạt động cách mạng ông đã liên tục bám trụ ở chiến trường gian khổ, ác liệt; gắn bó máu thịt với lực lượng vũ trang chiến trường trọng điểm Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định, TP.Hồ Chí Minh. Vì vậy mà ông thường được gọi là “vị tướng chiến trường đô thị”. Quả vậy, trong cuộc chiến tranh 30 năm chống thực dân đế quốc ở nước ta, đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ, quân đội ta có rất nhiều vị tướng tài ba ở các chiến trường, nhưng ở chiến trường đô thị lớn như Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định thì chỉ có ông Trần Hải Phụng gắn bó trong nhiều thời gian nhất và giữ cương vị chỉ huy cao. Từ tháng 10-1949 ông đã đảm nhiệm chức vụ Tham mưu trưởng Đặc khu Sài Gòn – Chợ Lớn.

Khi Quân khu Sài Gòn – Gia Định được thành lập năm 1961 ông là người chỉ huy đầu tiên và kéo dài nhiều năm, lúc là Tư lệnh Quân khu, lúc là Tư lệnh Phân khu, đều gắn với lịch sử hình thành và phát triển của lực lượng vũ trang đô thị. Trên các cương vị được giao, ông luôn hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc, trung thành tuyệt đối với Đảng, sống đức độ, khiêm tốn, chan hòa, đoàn kết, được cấp trên, đồng đội và nhân dân kính trọng, yêu mến.

Đại hội chiến sĩ thi đua và dũng sĩ Quân khu Sài Gòn – Gia Định (năm 1973). Từ trái qua: người thứ tư, hàng đầu là đồng chí Trần Hải Phụng, Tư lệnh Quân khu.

Quá trình xây dựng và những chiến công xuất sắc của lực lượng vũ trang Sài Gòn – Gia Định đều gắn với tên tuổi và công lao của Tư lệnh Trần Hải Phụng. Ông là người có công trong việc khôi phục, xây dựng lực lượng vũ trang thành phố Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định trong thời kỳ chống Mỹ. Khi mới trở về chiến trường, phụ trách Quân khu Sài Gòn – Gia Định 1961, ông đã chủ trương xây dựng địa bàn Sài Gòn – Gia Định gồm 3 vùng nối kết, liên hoàn với nhau: vùng căn cứ giải phóng, vùng tranh chấp ven đô và vùng nội đô. Ông đề xuất phương châm, hình thức và nội dung đấu tranh thích hợp giữa quân sự, chính trị; tranh thủ tối đa thế hợp pháp để hoạt động trong nội đô vừa bí mật, bất ngờ và hiệu quả cao; đồng thời phải giữ vững vùng căn cứ giải phóng, đặc biệt là “căn cứ đầu não” của Khu ủy, Quân khu ở khu vực “tam giác sắt”; mở rộng vùng cách mạng làm chủ trong vùng tranh chấp, tạo thế bao vây và làm bàn đạp tiến công nội đô.

Với tư tưởng chiến lược, chiến thuật quân sự sâu sắc đó, với sự hiểu biết cặn kẽ tình hình thành phố và sự tin tưởng tuyệt đối ở nhân dân, cuộc chiến tranh nhân dân đã diễn ra ngay trên chiến trường đô thị Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định, nơi đầu não bộ máy chiến tranh của địch. Ở đây phải luôn gắn chặt việc xây dựng, phát triển lực lượng chính trị với xây dựng lực lượng vũ trang theo hướng quần chúng hóa, chuyên môn hóa, tinh gọn, lấy chất lượng làm chính. Nhiệm vụ chính trị của lực lượng vũ trang đô thị là trực tiếp uy hiếp và tiến công sào huyệt đầu não địch, hỗ trợ phong trào đấu tranh chính trị đô thị và góp phần chuẩn bị điều kiện tại chỗ, sẵn sàng cùng lực lượng toàn miền đánh lớn vào dinh lũy cuối cùng của địch. Với môi trường là chiến trường đô thị, tổ chức lực lượng vũ trang phải phù hợp với điều kiện tồn tại và hoạt động trong lòng dân, đồng thời luôn tiếp cận và xen kẽ với địch.

Phương hướng xây dựng lực lượng vũ trang đô thị là lấy lòng dân làm căn cứ, lấy nội đô làm trung tâm, xây dựng binh chủng đặc biệt, tinh nhuệ làm lực lượng xung kích trên cơ sở phát triển đồng bộ: có lực lượng tác chiến nhắm vào mục tiêu sào huyệt, đầu não, các cơ sở hậu cần, hậu phương địch, có lực lượng bám trụ chiến đấu tại chỗ trong ngoài đô thị và các lực lượng cơ động. Tư tưởng, chiến lược xây dựng “ba thứ quân” của quân đội ta được thể hiện nhuần nhuyễn, sát hợp với chiến trường Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định, trung tâm đầu não của địch. Lực lượng vũ trang đô thị Sài Gòn – Gia Định luôn có lực lượng đặc chủng; du kích trong ngoài thành phố, bí mật và công khai; bộ đội địa phương các huyện; các đơn vị mũi nhọn trên các hướng; bộ đội tập trung, chủ lực. Trong điều kiện luôn tiếp cận và xen kẽ với kẻ thù đông hơn, qui mô tổ chức, biên chế phải tinh gọn, phù hợp từng loại quân, từng khu vực, từng nhiệm vụ trong từng giai đoạn cụ thể. Du kích, tự vệ chủ yếu cấp tiểu đội hoặc trung đội; lực lượng biệt động tùy theo nhiệm vụ, mục tiêu được phân công mà tổ chức tổ, đội, cụm, đoàn…; các đơn vị mũi nhọn thì cấp tiểu đoàn theo từng hướng vào thành phố; lực lượng chủ lực, cơ động thì Tiểu đoàn, Trung đoàn. Đồng thời phải có các bộ phận hữu quan như mạng quân báo trinh sát, giao thông liên lạc công khai, hợp pháp, hệ thống bảo đảm hậu cần, kỹ thuật tại chỗ, cơ sở trú ém lực lượng, cất giấu vũ khí, phương tiện cơ động…

Nhờ vậy trong mọi tình huống, kể cả lúc khó khăn nhất, lực lượng vũ trang đô thị Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định đều đã thực hiện phương thức tác chiến kết hợp “nội công, ngoại kích” nâng cao hiệu suất chiến đấu, gây lúng túng, hoang mang cho địch, vừa tiêu diệt sinh lực địch ở mọi nơi, mọi lúc vừa luôn làm lung lay ý chí, rối loạn về tâm lý của địch. Lịch sử dân tộc mãi mãi ghi đậm những trang sử vàng do lực lượng vũ trang Sài Gòn – Gia Đinh – TP.HCM viết nên với những chiến công hiển hách, từ những trận đánh của biệt động thành “xuất quỷ nhập thần”, bí mật bất ngờ, táo bạo, linh hoạt, vừa tập trung, vừa phân tán, đánh sâu, đánh hiểm, đánh vào mục tiêu chiến lược, đánh vào cơ quan đầu não, làm thốn óc quân xâm lược, dẫn đến bất an và lung lay ý chí xâm lược như các trận đánh Phú Thọ Hòa, Tàu Card, Metropol, Caravell, Brink, Tòa đại sứ Mỹ, sân bay Tân Sơn Nhất, các mục tiêu chiến lược trong Xuân Mậu Thân 1968, trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đến các trận đánh của các lực lượng vùng ven, lực lượng chủ lực, làm nên những chiến công lịch sử: Ràng – Trung Hiệp, Láng Le – Bàu Cò, Bàu Lách, Cây Trắc, Thành Tuy Hạ, Nhà Bè, Củ Chi đất thép, vành đai diệt Mỹ…

Đó là những chiến công hiển hách của quân dân Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định, TP.HCM dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, Trung ương Cục, Bộ Tư lệnh Miền, Khu ủy, Thành ủy Sài Gòn – Gia Định qua các thời kỳ, đóng góp to lớn vào thắng lợi chung của dân tộc Việt Nam, của quân đội nhân dân Việt Nam Anh hùng. Trong sự nghiệp đó, lực lượng vũ trang thành phố đã được Đảng và Nhà nước tặng thưởng cho nhiều tập thể, cá nhân nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có hơn 100 đơn vị và cá nhân AHLLVT nhân dân. Thiếu tướng Trần Hải Phụng có hơn 40 năm gắn bó với lực lượng vũ trang thành phố với nhiều lần giữ cương vị là người chỉ huy cao nhất, có những đóng góp không nhỏ vào sự nghiệp và vinh quang ấy, thực sự là một vị tướng Anh hùng lực lượng vũ trang của chiến trường đô thị.

Phan Xuân Biên
Nguyên chiến sĩ quân giải phóng
Sài Gòn – Gia Định

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Hành động vì dân

Ban Thường vụ Quận ủy quận 1 (TPHCM) và cấp ủy các cấp đã ban hành nhiều văn bản để chỉ đạo, quán triệt, triển khai, tổ chức thực hiện toàn diện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đến cán bộ, đảng viên và nhân dân trên địa bàn quận. Từ những cách làm hay, mô hình thiết thực đã giúp cải thiện quy trình phục vụ dân, góp phần hỗ trợ đời sống người dân ngày càng tốt hơn.

Xây dựng Đảng

Đẩy mạnh xây dựng tổ chức Đảng trong chung cư

TPHCM có nhiều chung cư với quy mô vài trăm đến hàng ngàn cư dân sinh sống. Thời gian qua, nhiều chi bộ chung cư được thành lập và từng bước hoàn thiện hệ thống tổ chức chính trị - xã hội trong chung cư.

Việt Nam và Thế giới

Vững lòng biển đảo

Họp mặt Đoàn công tác số 7 Trường Sa năm 2019

Thay mặt Đoàn công tác số 7 và Đoàn đại biểu TPHCM, nguyên Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Võ Thị Dung phát biểu ôn lại kỷ niệm trong chuyến hải trình đi thăm, động viên quân và dân đang sinh sống, làm nhiệm vụ trên các đảo thuộc quần đảo Trường Sa và nhà giàn DK1

Nhân sự

Nhân sự mới

Chiều 18-6, tại trụ sở Báo Đại Đoàn Kết (66 Bà Triệu, Hà Nội), đồng chí Phùng Khánh Tài, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, đã chủ trì lễ trao quyết định giao nhiệm vụ quyền Tổng Biên tập Báo Đại Đoàn Kết.

Cải cách hành chính

ĐẠI HỘI ĐẢNG CÁC CẤP