Vụ kiện Harry Potter Còn kéo dài?

Tác giả bộ Harry Potter nổi tiếng, nhà văn Anh JK Rowling, tuần này ra tòa kiện RDR Books, một nhà xuất bản nhỏ ở Michigan (Mỹ), vì định xuất bản cuốn Harry Potter Lexicon (Từ điển Harry Potter). Bà Rowling cáo buộc RDR Books “chôm” nội dung trong Harry Potter của bà, còn RDR Books lại nói “không”.
 
Mê chú bé phù thủy 

Nhân vật chính gây tranh cãi là ông Steven Vander Ark, 50 tuổi, dáng vẻ rụt rè, cựu thủ thư một trường cấp 2 ở Michigan. Mê Harry Potter nên Vander Ark đã lập website www.hp-lexicon.org hoạt động nhiều năm nay. Website này cung cấp cho các fan của chú bé phù thủy thông tin về 7 cuốn Harry Potter, về tác giả, các nhân vật, địa danh, từ ngữ... sử dụng trong sách, liệt kê theo thứ tự ABC như từ điển nên rất dễ tìm.
 
Rắc rối bắt đầu từ mùa thu năm ngoái, khi RDR Books tìm gặp Vander Ark, đề nghị lấy nội dung từ website trên in thành sách để bán. Theo kế hoạch, Harry Potter Lexicon gồm khoảng 400 trang, in đợt đầu 10.000 bản, giá 24,95 USD/cuốn. Từ điển lẽ ra đã phát hành từ tháng 11-2007 nhưng các luật sư của Rowling đã phát hiện và lập tức ngăn lại.
 

Bà Rowling (ảnh) cùng Warner Bros. Entertainment, hãng làm phim Harry Potter, đã cáo buộc phần lớn đề mục trong từ điển đã “chôm” từ truyện gốc và từ các ý tưởng trong Harry Potter. Rowling còn nói, từ lâu bà định viết sách hướng dẫn về Harry Potter nhưng Vander Ark và RDR Books đã “giành trước” quyền của bà với tác phẩm của mình, làm làm bà “rất đau buồn”.
 
RDR Books phải ngưng xuất bản nhưng cho rằng, một nhà xuất bản nhỏ đang bị các luật sư quyền lực đe dọa. Theo RDR Books, từ điển chỉ là sách tham khảo, hướng dẫn hữu ích cho độc giả, tương tự những cuốn từng xuất bản kèm sách bán chạy khác như The Lord of the Rings của J.R.R. Tolkien hay The Chronicles of Narnia của C.S. Lewis...
 
Kiện tụng còn kéo dài

Trước tòa, mỗi phía đều bộc lộ mâu thuẫn. Phía Rowling cáo buộc từ điển “chôm” nội dung của Harry Potter nhưng hồi năm 2004, chính Rowling từng trao “Giải website người hâm mộ” cho website của Vander Ark. Còn Vander Ark bảo vệ quyền được làm sách của mình nhưng lúc đầu ông từng bày tỏ với nhà xuất bản nỗi lo sách có thể vi phạm bản quyền...
 
Sau 3 ngày tranh luận, Tòa án Liên bang ở Manhattan chưa có phán quyết, chỉ mới tạo dịp cho các fan tụ tập chờ... xin chữ ký Rowling. Vào ngày 9-5 tới, các luật sư sẽ hoàn tất hồ sơ nhưng thẩm phán cho biết, vụ này có thể mất... nhiều năm giải quyết ở tòa kháng án rồi lên tòa tối cao.
 
Theo các luật sư về sở hữu trí tuệ, những vụ tương tự thường kết thúc với một “giấy phép”: Nhà xuất bản thương lượng mức phí trả cho tác giả sách. Tuy nhiên, 2 phía trong vụ này không có dấu hiệu giải quyết theo hướng đó, có lẽ do nguồn lợi không nhỏ sau sự thành công của sách và phim Harry Potter.
 
Thật ra, tòa án cũng nhiều lần muốn có “gậy thần” của Harry Potter để buộc 2 phía ngưng tranh luận và thỏa thuận bên ngoài tòa án. Thẩm phán Robert S. Patterson Jr. nói với bà Rowling: “Không phải kiện tụng luôn là giải pháp tốt nhất. Tôi nghĩ vụ này có thể thỏa thuận và nên thỏa thuận”. Patterson cho rằng, vụ này có thể kéo dài không biết đến lúc nào.
 
Sau phiên tòa, bà Rowling ra thông báo cho biết: “Tác giả có quyền bảo vệ tác phẩm của mình. Nếu từ điển này được xuất bản sẽ mở đường cho nhiều vụ đánh cắp tác phẩm của người khác làm của mình”. Theo Jeri Johnson, giảng viên ngôn ngữ Anh ở Đại học Oxford, phân tích từ điển cho thấy, trong số 2.437 đề mục, có đến 2.034 đề mục chỉ đơn giản là lấy thông tin trực tiếp từ sách Harry Potter.
 
Tuy nhiên, luật sư Anthony T. Falzone, thuộc Trung tâm Internet và cộng đồng ở Trường Luật Stanford nói, từ điển được bảo vệ bởi luật “sử dụng công bằng”, cho phép có quyền dựa trên tài liệu có bản quyền để xuất bản khi thêm vào các từ ngữ làm biến đổi. Nếu từ điển bị hủy bỏ, có thể gây tác dụng tiêu cực. Janet Sorensen, trợ giảng văn học Anh tại Đại học Berkeley, cũng cho rằng, từ điển giúp độc giả hiểu rõ hơn các tác phẩm của Rowling.

ĐÌNH ĐÌNH