Một lần nữa vấn đề xuất khẩu công nghệ chế biến hạt điều “Made in Việt Nam” sang châu Phi lại thu hút sự chú ý của nhiều người khi có một doanh nghiệp VN vừa ký hợp đồng viện trợ không hoàn lại cho một tập đoàn lớn tại Bờ Biển Ngà về việc xây dựng một nhà máy chế biến hạt điều có giá trị 1 triệu USD.
Hơn 10 năm trước, vấn đề xuất khẩu công nghệ chế biến hạt điều VN sang châu Phi đã từng được báo chí và nhiều người trong ngành phản ứng, cuối cùng ý định trên đã phải ngưng lại.
Những quốc gia sản xuất, chế biến và kinh doanh điều hàng đầu thế giới cả trăm năm nay như Ấn Độ và Brasil đã phải ngạc nhiên bởi bước tiến mạnh mẽ của ngành chế biến điều Việt Nam. Chỉ trong vòng khoảng 20 năm, ngành điều Việt Nam từ chỗ xuất thô hạt điều đã trở thành quốc gia chế biến và xuất khẩu điều nhân số 1 thế giới. Ngoài sự nhanh nhạy trong thương trường, điểm mấu chốt là ngành điều Việt Nam đã được các nhà nghiên cứu, sản xuất và cải tiến liên tục nhằm hoàn thiện công nghệ chế biến để hôm nay có thể tự hào nói rằng, hầu hết các thiết bị được sản xuất ngay trong nước và cả những hãng sản xuất hàng đầu thế giới cũng khó chen chân.
Có một thực tế, ngành chế biến điều Việt Nam ngày càng lệ thuộc vào nguyên liệu điều thô từ châu Phi. Theo ông Hoàng Bình, Giám đốc Công ty Chế biến điều Việt Sơn (Bình Phước), sớm muộn gì, các nước châu Phi cũng sẽ tiến đến hạn chế xuất khẩu điều thô. Thực tế đó đặt ra cho các doanh nghiệp trong nước hoặc phải đóng cửa hàng loạt nhà máy, hoặc phải tìm hướng đi mới, bền vững hơn. Đó là phải hợp tác với châu Phi, xây dựng cho họ ngành công nghiệp chế biến, cùng họ cho ra thành phẩm... Nhà máy ở VN sẽ hoàn tất giai đoạn cuối, đủ ra hàng thành phẩm đưa vào siêu thị. Làm vậy, chúng ta sẽ phát triển, nâng cao công nghệ chế biến điều lên ngang hàng các nước tiên tiến, mà cũng giữ được ổn định sản xuất trong nước...
Ông Nguyễn Văn Lãng, một chuyên gia ngành điều đã thâm nhập vào thị trường châu Phi hơn 20 năm trước cho rằng, công nghệ chế biến điều VN là thành quả sáng tạo của nhiều cá nhân, tập thể ưu tú của ngành điều, không thể tùy tiện mua bán, đổi chác hay cho không khi chưa có sự đồng thuận, nhất trí của tập thể ngành điều VN. Chỉ khi nào ngành điều VN tự chủ được nguyên liệu và điều quan trọng là quản lý chặt chẽ việc sử dụng công nghệ mới có thể nói đến việc xuất khẩu công nghệ, thiết bị chế biến điều. Bởi nếu không, châu Phi sẽ sử dụng chính bí quyết thành công của ngành điều VN cạnh tranh với doanh nghiệp VN...
Ai cũng biết, châu Phi là thị trường khó lường về các mặt. Không phải bây giờ và cũng không phải lần đầu tiên các quốc gia châu Phi nêu lên ý định này. Tất nhiên tình thế mới sẽ phải có chiến lược mới để hoạch định hướng đi cho cả ngành điều Việt Nam, không chỉ là quyền lợi của doanh nghiệp nào. Điều quan trọng là phải biết lượng sức, đánh giá chính xác tình hình để có chiến lược đúng và hành động phù hợp. Nếu có câu “trâu chậm uống nước đục” thì cũng chính người xưa đã dặn “nhanh nhẩu đoảng” hay “giục tốc bất đạt” .
ĐĂNG LÃM
