Trật tự, văn minh đô thị luôn có tính thời sự, luôn là vấn đề nóng. Xin được đôi điều bàn thêm. Ai cũng biết văn hóa và văn minh là một thể thống nhất, nhưng nội hàm của văn minh sâu rộng hơn, bao gồm cả các vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội. Có thể nói, văn minh là sự kết tinh, là giá trị khái quát nhất của văn hóa. Về vấn đề này, Đảng ta đã khẳng định trong nghị quyết xây dựng và phát triển đất nước: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”.
Một xã hội văn minh nhất thiết phải có con người văn minh. Đó là điều cơ bản, là cơ sở, là nền tảng. Và trên thực tế, từ khi giành được độc lập, xây dựng Nhà nước, Đảng ta và nhân dân ta đã thực hiện ngay công việc này. Tiêu chí cho con người mới trong xã hội mới đã được thiết lập và có nhiều chủ trương, chính sách, biện pháp để tạo cơ chế hoạt động tốt hơn.
Chúng ta còn có cả một thiết chế văn hóa hỗ trợ cho việc xây dựng, phát triển văn hóa trong xã hội để tạo môi trường tốt nhất cho sự hình thành và phát triển con người văn hóa mới trong xã hội. Tuy nhiên, thực tế cho thấy kết quả thu được chưa đạt yêu cầu như mong muốn!
Một ví dụ rất điển hình. Những năm qua, TPHCM đi đầu trong cả nước mở đợt phát động phong trào xây dựng trật tự văn minh đô thị.
Phong trào này được triển khai khá quy mô, có biện pháp, giải pháp và những bước đi phù hợp. Đã có những chuyển biến tích cực nhưng cho đến nay, kết quả thu được mới mang tính cục bộ, thời điểm. Sự chuyển biến tích cực về chất xem ra chưa rõ nét.
Vì sao vậy? Qua nhiều lần rút kinh nghiệm từ cấp cơ sở đến cấp thành phố, điều khó khăn cuối cùng và cũng là then chốt nhất vẫn chưa giải quyết rốt ráo. Đấy là ý thức về trật tự văn minh đô thị của người dân vẫn chưa đạt yêu cầu tương xứng. Thực ra, vấn đề này không phải là vấn đề phát sinh. Đây là điều khó khăn nhất mà lãnh đạo TP cũng như mọi người dân đều biết.
Thay đổi những thói quen tùy tiện trong nền văn minh nông nghiệp bán cơ khí cho phù hợp với nền văn minh điện tử hội nhập toàn cầu không phải là điều dễ dàng, không thể có được trong thời gian ngắn. Có thể khẳng định, nếp sống văn minh là một yêu cầu phải có, là điểm đến phải đến. Không thể khác được. Thực hiện trật tự văn minh đô thị dẫu khó mấy cũng phải làm. Do vậy, vấn đề tiêu chí cho con người văn minh trong hoàn cảnh hiện nay cần được tuyên truyền sâu rộng hơn, có hiệu quả hơn. Ý thức văn minh của người dân cần sớm được hình thành và tạo ra những thói quen trong đời sống.
Đã đến lúc chúng ta phải nâng tầm một số chủ trương, chính sách về công việc này. Thiết nghĩ, thay vì xây dựng khu phố văn hóa, chúng ta phải xây dựng khu phố văn minh. Thực chất nội dung của khu phố văn hóa với khu phố văn minh không có gì thay đổi. Nhưng tên gọi khu phố văn minh xem ra có phần rõ ràng, cụ thể và phù hợp hơn. Ý thức người dân trong khu phố văn minh sẽ tiếp cận nhiều hơn, nhanh hơn các vấn đề về văn minh.
Ý thức văn minh bắt đầu từ trường học, công sở, doanh nghiệp, khu phố...
TRẦN VĂN
