Sau những lớp hạ tầng mới, TPHCM bước vào một câu hỏi lớn hơn: thành phố sẽ vận hành ra sao để thông minh hơn, sáng tạo hơn và hội nhập sâu hơn. Câu trả lời không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở năng lực mở cửa với thế giới, bảo vệ con người, bồi đắp văn hóa - tri thức và chuẩn bị cho một không gian đô thị mới.

Ngày 10-4-1995, khi quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ chưa chính thức bình thường hóa, TPHCM và San Francisco ký thỏa thuận thiết lập quan hệ hợp tác hữu nghị. Đó là một cái bắt tay đi trước thời cuộc.

Chủ tịch UBND TPHCM Trương Tấn Sang và ông Frank Jordan, cựu Thị trưởng San Francisco, tại lễ ký kết thiết lập quan hệ hữu nghị giữa hai thành phố, Ngày 10-4-1995. Ảnh Tổng lãnh sự quán Việt Nam ở San Francisco

Chủ tịch UBND TPHCM Trương Tấn Sang và ông Frank Jordan, cựu Thị trưởng San Francisco, tại lễ ký kết thiết lập quan hệ hữu nghị giữa hai thành phố, Ngày 10-4-1995. Ảnh Tổng lãnh sự quán Việt Nam ở San Francisco

Thị trưởng TP San Francisco London Breed tiếp Chủ tịch UBND TPHCM Phan Văn Mãi và đoàn công tác TPHCM trong chuyến thăm Hoa Kỳ, ngày 21-7-2022. Ảnh: NGỌC DIỄM

Thị trưởng TP San Francisco London Breed tiếp Chủ tịch UBND TPHCM Phan Văn Mãi và đoàn công tác TPHCM trong chuyến thăm Hoa Kỳ, ngày 21-7-2022. Ảnh: NGỌC DIỄM

Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được cùng đoàn làm việc với lãnh đạo TP San Francisco, ngày 16-10-2025

Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được cùng đoàn làm việc với lãnh đạo TP San Francisco, ngày 16-10-2025

Đặt trong bối cảnh lúc ấy, sự kiện này không chỉ là một hoạt động đối ngoại cấp địa phương. Sự kiện ấy cho thấy một phẩm chất quen thuộc của TPHCM: sớm nhận ra chuyển động của thế giới và chủ động mở đường để tiếp cận tri thức, kinh nghiệm quản trị, khoa học - công nghệ và nguồn lực phát triển.

Từ San Francisco, những đường nối của TPHCM tiếp tục mở rộng ra nhiều trung tâm kinh tế, giáo dục, khoa học và đổi mới sáng tạo. Mỗi mối quan hệ là thêm một kênh để thành phố học hỏi, trao đổi và tham gia sâu hơn vào dòng chảy toàn cầu.

Hội nhập của TPHCM vì thế không bắt đầu bằng những tuyên bố lớn. Nó bắt đầu từ những bước đi cụ thể, từ sự dạn dĩ mở cửa và từ niềm tin rằng một đô thị năng động phải biết trò chuyện với thế giới.

10-4-1995

TPHCM và San Francisco ký thỏa thuận hợp tác hữu nghị

Trước bình thường hóa quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ

Một bước đi đối ngoại địa phương có ý nghĩa mở đường

TPHCM - San Francisco

Hai đô thị ở hai bờ Thái Bình Dương, cùng mở một kênh hợp tác sớm

Đối ngoại địa phương

Kênh mở rộng nguồn lực, tri thức và kinh nghiệm quản trị đô thị

Khi thành phố mở rộng các đường nối ra thế giới, chuyển đổi số cũng từng bước đi vào cách vận hành đô thị.

Chuyển đổi số ở TPHCM bắt đầu từ những nhu cầu rất gần với đời sống: người dân muốn thủ tục nhanh hơn, doanh nghiệp cần môi trường minh bạch hơn, chính quyền cần dữ liệu tốt hơn để ra quyết định sát thực tế hơn.

Cùng với chuyển đổi số, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của thành phố ngày càng trưởng thành. Những không gian làm việc chung, trung tâm đổi mới sáng tạo, nhóm startup, nhà đầu tư, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ tạo nên một nguồn năng lượng mới. Năm 2026, TPHCM lọt vào Top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp thế giới, xếp hạng 98 toàn cầu và tăng 12 bậc so với năm trước. Dấu mốc ấy cho thấy thành phố đang nỗ lực định vị mình trên bản đồ sáng tạo toàn cầu.

“Một đô thị sáng tạo cần những mạch dữ liệu đủ mạnh để hiểu mình và tự làm mới mình”

Chuyển đổi số

Thành phố đẩy mạnh dịch vụ công, dữ liệu và các nền tảng điều hành đô thị

Hệ sinh thái khởi nghiệp

Mạng lưới startup, nhà đầu tư, trường đại học, doanh nghiệp và trung tâm đổi mới sáng tạo

Hạng 98 toàn cầu

TPHCM vào Top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp thế giới năm 2026

Tăng 12 bậc

So với bảng xếp hạng StartupBlink năm 2025

Có một thời điểm, thành phố gần như im lặng.

Những con đường vốn đông đúc bỗng vắng người. Những khu phố quen thuộc trở thành vùng phong tỏa. Bệnh viện, trung tâm hồi sức, trạm y tế lưu động và từng con hẻm nhỏ đều bước vào một cuộc chống chọi chưa từng có trong ký ức đô thị thời bình.

Năm 2021, TPHCM đối diện thử thách lớn nhất kể từ sau chiến tranh. Nhưng chính trong những ngày ấy, một nguồn lực khác của thành phố hiện rõ: những bếp ăn đỏ lửa, những chuyến xe chở rau củ vào hẻm sâu, những siêu thị 0 đồng, những đội hình tình nguyện, những y bác sĩ nhiều tháng không về nhà.

Đại dịch COVID-19 để lại những mất mát không thể quên. Nhưng trong ký ức ấy cũng có sự tận tụy, sẻ chia và sức chịu đựng của hàng triệu con người đã cùng giữ thành phố đi qua cơn bão.

Từ những ngày im lặng ấy, thành phố hiểu sâu hơn một điều: đô thị hiện đại trước hết phải biết bảo vệ con người, nhìn thấy người yếu thế và phản ứng nhanh để kịp thời san sẻ những khó khăn, mất mát của cộng đồng.

Công viên số 1 Lý Thái Tổ, với tượng đài “Giọt nước”, vì thế là nơi thành phố lắng lại để tri ân, để nhớ và để tiếp tục đi tới.

Trong thời khắc đó, một ngọn lửa đã bùng lên - ngọn lửa của tinh thần “trên dưới một lòng”, của sự đồng tâm hiệp lực, của ý chí kiên cường và lòng nhân ái bao la

150 ngày đêm

Cao điểm chống dịch trong ký ức thành phố

Bếp ăn, túi an sinh, siêu thị 0 đồng

Những hình ảnh của tình người trong tâm dịch

Tuyến đầu y tế

Lực lượng giữ thành phố trong những ngày khốc liệt nhất

Tượng đài “Giọt nước”

Không gian tri ân nạn nhân Covid-19

Văn kiện Đại hội Đảng bộ TPHCM lần thứ XI xác định mục tiêu xây dựng thành phố trở thành một Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, để tư tưởng, đạo đức, phong cách và sự nghiệp của Người hiện diện thường xuyên trong đời sống, trở thành tài sản tinh thần và nét văn hóa đặc trưng của người dân thành phố mang tên Bác.

Từ chủ trương đó, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh được triển khai rộng khắp. Đến tháng 5-2026, gần 6.000 mô hình đã hình thành tại các địa phương, cơ quan, đơn vị, từ khu phố, xã, phường đến trường học và đơn vị lực lượng vũ trang.

Nhiều bạn trẻ đến đọc sách tại Không gian văn hóa Hồ Chí Minh ở quán cà phê LeLaz

Nhiều bạn trẻ đến đọc sách tại Không gian văn hóa Hồ Chí Minh ở quán cà phê LeLaz

Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh tại Hợp tác xã vận tải số 9 được thiết kế sinh động với bản đồ Việt Nam, các mã QR và 3 thứ tiếng Việt, Trung và Anh

Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh tại Hợp tác xã vận tải số 9 được thiết kế sinh động với bản đồ Việt Nam, các mã QR và 3 thứ tiếng Việt, Trung và Anh

Mỗi nơi có một cách làm riêng. Đó có thể là góc đọc sách về Bác tại thư viện phường, nơi trưng bày hình ảnh, tư liệu ở cơ quan, câu lạc bộ học tập và làm theo lời Bác trong trường học, hoặc những buổi sinh hoạt, nói chuyện chuyên đề. Quan trọng hơn, từ những không gian ấy, lời dạy của Người được gắn với những việc làm cụ thể trong công việc và cuộc sống hằng ngày.

Giữa nhịp sống của một đô thị lớn, những không gian ấy góp phần nhắc nhớ về sự tận tụy, giản dị, chí công vô tư. Xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh vì thế không dừng ở việc lưu giữ hình ảnh, tư liệu, mà hướng đến việc đưa các giá trị của Người thấm sâu vào đời sống, trở thành nếp nghĩ, cách làm của người dân trong quá trình xây dựng thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình.

“Một thành phố hiện đại cần những không gian nuôi dưỡng ký ức, nhân cách và nếp sống cộng đồng”

2022

TPHCM đẩy mạnh xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh

Gần 6.000 mô hình

Không gian văn hóa Hồ Chí Minh được hình thành tại cơ quan, trường học, khu dân cư, cơ sở tôn giáo, doanh nghiệp và nhiều thiết chế cộng đồng

Cơ quan - trường học - khu dân cư

Những nơi giá trị văn hóa đi vào đời sống thường ngày

Hạ tầng mềm

Nền tảng văn hóa, tri thức và nếp sống của đô thị hiện đại

Ngày 14-2-2024, UNESCO công bố TPHCM là thành viên Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu. Với một đô thị hơn 10 triệu dân khi đó, danh hiệu này không chỉ là sự ghi nhận, mà còn là một lời nhắc về năng lực học tập của cả cộng đồng.

Một thành phố học tập không chỉ có trường lớp. Đó còn là thư viện, trung tâm học tập cộng đồng, không gian số, lớp kỹ năng, chương trình đào tạo lại, cơ hội học tập suốt đời cho người lao động, người cao tuổi, thanh thiếu niên và người yếu thế.

Ở TPHCM, học tập không chỉ để lấy bằng cấp. Học tập còn để thích ứng với công nghệ mới, thị trường lao động mới và đời sống đô thị biến đổi nhanh. Khi chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế xanh và các ngành nghề mới thay đổi từng ngày, năng lực học tập trở thành một phần quan trọng của năng lực cạnh tranh đô thị.

Từ trường học, thư viện, trung tâm học tập cộng đồng đến các nền tảng số, thành phố đang mở rộng cách hiểu về giáo dục: học không chỉ trong một giai đoạn của đời người, mà trong suốt quá trình sống và làm việc giữa một đô thị luôn vận động.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TPHCM Nguyễn Thị Lệ nhận Bằng chứng nhận TPHCM là thành viên Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu của UNESCO, ngày 30-3-2024

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TPHCM Nguyễn Thị Lệ nhận Bằng chứng nhận TPHCM là thành viên Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu của UNESCO, ngày 30-3-2024

Đại diện UNESCO và Bộ GD-ĐT tặng hoa chúc mừng TPHCM được công nhận thành viên Mạng lưới thành phố học tập toàn cầu

Đại diện UNESCO và Bộ GD-ĐT tặng hoa chúc mừng TPHCM được công nhận thành viên Mạng lưới thành phố học tập toàn cầu

“Một thành phố muốn đi xa phải không ngừng học để thích ứng với tương lai”

14-2-2024

UNESCO công bố TPHCM là thành viên Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu

64 thành phố, 35 quốc gia

Danh sách các thành viên mới được UNESCO công nhận năm 2024

Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu

Không gian hợp tác quốc tế thúc đẩy học tập suốt đời

Học tập suốt đời

Nền tảng nâng cao năng lực thích ứng của người dân trong một đô thị luôn vận động

Từ ngày 1-7-2025, TPHCM bước vào một không gian phát triển mới trên cơ sở hợp nhất TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Bản đồ thành phố rộng hơn, dân số lớn hơn, cấu trúc phát triển cũng phức tạp hơn.

Tàu cập cảng Gemalink làm hàng. Ảnh: THÀNH HUY

Tàu cập cảng Gemalink làm hàng. Ảnh: THÀNH HUY

Bãi container ở cảng Gemalink.Ảnh: THÀNH HUY

Bãi container ở cảng Gemalink.Ảnh: THÀNH HUY

Không gian mới mở ra nhiều lợi thế: trung tâm tài chính - dịch vụ, cực công nghiệp, cửa ngõ cảng biển, logistics, du lịch, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực. Nhưng quy mô lớn cũng đặt ra một bài toán khó hơn: làm sao vận hành một siêu đô thị hiệu quả, thông suốt và gần dân hơn.

Trung tâm Hành chính tập trung nằm tại khu đô thị Thành phố mới Bình Dương

Trung tâm Hành chính tập trung nằm tại khu đô thị Thành phố mới Bình Dương

Một thành phố hơn 14 triệu dân không thể chỉ quản lý bằng kinh nghiệm cũ. Thành phố cần dữ liệu đầy đủ hơn, phân quyền rõ hơn, phối hợp vùng tốt hơn, hạ tầng số mạnh hơn và hệ thống dịch vụ công đủ nhanh để phục vụ người dân, doanh nghiệp trong không gian rộng lớn hơn.

Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới đặt thành phố trước một yêu cầu cao hơn: phát triển nhanh, bền vững, có bản sắc, có sức cạnh tranh toàn cầu. Sau nửa thế kỷ, TPHCM không chỉ nhìn lại những dấu mốc đã qua. Thành phố đang chuẩn bị năng lực để đi tiếp trong một hình hài lớn hơn, thông minh hơn và hội nhập sâu hơn.

Công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Xuân Hòa giải quyết thủ tục hành chính cho người dân. Ảnh: NGÔ BÌNH

Công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Xuân Hòa giải quyết thủ tục hành chính cho người dân. Ảnh: NGÔ BÌNH

Phường Thủ Đức sử dụng robot phục vụ người dân lấy số thứ tự tại Trung tâm Phục vụ hành chính công. Ảnh: TRẦN THANH

Phường Thủ Đức sử dụng robot phục vụ người dân lấy số thứ tự tại Trung tâm Phục vụ hành chính công. Ảnh: TRẦN THANH

Học sinh phường Xóm Chiếu (TPHCM) trong niềm vui đi trên đường cờ Tổ quốc. Ảnh: THÁI PHƯƠNG

Học sinh phường Xóm Chiếu (TPHCM) trong niềm vui đi trên đường cờ Tổ quốc. Ảnh: THÁI PHƯƠNG

Nghị quyết 09-NQ/TW không chỉ đặt mục tiêu đưa TPHCM trở thành trung tâm kinh tế, tài chính và đổi mới sáng tạo của khu vực, mà còn mở ra yêu cầu tái cấu trúc lại mô hình phát triển đô thị

1-7-2025

TPHCM mới chính thức vận hành sau sắp xếp

6.772,59km²

Diện tích tự nhiên của thành phố mới

168 phường, xã, đặc khu

Hệ thống đơn vị hành chính cấp cơ sở

19-5-2026

Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới

Thành phố tự làm mới mình

Hội nhập giúp thành phố mở rộng tầm nhìn. Công nghệ giúp thành phố vận hành nhanh hơn. Văn hóa và học tập giữ lại chiều sâu con người. Còn không gian phát triển mới đặt ra một yêu cầu lớn hơn: phải thông minh hơn, sáng tạo hơn và kết nối sâu hơn với thế giới.

Sau nửa thế kỷ, sức bật của TPHCM không chỉ nằm ở những gì thành phố đã xây dựng, mà ở khả năng đứng dậy, thích ứng và tiếp tục mở đường.

Ảnh: HOÀNG HÙNG

Ảnh: HOÀNG HÙNG