Công nghiệp hỗ trợ: Nỗ lực để tự chủ

SGGP
Ngành công nghiệp hỗ trợ (CNHT) có ý nghĩa quan trọng đối với chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Tuy nhiên, với những nghịch lý đang tồn tại, nếu không có chính sách, hành động quyết liệt thì câu chuyện xây dựng nền CNHT tự chủ vẫn còn rất xa vời.

Giá trị gia tăng thấp

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo 35 - Bộ Công thương, ngành CNHT có ý nghĩa quan trọng đối với chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, giúp nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh, tạo giá trị gia tăng cho hoạt động sản xuất chung. 

Tuy nhiên hiện nay, do CNHT kém phát triển nên các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của Việt Nam phải phụ thuộc rất lớn vào nguồn cung cấp nguyên phụ liệu, linh kiện đầu vào (sản phẩm của CNHT) từ nước ngoài. Đặc biệt là các ngành công nghiệp chủ lực như điện tử, dệt may, da giày-túi xách. sản xuất, lắp ráp ô tô...

Chính vì vậy, khi dịch Covid-19 bùng nổ tại một số quốc gia cung ứng linh kiện, phụ kiện sản xuất chủ yếu cho Việt Nam như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, các ngành công nghiệp trong nước đã gặp rất nhiều khó khăn trong việc bảo đảm nguyên liệu, phụ tùng cho sản xuất đầu năm 2020. Phải đến khi các quốc gia nêu trên đã qua đỉnh dịch, nguồn cung ứng nguyên, phụ liệu nhập khẩu cho các ngành sản xuất của Việt Nam mới được phục hồi.

Công nghiệp hỗ trợ: Nỗ lực để tự chủ  ảnh 1 Sản xuất dược phẩm rất cần công nghiệp hỗ trợ dược liệu (ảnh chụp tại Công ty Agimexpharm). Ảnh: CAO THĂNG

Trên thực tế, qua các năm gần đây, tỷ trọng ngành công nghiệp chế tạo, chế biến trong nền kinh tế khá cao, chiếm đến 40% trong tổng doanh thu thuần sản xuất kinh doanh của nền kinh tế, nhưng chỉ đóng góp khoảng gần 14% GDP do giá trị gia tăng rất thấp so với các ngành công nghiệp khác. 

5 năm trở lại đây, trong cơ cấu giá trị gia tăng các sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam, khâu nguyên phụ liệu góp vào giá trị gia tăng nhập khẩu từ nước ngoài vẫn chiếm tỷ lệ lớn, đặc biệt là từ Trung Quốc và Hàn Quốc.

Trong khi đó, tỷ lệ hàm lượng giá trị gia tăng nội địa vẫn còn thấp và chưa có nhiều chuyển dịch đáng kể. Đơn cử, 2 mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam là hàng dệt may và hàng điện tử có tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước chỉ lần lượt là hơn 50% và hơn 37%. Hay như ở lĩnh vực ô tô, đến nay đã có những doanh nghiệp (DN) lớn như Thaco, Hyundai Thành Công và VinFast, nhưng hầu hết chỉ dừng lại ở khâu lắp ráp.

Cụ thể, đến năm 2019, tỷ lệ nội địa hóa cho ngành công nghiệp ô tô mới chỉ đạt bình quân từ 7-10% trong khi mục tiêu đề ra trong Chiến lược và Quy hoạch phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đến năm 2010, tầm nhìn đến năm 2020 là tỷ lệ nội địa hóa cho công nghiệp ô tô đạt 40% vào năm 2005, 60% vào năm 2010… 

Đáng chú ý, hiện nay cả nước có khoảng 300 DN CNHT cho công nghiệp sản xuất, lắp ráp ô tô, nhưng có đến 80% là DN nước ngoài, số còn lại là của Việt Nam nhưng phần lớn có quy mô nhỏ. Một chiếc ô tô có khoảng 30.000 linh kiện, nhưng DN Việt Nam chỉ sản xuất được không quá chục loại linh kiện!

Sớm có chính sách khuyến khích, hỗ trợ

Để giải bài toán tự chủ CNHT, giảm lệ thuộc nhập siêu linh kiện từ nước ngoài, chuyên gia Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách công thương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) Trương Thị Chí Bình cho rằng, Việt Nam cần học tập từ các quốc gia công nghiệp.

“Dù họ đã rất phát triển công nghiệp chế tạo, chính phủ các nước này vẫn tiếp tục hỗ trợ DN CNHT. Đơn cử, một start-up làm phụ tùng ở Hàn Quốc, được hỗ trợ đầu tư máy móc mà không phải trả lãi vay ngân hàng. Tiền thuê đất ở khu công nghiệp cũng được miễn trong 3 năm. Chính phủ các nước này quan niệm rằng, việc DN dám đầu tư vào lĩnh vực này đáng được ghi nhận nên sẽ hỗ trợ để DN phát triển”, bà Trương Thị Chí Bình nói.

Công nghiệp hỗ trợ: Nỗ lực để tự chủ  ảnh 2 May hàng xuất khẩu tại Tổng công ty may Nhà Bè. Ảnh: CAO THĂNG

Theo bà Trương Thị Chí Bình, công nghệ ngày càng đổi mới, càng đòi hỏi phải có DN tinh nhuệ. Tuy nhiên, Việt Nam hiện thiếu những DN xuất sắc. Việc này có nguyên nhân là Việt Nam bắt đầu muộn hơn rất nhiều so với các nước khác.

Mặt khác, dù đã có nhiều cơ chế, chính sách nhưng Việt Nam còn thiếu các cụm sản xuất CNHT hợp tác, hỗ trợ lẫn nhau. Vì vậy, đã xảy ra trường hợp linh kiện sản xuất ở Việt Nam nhưng lại phải gửi sang Thái Lan mới có thể gia công công đoạn cuối để đáp ứng được yêu cầu của khách hàng. 

Chưa hết, theo bà Bình, trong điều kiện “sức khỏe” của các DN trong nước còn yếu, nhưng phải chịu mức lãi suất vay quá cao so với đối thủ cạnh tranh ở Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan… Lãi suất vay đối với DN sản xuất của các nước này chỉ khoảng 1%/năm trong khi DN Việt Nam vay rẻ cũng khoảng 5%-6%/năm.

Do đó, Chính phủ cần có gói tín dụng hợp lý để khuyến khích các DN trong ngành CNHT mạnh dạn đầu tư, dần tự chủ nền CNHT trong nước. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng cần hoàn thiện, bổ sung các cơ chế chính sách đồng bộ, tạo môi trường thuận lợi cho DN CNHT phát triển.

Về phía DN, cần chọn sản xuất những sản phẩm, linh kiện có số lượng lớn, để không những cung cấp trong nước mà còn xuất khẩu. Đồng thời cần tăng cường hợp tác, tận dụng thế mạnh của nhau nhằm đi vào chuyên môn hóa, sản xuất sản phẩm chất lượng cao, xây dựng được uy tín cho sản phẩm Việt.

LẠC PHONG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ngân hàng - Chứng khoán

VietinBank lần thứ 3 liên tiếp vào Top 300 Thương hiệu Ngân hàng giá trị nhất thế giới

Theo công bố mới nhất của hãng tư vấn Brand Finance về Báo cáo xếp hạng Top 500 Thương hiệu Ngân hàng giá trị nhất thế giới năm 2021 (Banking 500 - 2021), VietinBank tiếp tục nằm trong Top 300 Thương hiệu ngân hàng giá trị nhất thế giới, xác lập cú thăng hạng ngoạn mục nhất trong số 9 ngân hàng Việt Nam trong danh sách, xác lập vị trí 216, tăng 61 bậc so với năm 2020. 

Thị trường

Địa ốc

Du ngoạn sông Sài gòn, trải nghiệm biệt thự mẫu đảo Phượng Hoàng

Trong ngày 27 và 28-2, Aqua City chính thức khai trương biệt thự mẫu đô thị đảo Phượng Hoàng và sẽ đưa đón khách tham quan bằng cung đường sông thơ mộng. Sự kiện giúp khách hàng trải nghiệm trọn vẹn giá trị sống sinh thái, sông nước tự nhiên và mạng lưới kết nối giao thông thuận tiện từ đường bộ đến đường thủy của Aqua City.

Nông nghiệp

Đầu tư

Lực đẩy FDI ở Đông Nam bộ

Đông Nam bộ là vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đang thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) mạnh nhất cả nước. Cùng với nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư, các tỉnh trong khu vực đang mở rộng, bổ sung các khu công nghiệp (KCN) vào quy hoạch để thu hút thêm các dự án FDI “khủng”, đón đầu làn sóng đầu tư mới đang dịch chuyển từ các nước châu Á khác sang Việt Nam.

Du lịch

Đẹp nao lòng với “đại lão mai vàng” trên non thiêng Yên Tử

Là giống mai đặc biệt quý hiếm, phù hợp với điều kiện thời tiết, khí hậu miền Bắc, mai vàng Yên Tử được biết tới như một loài hoa biểu tượng cho vùng đất thiêng Yên Tử (Quảng Ninh). Trong những ngày đầu Xuân này, non thiêng Yên Tử đẹp tới nao lòng khi "đại lão mai vàng" bung nở.

Chuyển động kinh tế & Đời sống 24H

Thông tin kinh tế