Vùng biển Đà Nẵng có tính đa dạng sinh học cao, bao gồm các rạn san hô phân bố dọc theo ven bờ từ Hòn Chảo đến phía Nam bán đảo Sơn Trà và các thảm cỏ biển phân bố dọc theo các cửa sông Cu Đê, sông Hàn. Thế nhưng, sự phát triển mạnh của các hoạt động kinh tế biển, khu du lịch biển... đã ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của hệ sinh thái thảm cỏ biển, nguồn lợi sinh vật và chất lượng môi trường vùng ven bờ, đặc biệt là các rạn san hô. Nếu không có những biện pháp cấp bách bảo vệ thì san hô ở Đà Nẵng có nguy cơ biến mất hoàn toàn.
Hủy diệt san hô
Do chưa có phao nổi khoanh vùng khu vực có rạn san hô nên các hoạt động du lịch vẫn diễn ra hàng ngày ở bán đảo Sơn Trà.
Trong nhiều năm qua, việc lấn biển để xây dựng công trình, cộng thêm việc nạo vét cảng làm gia tăng lượng bùn trong nước và hàm lượng trầm tích đã giết chết nhiều rạn san hô. Theo khảo sát của Chi cục Thủy sản Đà Nẵng, chỉ tính riêng khu vực Bãi Bụt (bán đảo Sơn Trà), việc xây đê lấn biển đã làm mất 5ha san hô ở đây.
Sự xuất hiện của hàng loạt các khu du lịch tại bán đảo Sơn Trà trong thời gian qua cũng đồng nghĩa với việc các rạn san hô quanh khu vực cũng dần biến mất, bởi nước thải từ các nhà hàng, khách sạn không qua xử lý cứ ngày đêm đổ thẳng xuống biển.
Những vết neo đậu tàu du lịch, việc giẫm đạp và khai thác thủy sản trên rạn san hô ở khu vực Bãi Nồm, Hòn Sụp, Hục Lở đã làm gãy đổ hàng loạt rạn san hô sống tại đây. Một thực trạng đáng báo động nữa là hiện có một lượng lớn lưới thải từ các lồng nuôi tôm hùm và cá của người dân tại khu vực Bãi Nồm đã che phủ phần lớn các rạn san hô.
Nhiều trụ, cột của các rớ, chòi đóng trực tiếp trên các rạn hoặc buộc dây vào các tảng san hô đã làm gãy đổ san hô mỗi khi gặp điều kiện thời tiết xấu. Đó là chưa kể, người dân ở quanh khu vực còn tổ chức khai thác san hô để bán cho những nơi làm hòn non bộ....
Theo nhận định của Chi cục Thủy sản Đà Nẵng, nếu tình trạng này tiếp tục kéo dài thì số phận của các rạn san hô trong khu vực sẽ bị tiêu diệt trong thời gian không xa.
Bất cập trong quản lý, bảo vệ
San hô bị chết do trầm tích bồi lấp.
Theo nhận định của Viện Hải dương học Nha Trang, rạn san hô và các hệ sinh thái liên quan vùng ven bờ Đà Nẵng có diện tích không lớn nhưng rất đặc trưng và có tính đa dạng sinh học cao. Thế nhưng hiện nay việc quản lý, bảo vệ các rạn san hộ, hệ sinh thái liên quan của các ngành chức năng ở Đà Nẵng đang rơi vào tình trạng lúng túng, bất cập.
Ngày 13-9-2007, UBND TP Đà Nẵng đã có Quyết định số 54/2007/QĐ-UBND về việc quản lý, bảo tồn rạn san hô và các hệ sinh thái liên quan đến vùng biển từ Hòn Chảo đến Nam Hải Vân và bán đảo Sơn Trà. Quyết định chỉ rõ trách nhiệm của từng ngành, từng địa phương trong việc quản lý và bảo vệ san hô và các hệ sinh thái liên quan. Thế nhưng, theo một cán bộ của Sở Nông - Lâm - Thủy sản TP Đà Nẵng, từ khi có quyết định đến nay đã hơn 3 tháng nhưng chưa có một cuộc họp nào giữa các ngành với nhau để có phương án cụ thể trong việc quản lý và bảo vệ san hô.
Điều cần nói là mặc dù Sở Nông - Lâm - Thủy sản đã có kiến nghị với UBND Đà Nẵng thành lập một đơn vị độc lập để quản lý, bảo vệ san hô cũng như các hệ sinh thái ven bờ, nhưng không được chấp thuận. Trong khi đó, UBND thành phố giao nhiệm vụ này cho Chi cục Thủy sản đảm trách. Thực tế hiện nay lực lượng của chi cục lại quá “mỏng”, khó đảm trách quản lý một khu vực rộng lớn, từ Nam Hải Vân đến bán đảo Sơn Trà.
Trong Quyết định số 54 của UBND TP Đà Nẵng nêu rõ: “Vùng bảo vệ nghiêm ngặt đối với san hô bao gồm các điểm Hòn Sụp, Bãi Bụt, Bãi Bắc, Hục Lở, Vũng Đá và Đông Bãi Bắc với diện tích 82ha” nhưng tại vùng này lại chưa có phao nổi hay bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy đây là vùng cấm. Vì vậy, các tour du lịch vẫn đưa khách đến đây, người dân vẫn đánh bắt hải sản, giăng lưới trong khu vực.
Neo tàu của ngư dân đã làm nhiều rạn san hô ở khu vực bán đảo Sơn Trà bị gãy đổ và chết.
Ông Lưu Quang Khánh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản Đà Nẵng, cho rằng: Vấn đề bảo tồn và quản lý san hô ở Đà Nẵng là hết sức cấp thiết nếu chậm trễ thì hậu quả sẽ rất lớn khi các rạn san hô không còn tồn tại nữa”. Để bảo vệ san hô một cách hiệu quả cần phải có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bên liên quan. Mặt khác, cần kêu gọi sự tham gia của các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh du lịch trong khu vực để họ cùng giám sát, phát hiện các hoạt động xâm hại đến san hô. Bởi kinh nghiệm từ nhiều nơi như Rạn Trào (Khánh Hòa), Vĩnh Hải và Nhơn Hải (Ninh Thuận) hay đảo Apo (Philippines), đảo Phi Phi (Thái Lan)... đã cho thấy điều đó.
Theo đề tài “Điều tra, nghiên cứu rạn san hô và các hệ sinh thái liên quan vùng biển từ Hòn Chảo đến Làng Vân và bán đảo Sơn Trà” của Viện Hải dương học Nha Trang cho thấy, vùng ven bờ Đà Nẵng có tổng cộng 191 loài san hô cứng tạo rạn thuộc 47 giống, 15 họ và 3 giống san hô mềm. Trong 104,6ha rạn san hô chỉ có khoảng 1,9% đang ở tình trạng rất tốt, 7,8% tốt và có đến 80% xấu và rất xấu. Nguyên nhân san hô suy thoái là do sự lắng đọng trầm tích và sự khai thác quá mức của con người. |
Nguyễn Hùng
