Từ hộ khó khăn đến vườn cây tiền tỷ
Từ Biên Hòa, men theo quốc lộ 14, chúng tôi tìm về thôn 7, nơi người dân vẫn gọi vui là “thôn tỷ phú” của xã Nghĩa Trung. Giữa cái nắng gắt của vùng đất đỏ bazan, ông Lâm Tuấn Kiệt (57 tuổi) thoăn thoắt đi giữa những hàng sầu riêng giống Dona (giống sầu riêng Thái Lan), kiểm tra từng gốc cây. Chỉ tay về chiếc xe trị giá hơn 1,5 tỷ đồng vừa sắm cho con trai, ông Kiệt không giấu được niềm vui: “Vụ rồi, vườn sầu riêng 800 gốc của gia đình cho thu hoạch khá, hơn 70 tấn trái, bán được gần 5 tỷ đồng. Sau khi trừ chi phí, gia đình còn dư chút đỉnh”.
Phía sau thành quả của vụ mùa sầu riêng là hành trình hơn 30 năm ông Kiệt gắn bó với vùng đất này. Quê ở phường Long Khánh, sau nhiều năm bôn ba với đủ nghề, năm 1992, ông Kiệt đến đây lập nghiệp. Hành trang khi ấy chỉ là chiếc ba lô và con dao phát rẫy. Những năm đầu, cũng như nhiều người dân trong vùng, ông trồng cà phê, tiêu, điều. Tuy nhiên, sau một thời gian, nhận thấy các loại cây này tốn nhiều công chăm sóc nhưng hiệu quả kinh tế không cao, ông bắt đầu chuyển đổi trồng sầu riêng.
Hiện ngoài 5ha với khoảng 800 gốc sầu riêng của gia đình, ông Kiệt còn cùng 1 người dân khác trong thôn chăm sóc 1 vườn sầu riêng khác, sản lượng khoảng 70 tấn. Ông Nguyễn Văn Lâm, Trưởng thôn 7, đồng thời là Giám đốc Hợp tác xã (HTX) 36, cùng vợ lên vùng đất xã Nghĩa Trung lập nghiệp từ năm 1998. Theo ông, khoảng 7-8 năm trở lại đây, khi sầu riêng được xuất khẩu,thương lái thu mua mạnh hơn, có thời điểm sản lượng trong vùng không đủ bán cho thương lái.
Hình thành chuỗi giá trị sầu riêng
Thị trường mở rộng cũng khiến người dân nhận ra rằng: muốn sản xuất ổn định và làm ăn lâu dài, các hộ phải liên kết với nhau, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau. HTX 36 được thành lập với 84 thành viên, diện tích gần 240ha. Bình quân mỗi hécta sầu riêng cho thu hoạch khoảng 15-20 tấn. Với giá khoảng 50.000 đồng/kg, người trồng đã có lợi nhuận; giá lên khoảng 70.000 đồng/kg hoặc cao hơn, cuộc sống càng khấm khá, có điều kiện tích lũy và đầu tư trở lại cho vườn cây. Thôn 7 hiện có 1.037 hộ, trong đó khoảng 60% trồng sầu riêng.
Sự phát triển nhanh của cây sầu riêng ở xã Nghĩa Trung kéo theo hệ thống thu mua, đóng gói, chế biến ngày càng phát triển. Hiện địa phương có 139 doanh nghiệp, cơ sở thu mua, đóng gói, chế biến sầu riêng, trong đó 4 doanh nghiệp được cấp mã cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu. Nhiều tổ hợp tác, câu lạc bộ trồng sầu riêng cũng chuyển sang sản xuất theo quy trình, định hướng VietGAP, sử dụng phân hữu cơ, qua đó nâng cao chất lượng sản phẩm. Trước đó, toàn xã chỉ có 4 mã số vùng trồng sầu riêng. Đến nay, địa phương đã phát triển thêm 11 mã số vùng trồng và hiện đang hoàn thiện 27 hồ sơ để cấp mã số vùng trồng cho nông dân. Song song với việc xây dựng thương hiệu sầu riêng Nghĩa Trung, địa phương cũng tập trung nâng cao thương hiệu bằng chất lượng, sản phẩm và đặc trưng riêng của vùng trồng.
Ông Nguyễn Giang Lưu, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Trung, cho biết, địa phương đang tập trung tổ chức lại sản xuất, đồng thời tăng cường quản lý, đặc biệt là việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Vừa qua, Trung ương đã sửa đổi, bổ sung một số nội dung liên quan đến quy định về mã số vùng trồng, trong đó giao thêm nhiệm vụ cho chính quyền cấp xã. UBND xã Nghĩa Trung đã liên hệ với Sở NN-MT để phối hợp tập huấn cho cán bộ, công chức, người dân và doanh nghiệp về quy trình, phương pháp cấp, quản lý mã số vùng trồng; đồng thời xây dựng vùng sản xuất theo các tiêu chuẩn cần thiết để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.
Từ những vườn cây được gây dựng trên vùng đất đỏ bazan, cây sầu riêng đang mang lại nguồn thu lớn cho người dân Nghĩa Trung. Tuy nhiên, để giá trị ấy được duy trì bền vững, người trồng không thể chỉ trông chờ vào những mùa vụ được giá mà phải từng bước thay đổi phương thức sản xuất, tăng cường liên kết và đáp ứng các yêu cầu của thị trường.
