Từng có thời, nón ngựa Phú Gia theo nghĩa quân Tây Sơn trên lưng ngựa ra Bắc vào Nam làm nên những chiến công hiển hách. Đó là lý do vì sao nón có tên là “nón ngựa”.
So với các dòng nón lá Việt Nam, nón ngựa Phú Gia được chế tác kỳ công và độc đáo hơn. Để hoàn thành một chiếc nón, người thợ phải làm thủ công qua hơn 10 công đoạn, có nón được gia công 20 ngày.
Những chiếc nón được trang trí bằng chụp bạc, đồng, có giá trị lên đến hàng chục triệu đồng. Đặc biệt, làng Phú Gia hiện vẫn còn lưu giữ nhiều chiếc nón ngựa có tuổi đời 100-200 năm tuổi như minh chứng sức bền, dẻo dai của dòng nón cổ này.
Hiện nay, nghề chằm nón ngựa Phú Gia đã trở thành di sản văn hóa quốc gia, với khoảng 300 hộ theo nghề. Trong làng, Nghệ nhân Ưu tú Đỗ Văn Lan (79 tuổi) được xem là “linh hồn” của nghề chằm nón ngựa.
Nghệ nhân Ưu tú Đỗ Văn Lan là người thầy vừa truyền dạy, lan tỏa nghề chằm nón ngựa đến những nghệ nhân trẻ, vừa có công đưa nón ngựa Phú Gia đến các thị trường như Anh, Pháp, Canada, Ấn Độ, Hàn Quốc, Hà Lan, Italy…
