Ngổn ngang… thực hiện “Năm nếp sống văn minh đô thị” - Bài 1: Chuyện về rác!

TPHCM chọn năm 2008 là năm thực hiện nếp sống văn minh đô thị và hành trình này đã đi được chặng đường hơn 1 tháng. Thế nhưng, trên đường phố, trong các con hẻm, những khu dân cư… những chuyện “trái tai gai mắt” vẫn hàng ngày nhan nhản diễn ra trước mắt người dân.

“Hổng” phải chuyện của tui!

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Thị Thu Hà trong thời gian đi khảo sát các điểm nóng đang bùng phát dịch muỗi và trực tiếp chỉ đạo công việc dập dịch cũng phải thừa nhận là tình trạng người dân xả rác ra kênh rạch quá nhiều.

Vẫn còn một bộ phận người dân rất bàng quan, xem việc giữ gìn vệ sinh môi trường là của chính quyền và “ai đó” chứ không phải của mình. Ngay lúc chúng tôi đang chụp hình để ghi lại hình ảnh khu vực dọc con kênh 19-5 ở khu phố 3, phường Sơn Kỳ, quận Tân Phú thì một người phụ nữ chạy xe đạp đi ngang qua, tháo bọc rác to phía sau yên xe, ném xuống kênh rồi thản nhiên quay đi. Một người dân ở gần kênh cho chúng tôi biết: “Tui thấy hoài cảnh đó, sẩm tối hay sáng sớm là lúc người ta hay vứt rác xuống kênh nhiều nhất, thấy riết cũng… quen”.

Còn ở khu vực phường 13 quận Bình Thạnh thì dù kênh rạch cũng được làm thông thoáng hơn nhưng tại một số nơi, các vũng nước tù đọng từ năm này qua tháng khác cũng là những ổ dịch bùng phát muỗi rất nhiều. Nước ở những vũng nước này đều là nước thải sinh hoạt trong các gia đình đổ ra vì hệ thống cống trong các hẻm đã bị nghẹt cứng rác…

Vứt rác khắp nơi

Trong những ngày Tết Mậu Tý vừa qua, mật độ người và xe lưu thông trên đường phố giảm hẳn khi phần lớn người dân nhập cư đã dồn về quê ăn tết, nhưng không vì thế mà TP sạch hơn, giao thông trật tự hơn. Rác sinh hoạt thải đầy lề đường, vứt ở mọi góc phố. Trong 3 ngày tết, hầu như bộ phận đi lấy rác dân lập không làm việc nên rác được vứt khắp nơi, ruồi nhặng bay tán loạn.

Đường hoa Nguyễn Huệ là nơi sinh hoạt văn hóa đặc sắc của TP trong dịp tết nhưng đáng tiếc có rất nhiều khách tham quan xả rác vô tư xuống lòng đường, dù cho Công ty Môi trường đô thị TP đã bố trí nhiều thùng rác tại đây.

Tối mùng 3 Tết, ngay ở khu vực tượng đài Bác Hồ, nhiều người dân đã không giấu được bực bội khi chứng kiến một tốp nam thanh nữ tú vô tư xả que kem, bịch ni lông khắp nơi. Nhiều người đi dạo cũng mua đồ ăn thức uống rồi tụ tập bên vệ đường, và chỉ một thoáng sau dưới chân họ liền xuất hiện những đống rác.

“Khu phố Tây” Phạm Ngũ Lão (quận 1) là nơi có mật độ khách du lịch nước ngoài cao nhất TP, thế nhưng hai bên con đường này luôn phô bày sự nhếch nhác, lộn xộn. Hầu hết khách nước ngoài thích đi bộ nhưng lề đường bị chiếm lĩnh bởi xe xích lô, xe ôm, dịch vụ cho thuê xe máy, khách bộ hành phải len lỏi trong vô số chướng ngại vật và nhiều khi phải đi xuống lòng đường trong tâm trạng nơm nớp sợ tai nạn giao thông.

Thậm chí, nhiều khách sạn nhỏ quanh đó còn “tiện thể” vứt luôn cả bộ bàn ghế cũ nát ra lề đường cho đỡ tốn tiền trả công công nhân dọn vệ sinh. Phóng viên ảnh tự do của Nhật Murayama Yasufumi đã hơn 20 lần sang Việt Nam, lần nào anh cũng trọ trong một nhà nghỉ khá bình dân trong khu phố này và đi khắp nơi để chụp hình.

Có lần, để chuẩn bị ảnh cho lần triển lãm về nạn nhân chất độc da cam Việt Nam ở Bảo tàng chứng tích chiến tranh, anh còn “khoe” với chúng tôi nhiều hình chụp cảnh người dân vứt rác ra đường, tắm giặt cho con ngoài đường, bỏ chuột chết ngoài đường để xe cán nát… Anh rất ngạc nhiên và cứ luôn thắc mắc tại sao không thấy ai bị phạt vì những hành động đó.

Càng nhặt... càng xả!

Chúng tôi đã dạo quanh một số khu công trường xây dựng - nơi mệnh danh là những bô rác “di động” xôm tụ nhất. Quả thật, tại công trình đang thi công Sài Gòn Happiness Square trên đường Nguyễn Văn Cừ, phường Nguyễn Cư Trinh (quận 1), đầy những bịch ni lông đựng rác, cùi bắp, đồ ve chai… bị vứt chỏng chơ xen lẫn gạch đá lổn nhổn trên lề đường. Đây cũng là điểm “tập kết” của nhiều người bán ve chai chiều chiều nghỉ chân.

Bác Nguyễn Thế Hy, bán cà phê “cóc” tại đoạn bờ bao đường Bến Bình Đông (quận 8) cho biết: “Ven con kênh hôi hám được đơn vị thi công rào lại để xây dựng từ nhiều tháng nay cũng là một điểm tập kết rác nổi tiếng. Nhất là khi tối đến, cứ có một chiếc xe rà rà bên đường là lại nghe tiếng bịch rác rơi ngay sau đó. Ngày nào tui cũng thấy cảnh đó”.

“Hàng năm TPHCM phải bỏ ra trên 2 tỷ đồng cho mỗi một việc thu dọn vớt rác trên kênh rạch nhưng cứ xong rồi thì đâu lại vào đó”, ông Nguyễn Văn Phước, Phó Giám đốc Sở TN-MT than thở với các quận huyện trong một cuộc họp về triển khai thực hiện năm văn minh đô thị mới đây. Thay vì phải chăm chút, bảo vệ môi trường thì rất nhiều người đã và đang làm điều ngược lại, khiến đường phố, kênh rạch lúc nào cũng nhếch nhác vì rác.

“Dưới chân là rác, trên đầu rơi xuống là rác, ngay bên cạnh cũng có rác…” là cảnh thường thấy của các hộ dân sống trong những căn nhà tạm bợ lụp xụp ven kênh Tàu Hũ - Lò Gốm, kinh Đôi ở quận 8. Chị Nguyễn Ngọc Đẹp ở số 1462/24 Phạm Thế Hiển cho biết: “Nhà tui có 24 người chen chúc sống chung với... rác từ 20 năm nay. Dưới lòng kênh thì rác nổi lềnh bềnh hôi hám.

Ngay trên con đường đi lại của khu nhà lụp xụp cũng toàn rác. Bước xuống thềm nhà nhiều khi bị “dính” rác do nhà phía trên quăng xuống. Vậy chứ sống riết quen rồi!”. Do không muốn phải bỏ 20.000 - 30.000 đồng/tháng tiền đổ rác nên nhiều gia đình nghèo đã chọn lòng con kênh đen thui làm nơi tẩu thoát rác.

Ông Thái Đức Độ, Đội trưởng Đội Quản lý trật tự đô thị quận 1 cho biết, ngay tại khu vực trung tâm quận 1, ở các tuyến đường chính như Trần Hưng Đạo, Đồng Khởi, Nam Kỳ Khởi Nghĩa và Nguyễn Huệ hàng ngày đều có đội ngũ cơ động nhặt rác của Công ty Môi trường đô thị TP làm việc thường xuyên. Nhưng dường như sự có mặt của đội này lại làm người ta càng cố tình xả rác nhiều hơn. Những vỏ chai nước suối, giấy gói, vỏ bao thuốc lá… của người đi đường và của các tài xế taxi cứ “vô tư” được thả xuống đường!

Hiệp - Thảo - Lâm

Khuyến khích xã hội hóa xây nhà vệ sinh công cộng Sau 1 tháng triển khai thực hiện “Năm thực hiện nếp sống văn minh đô thị”, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Thị Thu Hà vừa chỉ đạo Sở TN-MT triển khai xã hội hóa, khuyến khích những người có đất, có điều kiện tham gia đầu tư xây dựng nhà vệ sinh công cộng. UBND TP giao UBND quận 1 tăng cường tuyên truyền vận động tài xế xe buýt và người dân chấp hành các quy định về vệ sinh môi trường tại khu vực bến xe buýt công viên Quách Thị Trang, nghiên cứu về việc miễn phí sử dụng nhà vệ sinh công cộng cho một số đối tượng tại khu vực này. Về mức phạt vi phạm hành chính an toàn giao thông và vệ sinh môi trường, thành phố giao Sở GTCC chủ trì phối hợp Sở Tư pháp rà soát lại các văn bản pháp quy đề xuất cụ thể lại về mức phạt, hình thức, thẩm quyền xử phạt. Nội dung nào vượt thẩm quyền thì nhanh chóng kiến nghị sửa đổi, bổ sung… H. Hiệp