Thị trường tài chính chao đảo
Thị trường tài chính ngày 2-3 bị tác động mạnh mẽ. Giá vàng tăng 2% trong phiên sáng 2-3, lên 5.384,52USD/ounce khi nhà đầu tư tìm kiếm tài sản trú ẩn. Trái lại, tiền điện tử và chứng khoán đồng loạt giảm điểm; vốn hóa thị trường tiền điện tử có lúc “bốc hơi” khoảng 128 tỷ USD (theo dữ liệu CoinGecko). Tại châu Á, chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản giảm hơn 2%; hợp đồng tương lai các chỉ số Mỹ cũng đi xuống.
Yếu tố then chốt là khả năng gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu. Nếu lưu thông qua đây bị ngắt quãng kéo dài, giá dầu có thể vượt 100USD/thùng, tạo cú sốc lạm phát diện rộng. Hiện giá dầu Brent đã lên quanh 73USD/thùng, cao nhất trong 7 tháng qua và tăng gần 12% trong tháng qua. Đối với Mỹ, dù tỷ lệ tự chủ năng lượng cao, giá dầu toàn cầu tăng mạnh vẫn gây áp lực lên giá xăng và chi phí sinh hoạt. Ước tính, dầu ở mức 100USD/thùng có thể đẩy lạm phát Mỹ từ 2,4% lên trên 4%, vượt xa mục tiêu 2% của Cục dự trữ liên bang (FED), qua đó hạn chế khả năng hạ lãi suất.
Theo Financial Times, châu Á chịu rủi ro lớn khi 84% dầu thô và 83% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đi qua Hormuz hướng tới các thị trường khu vực. Nếu dầu Brent lên 100USD/thùng, lạm phát toàn cầu có thể tăng thêm 0,6%-0,7%. Châu Âu cũng chịu sức ép giá năng lượng, dù lạm phát Khu vực đồng euro hiện quanh 1,7% cho phép Ngân hàng Trung ương châu Âu có dư địa chờ đợi.
Một loạt hội chợ và triển lãm du lịch lớn tại châu Âu và Mỹ cũng có nguy cơ sụt giảm lượng tham gia trong bối cảnh không phận bị đóng cửa, các đường bay phải điều chỉnh, chi phí vận hành tăng cao và tâm lý doanh nghiệp trở nên thận trọng hơn. Trong số các sự kiện chịu tác động có ITB Berlin, được xem là “nhịp tim” của ngành du lịch châu Âu; Connections Luxury Americas, nền tảng kết nối cao cấp trong phân khúc du lịch hạng sang; IMM Germany, sự kiện quan trọng định hình truyền thông du lịch… Theo giới phân tích, kinh tế thế giới đã chứng minh khả năng chống chịu trước nhiều cú sốc, song một cuộc xung đột kéo dài tại vùng Vịnh có thể làm thay đổi đáng kể quỹ đạo này.
Tương tự, ngành hàng không thế giới đang hứng chịu tác động trực tiếp. Sân bay quốc tế Cairo, Ai Cập trở thành điểm trung chuyển thay thế khi các trung tâm lớn như Dubai, Doha, Abu Dhabi tê liệt do đóng cửa không phận trên diện rộng. Không phận tại Iran, Israel, Iraq, Kuwait, Bahrain, Qatar, UAE, Jordan và Syria bị hạn chế khiến hơn 19.000 chuyến bay trì hoãn, hàng ngàn chuyến bị hủy. Việc chuyển hướng làm thời gian bay tăng thêm 2-3 giờ mỗi chặng, kéo theo chi phí tăng 6.000-10.000USD/giờ đối với máy bay thân rộng như Boeing 777 hay Airbus A380.
Du lịch gián đoạn nghiêm trọng
Ông Shan Saeed, nhà kinh tế trưởng tập đoàn môi giới và tư vấn bất động sản toàn cầu Juwai IQI ước tính, nếu tình trạng căng thẳng tại Trung Đông kéo dài, thiệt hại ngắn hạn của ngành du lịch có thể vượt 1 tỷ USD. Đặc biệt, ngành du lịch trên khắp Trung Đông và khu vực vùng Vịnh đang đối mặt với sự gián đoạn nghiêm trọng do nhiều hãng hàng không toàn cầu đã tạm ngừng hoặc đổi hướng các chuyến bay qua khu vực vùng Vịnh, khiến du khách mắc kẹt và gây hiệu ứng dây chuyền đối với các tour du lịch kết nối châu Âu, châu Á, Australia với Trung Đông.
Xung đột cũng tác động trực tiếp đến hạ tầng du lịch nổi bật. Các khu nghỉ dưỡng cao cấp ở nhiều nước vùng Vịnh và điểm tham quan cũng trở thành mục tiêu trả đũa của Iran. Tại Bahrain, tổ hợp khách sạn Crowne Plaza Bahrain được cho là chịu tác động trong các hoạt động máy bay không người lái gần hạ tầng sân bay. Tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), các điểm tham quan lớn như Yas Waterworld Abu Dhabi, Ferrari World Abu Dhabi, Wild Wadi Waterpark và Aquaventure Waterpark Dubai vẫn hoạt động nhưng tăng cường biện pháp an ninh và kế hoạch ứng phó. Các nguồn tin trong ngành cho biết lượng khách giảm mạnh do hủy chuyến bay hơn là do đóng cửa điểm tham quan, kéo theo doanh số vé, công suất phòng khách sạn và đặt chỗ sự kiện sụt giảm.
