Từ loạt bài “Miền Trung sống chung với bão lũ”

Phó Trưởng ban Chỉ huy phòng chống bão lụt Trung ương: 2010 nhiều chương trình chống bão lũ

Trao đổi với phóng viên Báo Sài Gòn Giải Phóng sau loạt bài “Miền Trung sống chung với bão lũ”, ông Đào Xuân Học, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp-Phát triển nông thôn, Phó trưởng ban Phòng chống bão lụt Trung ương cho biết, năm 2010 sẽ có nhiều chương trình hành động để giảm thiểu việc tàn phá của bão lũ đối với đồng bào miền Trung. Ông Học cho biết:

* Nhà nước đặc biệt quan tâm đến việc phòng chống bão lũ, điều đó được cộng đồng trên thế giới đánh giá cao. Năm 2007, Chính phủ đã ban hành chiến lược phòng tránh giảm nhẹ thiên tai, tổng hợp tất cả các giải pháp từ công trình, phi công trình, chính sách đến nhận thức của người dân. Ngay sau đó, Chính phủ đã yêu cầu các bộ ngành cùng địa phương xây dựng chương trình hành động để thực hiện.

* Thưa ông việc triển khai thực hiện như thế nào?

Ông Đào Xuân Học

* Đề án này đã được Chính phủ phê duyệt vào tháng 7 năm nay. Chúng tôi đã tổ chức triển khai, yêu cầu các tỉnh gửi lên những giải pháp, nhưng có tỉnh còn chậm. Ngày 22-12 vừa qua, bộ đã tổ chức hội nghị mời các tổ chức phi chính phủ, hội chữ thập đỏ, các tỉnh để triển khai. Kế hoạch thực hiện, thứ nhất đào tạo giáo viên, lắng nghe dân tự đề xuất, chỉ ra hiểm họa chứ không áp đặt dân. Bộ tổ chức đào tạo giáo viên đến tỉnh, còn từ tỉnh xuống các xã thì các địa phương phải tự đào tạo.

Năm 2010 chúng tôi cho rằng sẽ đột phá về kế hoạch này, bộ sẽ tập trung thực hiện. Thành công lớn nhất là nâng cao nhận thức của người dân và quản lý thiên tai dựa vào chính bản thân họ, bởi không ai hiểu điều kiện tự nhiên xung quanh họ bằng họ; họ tự vận động, ứng cứu là tốt nhất, còn chính quyền sẽ giúp cách làm, kể cả trang bị áo phao, xuồng nhỏ, dạy bơi, xây dựng đường, nhà tránh trú…

  • Hạ tầng tránh bão lũ:  Tùy thuộc kinh phí (!) 

* Thưa ông, nhưng nếu không có phương tiện cứu hộ, nhà tránh bão lũ thì người dân sẽ giúp nhau bằng cách nào?

* Tất nhiên, bên cạnh giải pháp phi công trình như đã nói ở trên thì phải có giải pháp công trình, tức là phải có hạ tầng tối thiểu - tôi tạm gọi thế. Ví dụ bão vào, chí ít phải có con đường để giúp dân chạy thoát, hoặc phải có nhà tránh lũ để sơ tán dân. Hạ tầng tối thiểu cũng do người dân đề xuất. Chính họ sẽ cho biết phải làm như thế nào, ở đâu; mình sẽ hỗ trợ họ làm. Chính quyền địa phương đề xuất trình Chính phủ.

* Như vậy có thể khẳng định, trong năm 2010, nếu địa phương nào cần thiết xây dựng công trình chống bão lũ thì trình lên bộ, bộ sẽ ủng hộ và tiến hành làm ngay?

* Vấn đề không phải là không sẵn sàng mà phụ thuộc kinh phí, kế hoạch hàng năm. Nhưng bạn biết tiền nhà nước không có nhiều, đối với nơi nào cấp bách thì làm trước. Việc triển khai phải đồng bộ, từ nâng cao nhận thức người dân cho đến đầu tư cơ sở hạ tầng, phải lồng vào nhau.

* Chúng tôi vẫn quan tâm về phương tiện cứu hộ, rất thiếu thốn, lạc hậu, không đáp ứng thực tế. Như câu chuyện ở Bình Định, một ngư dân cách bờ biển độ 200m trong lúc gió cấp 9 vẫy tay kêu cứu, nhưng mọi phương tiện cứu hộ không tiếp cập được, để anh chết mòn trong bão!

* Điều đó là có thật, phương tiện cứu hộ của ta còn yếu. Tôi cũng đã từng chứng kiến câu chuyện như thế ở Đà Nẵng trong cơn bão số 9, điều tàu của bộ đội biên phòng đến nhưng không thể tiếp cận được. Theo tôi được biết, Ủy ban Quốc gia tìm kiếm cứu nạn đang lên phương án sắm sửa, trang bị cho các địa phương. Nhưng điều này phụ thuộc vào nền kinh tế. Ngành nào cũng đòi hỏi đến tiền, rất khó.

* Nhưng trang bị phương tiện phòng chống bão lũ là liên quan đến việc cứu sống sinh mạng của người dân?

* Đúng. Nhưng phải hài hòa, không đơn giản. Cái chính vẫn là nhận thức của dân. Đã xảy ra câu chuyện như thế này: Bão vào, không cho đi nhưng người dân vẫn đi bắt cá, thế là đánh nhau với bộ đội biên phòng. Vừa rồi, Bộ NN-PTNT đã trình Chính phủ nghị định xử phạt hành chính trong lĩnh vực phòng chống thiên tai. Tức là lúc thiên tai xảy ra, cấm đi mà cứ đi thì phạt, thậm chí bắt giam.

* Liệu các công trình phòng chống lũ, phương tiện cứu hộ cứu nạn có được Chính phủ ưu tiên thực hiện không?

* Tất nhiên Chính phủ sẽ ưu tiên. Nhưng ưu tiên mức nào thì phải cân đối. Vấn đề lớn là hạn chế lũ thượng nguồn đó là xây hồ và trồng rừng, còn bên dưới là công trình hạ tầng. Chúng ta làm chưa tốt, có những con đường trở thành bờ đê ngăn lũ trong khi khu công nghiệp chặn dòng thoát lũ, như thế là không được… Chính phủ đã chỉ đạo rồi, quy hoạch dân cư sống chung với bão lũ đã có một chương trình, Bộ Xây dựng đang làm. Công việc cụ thể như nhà tránh trú bão lũ, thậm chí có nơi làm luôn cả sân vận động lớn để đưa trâu bò vào đó.

* Nhạc trưởng của toàn bộ công trình này là ai, thưa ông?

* Tất nhiên là Thủ tướng.

* Khi nào sẽ xong?

* Nếu quy hoạch khu dân cư cao hơn quốc lộ chắc là không phải dễ, cần có thời gian. Sau cơn lũ lớn năm 2007 Thủ tướng trực tiếp chỉ đạo Bộ Xây dựng làm. Tuy nhiên, vì làm rộng quá nên Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải yêu cầu làm gọn lại, khả thi hơn. Nếu làm nhanh có thể sẽ báo cáo Chính phủ trước Tết Canh Dần.

  • Cán bộ mất chức vì bão lũ! 

* Thưa ông, thực tế có địa phương nào tổ chức kiểm tra lại việc phòng chống bão, rồi chỉ ra những sơ suất chưa thực hiện tốt, tiến hành kiểm điểm nhận khuyết điểm trước dân?

* Cái đó còn hạn chế, chủ yếu giao các địa phương. Hàng năm bộ yêu cầu các địa phương đến tháng 3 tiến hành tổng kết, lên kế hoạch của năm tới kể cả vật tư, trang thiết bị, cái gì thiếu thì xin trung ương sẽ bổ sung. Ngay cả Ban chỉ huy phòng chống lụt bão trung ương năm nào cũng làm tổng kết.

* Thế còn ở Bộ NN-PTNT, sau những đợt bão lũ gây tổn thất lớn có tổ chức rút kinh nghiệm, hay kỷ luật không thưa ông?

* Năm nào cũng có tổng kết, rút kinh nghiệm. Có nhiều người bị kỷ luật rồi, thậm chí có người còn bị mất chức.

"Làm lũ chậm về thì phải xây hồ chứa thượng nguồn và trồng rừng, những nơi có nhiều hồ chứa thì phải có quy trình vận hành liên hồ một cách hợp lý. Tăng lượng lũ thoát đi thì không được làm các công trình cản trở lũ; lòng sông, cửa sông phải thông thoáng đủ khả năng thoát lũ. Trong điều kiện biến đổi khí hậu, việc trồng rừng càng mang nhiều ý nghĩa quan trọng, trong đàm phán với các nước chúng ta cũng cam kết rất mạnh về việc trồng và bảo vệ rừng, các tổ chức quốc tế sẽ hỗ trợ chúng ta kinh phí thực hiện".

L.THIỆN - C.DŨNG thực hiện

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bút Sài Gòn

Giao thông - Đô thị

Quy hoạch

Diện mạo “thủ phủ” thành phố phía Đông

Được quy hoạch là “thủ phủ” khu Đông, khu đô thị Trường Thọ sẽ trở thành trung tâm và điểm nhấn của thành phố (TP) Thủ Đức trong tương lai. Vậy, hiện trạng Trường Thọ như thế nào và quy hoạch khu đô thị tương lai ra sao?

Tin buồn