4 cực của Tổ quốc gồm: cực Bắc ở Lũng Cú (tỉnh Tuyên Quang), cực Tây ở A Pa Chải (tỉnh Điện Biên), cực Đông ở Mũi Đôi (tỉnh Khánh Hòa) và cực Nam ở Đất Mũi (tỉnh Cà Mau) từ lâu đã trở thành những dấu điểm thiêng liêng, bất kỳ ai yêu khám phá đều mong một lần đặt chân tới.
Hơi thở xuân ở miền đá tai mèo
Mùa xuân ở Lũng Cú (tỉnh Tuyên Quang) luôn phô bày vẻ đẹp gai góc mà cuốn hút, khiến ai cũng cảm nhận được cảnh đẹp đến nao lòng khi đặt chân đến nơi này. Trong gió lạnh se sắt của miền biên viễn, tiếng lốc cốc của vó ngựa đã quay trở lại đem theo một luồng sinh khí mới.
Từ làng Thèn Pả lên cột cờ Lũng Cú, hành trình khám phá miền cực Bắc trên lưng ngựa gợi cảm giác vừa quen vừa lạ. Ngựa từ lâu đã là linh hồn của mảnh đất này. Những cái tên như đèo Mã Pì Lèng (dốc cao dựng đứng như sống mũi con ngựa), dốc Thẩm Mã (con dốc thử sức ngựa)… là minh chứng của sự gắn bó nhiều thế hệ với ngựa. Và giờ đây, ngựa đang trở lại vùng đất này trong một hành trình mới, hành trình đưa du khách đi khám phá bí ẩn của cao nguyên đá.
Khi anh Vũ Gia Đại quyết định chọn Thèn Pả làm điểm khởi đầu cho mô hình du lịch cộng đồng bền vững, ngôi làng Mông dưới chân cột cờ Lũng Cú dần thay đổi diện mạo từng ngày. Sau mùa đông dài, những mái ngói âm dương phủ rêu bắt đầu ánh lên sắc nắng mới. Lối vào bản, rải đá tai mèo, được bà con dọn phẳng phiu chuẩn bị đón khách.
Buổi sớm, không khí miền núi đá trong vắt mà ấm cúng bởi làn khói bếp nhè nhẹ tỏa lẫn với mùi bột ngô mới hấp. Ngay gần chỗ mấy bạn trẻ ở Hà Nội dựng 3 chiếc xe tay côn địa hình chiều tối hôm trước, chủ nhà đã buộc sẵn vài con ngựa bản. Lông ngựa được chải bóng, khoang yên đã chỉnh ngay ngắn. Tất cả sẵn sàng cho một ngày làm việc mới.
Dịch vụ đưa khách đi thăm làng bằng ngựa tuy mới xuất hiện nhưng đã tạo dấu ấn đặc biệt với khách du lịch. Trên lưng ngựa, du khách không chỉ thấy những triền đá tai mèo sắc nhọn, tiếng gió núi vi vút mà dường như còn cảm nhận được nhịp đập của miền đất vọng lại qua từng nhịp vó ngựa.
Ngắm nhìn cao nguyên đá trên lưng ngựa
Là người khởi xướng việc đưa ngựa trở lại đời sống du lịch bản địa, anh Vũ Gia Đại kể, từ năm 2021, anh và bà con bắt tay vào cải tạo homestay, mở các hoạt động trải nghiệm và quan trọng nhất là “đánh thức” hình ảnh những chú ngựa vốn gắn bó với cao nguyên. Với anh, việc giữ gìn giá trị truyền thống và lan tỏa vẻ đẹp văn hóa bản địa là con đường bền vững nhất để Thèn Pả mở cửa đón bạn bè bốn phương. Bởi vậy, trải nghiệm cực Bắc trên lưng ngựa không đơn thuần là một tour khám phá.
Đó là hành trình tìm về cảm xúc, về những rung động nguyên sơ của một vùng biên viễn đang chuyển mình nhưng vẫn giữ chặt linh hồn đá, gió và những nhịp vó đi từ quá khứ vào hiện tại. Hình ảnh người Mông rong ruổi trên lưng ngựa, đưa khách vượt đường đá tai mèo sắc lạnh để tới mỏm cực Bắc vẫn được nhiều du khách xem là một trải nghiệm khó quên. Trên lưng ngựa, mọi giác quan như mở rộng, mùi gió núi lẫn mùi cỏ dại, tiếng móng ngựa lốc cốc trên nền đá, và trước mặt là bức tranh thiên nhiên hùng vĩ.
Hành trình du lịch trên lưng ngựa thường được kết hợp thành tuyến khám phá vòng quanh Thèn Pả - Lô Lô Chải và đường lên cột cờ Lũng Cú. Lộ trình khoảng hơn 2 giờ, tuy không dài nhưng giàu trải nghiệm, phù hợp để du khách cảm nhận nhịp sống bản địa một cách chậm rãi và sinh động. Tour khám phá với ngựa cũng kết nối Cẳng Tằng, Tả Gia Khâu, Séo Lủng xa hơn thì có thể men theo lối mòn hướng lên các bản làng gần biên giới.
Điều ấm áp nhất là du lịch ngựa ở Thèn Pả không chỉ hồi sinh một nét văn hóa mà còn đem lại sức sống mới cho cả bản. Bà con giữ gìn nhà cửa sạch đẹp, trồng thêm hoa, làm dịch vụ đón khách du lịch, còn những chú ngựa trở thành tài sản quý khi mang lại thu nhập bền vững. Không khí xuân ở nơi này cũng vì thế rộn ràng hơn. Người già ngồi hong nắng trước hiên nhà mắt dõi theo vó ngựa lốc cốc qua bản mà thấy kỷ niệm thanh xuân như đang ùa về...
Nhiếp ảnh gia Nguyễn Việt Cường, người đã nhiều lần ghi lại vẻ đẹp Đồng Văn qua ống kính, cũng không giấu được sự xúc động khi lần đầu cưỡi ngựa khám phá cực Bắc. Anh kể rằng cao nguyên đá vốn quen thuộc qua những chuyến tác nghiệp, nhưng khi đặt mình lên lưng ngựa, mọi thứ bỗng trở nên khác lạ: nhịp vó đưa anh qua những bờ ruộng đá, gió lạnh từ thung sâu ùa lên mát rợi khiến anh cảm thấy như đang quay ngược thời gian trở lại thời bà con phải mất cả ngày đường mới từ bản ra tới trung tâm thị trấn để họp chợ phiên. “Tôi như được nhìn thấy Hà Giang (nay là tỉnh Tuyên Quang) ở một góc khác, chậm hơn, sâu hơn và chạm đến cảm xúc hơn”, anh chia sẻ.
Cũng như nhiếp ảnh gia người Hà Nội, nhiều bạn trẻ khi đi du lịch tới vùng đất này đều muốn trải nghiệm cực Bắc trên lưng ngựa bởi đây là hành trình đi tìm lại những rung động nguyên sơ của miền biên viễn khi văn hóa, thiên nhiên và ký ức hòa quyện trong từng bước chân ngựa.
Xuân ở cực Bắc không ồn ào. Nó đến bằng cách rất riêng, bằng gió lạnh, bằng sắc đào rừng, bằng tiếng vó ngựa trên đá và bằng sự ấm áp dung dị của con người. Khám phá cực Bắc theo cách mộc mạc ấy mang đến cảm giác phiêu lưu, cảm xúc giống như đang đi tìm sợi dây kết nối giữa bản thân với đất nước. Bởi chỉ khi đứng giữa không gian của miền đá xám, mới cảm nhận rõ rệt thế nào là sự bao la của Tổ quốc, và thế nào là vẻ đẹp của những nơi mà bản đồ chỉ ghi bằng những đường vạch nhỏ bé.
