01. Trang sử mới

Nhân dân Sài Gòn đón mừng Quân Giải phóng ngày 30-4-1975. Ảnh Tư liệu

Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng,
Sài Gòn cùng cả nước bước vào
kỷ nguyên hòa bình, độc lập,
thống nhất, tiến lên chủ nghĩa xã hội

NHỮNG DẤU ẤN TIÊU BIỂU

- Đánh bại chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”, “Chiến tranh cục bộ”, “Việt Nam hóa chiến tranh”.
- Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 tấn công vào các cơ quan đầu não của Mỹ và chính quyền Sài Gòn, trong đó có Đại sứ quán Mỹ.
- Sau Hiệp định Paris 1973, phong trào đấu tranh chính trị và quân sự tại Sài Gòn - Gia Định phát triển mạnh mẽ.

CÔNG TÁC CHUẨN BỊ CHO CHIẾN DỊCH HỒ CHÍ MINH

- Thành ủy Sài Gòn - Gia Định tổ chức lực lượng thành hai cánh nội đô và ngoại thành.
- Xây dựng căn cứ Củ Chi và các căn cứ lõm trong nội thành.
- Đẩy mạnh chiến tranh du kích, phá thế kìm kẹp của địch.
- Huy động quần chúng nổi dậy giành chính quyền khi thời cơ đến.

VAI TRÒ CỦA SÀI GÒN - GIA ĐỊNH

- Là chiến trường quyết chiến chiến lược cuối cùng ở miền Nam.
- Đảng bộ, quân và dân Sài Gòn - Gia Định xây dựng thế trận lòng dân vững chắc, phối hợp chặt chẽ với 5 quân đoàn chủ lực.
- Các lực lượng biệt động, đặc công, công vận, thanh niên, phụ vận… tham gia đồng loạt tiến công và nổi dậy.

CAO TRÀO THÁNG 4-1975

Quần chúng nhân dân phối hợp cùng lực lượng vũ trang tiếp quản thành phố gần như nguyên vẹn.

DẤU MỐC LỊCH SỬ

GIÁ TRỊ LỊCH SỬ

Chiến dịch Hồ Chí Minh là biểu tượng của:
- Sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc
- Nghệ thuật kết hợp tổng tiến công và nổi dậy
- Vai trò lãnh đạo của Đảng
- Thế trận lòng dân trong chiến tranh nhân dân

Người dân Sài Gòn tự hào về truyền thống “đi trước, về sau” trong kháng chiến và tiếp tục cùng cả nước bước vào kỷ nguyên hòa bình, độc lập, thống nhất, tiến lên chủ nghĩa xã hội.

Trở lên

Ủy ban Quân quản
Thành phố Sài Gòn - Gia Định
ra mắt đồng bào thành phố

BỐI CẢNH

Sau thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh, Sài Gòn được giải phóng nhưng đứng trước hàng loạt khó khăn:
- Khoảng 300.000 tàn quân chế độ cũ chưa được quản lý hoàn toàn
- Kinh tế đình đốn, nguy cơ thiếu đói
- Khoảng 700.000 người thất nghiệp và 700.000 lao động bấp bênh
- 60.000 đối tượng phạm pháp hình sự thoát khỏi nhà tù

CƠ QUAN QUYỀN LỰC ĐẦU TIÊN SAU GIẢI PHÓNG

Ủy ban Quân quản Thành phố Sài Gòn - Gia Định là cơ quan quyền lực cách mạng đầu tiên của nhân dân thành phố sau ngày 30-4-1975.

NHIỆM VỤ TRỌNG TÂM

Ủy ban Quân quản tập trung:
- Tiếp quản hệ thống quân sự, hành chính, kinh tế, văn hóa, giáo dục
- Truy quét tàn binh địch, trấn áp phản cách mạng
- Ổn định an ninh trật tự đô thị
- Cứu trợ người dân thiếu đói
- Khôi phục sản xuất và đời sống xã hội
- Xây dựng chính quyền cách mạng cơ sở

NHỮNG CON SỐ ĐÁNG CHÚ Ý

DẤU ẤN LỊCH SỬ

Ủy ban Quân quản đã góp phần:
- Nhanh chóng ổn định thành phố sau chiến tranh
- Giữ vững an ninh, trật tự xã hội
- Tạo nền tảng cho việc xây dựng chính quyền cách mạng
- Khôi phục niềm tin của nhân dân vào chế độ mới

Ý NGHĨA

Sự ra đời và hoạt động của Ủy ban Quân quản Thành phố Sài Gòn - Gia Định là dấu mốc đặc biệt trong tiến trình tiếp quản đô thị lớn nhất miền Nam, thể hiện năng lực lãnh đạo, tổ chức và sức mạnh đoàn kết toàn dân trong những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trở lên

Chủ tịch Quốc hội Trường Chinh vào Thành phố Sài Gòn dự Hội nghị Hiệp thương Chính trị thống nhất Tổ quốc. Ảnh: TTXVN

Trưởng đoàn đại biểu miền Bắc Trường Chinh và Trưởng đoàn đại biểu miền Nam Phạm Hùng ký các văn kiện chính thức của Hội nghị Hiệp thương Chính trị thống nhất Tổ quốc

Tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa VI đã thông qua Nghị quyết về tên nước, Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca và tổ chức Nhà nước khi chưa có Hiến pháp mới (1976)

Hội nghị Hiệp thương
Chính trị thống nhất Tổ quốc
tổ chức tại Sài Gòn

SỰ KIỆN

Hội nghị Hiệp thương Chính trị thống nhất Tổ quốc là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng của đất nước sau Đại thắng mùa Xuân 1975, đặt nền móng cho quá trình thống nhất nhà nước về mặt tổ chức, thể chế và chính trị giữa hai miền Nam - Bắc. Dấu mốc lịch sử mở đường cho nước Việt Nam thống nhất. Đây là bước chuyển lịch sử từ thắng lợi quân sự sang kiến tạo một quốc gia thống nhất, hòa bình và phát triển.

NHÂN VẬT TIÊU BIỂU

Hai đồng chí đã ký các văn kiện chính thức của Hội nghị Hiệp thương Chính trị thống nhất Tổ quốc.

NỘI DUNG TRỌNG TÂM

Hội nghị tập trung:
- Thảo luận phương hướng thống nhất đất nước về mặt nhà nước
- Khẳng định ý chí hòa bình, độc lập, thống nhất dân tộc
- Thống nhất chủ trương tiến tới một Nhà nước chung của nước Việt Nam thống nhất
- Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn mới

Ý NGHĨA

Hội nghị thể hiện:
- Khát vọng thống nhất non sông của nhân dân cả nước
- Tinh thần hòa hợp dân tộc sau chiến tranh
- Tầm nhìn chiến lược của Đảng trong công cuộc xây dựng đất nước thời hậu chiến

Việc tổ chức hội nghị tại Sài Gòn - Gia Định mang ý nghĩa chính trị sâu sắc, khẳng định thành phố vừa giải phóng đã trở thành trung tâm của tiến trình hòa bình, hòa hợp và thống nhất dân tộc.

Trở lên

Thành phố Sài Gòn - Gia Định
long trọng tổ chức mít tinh
mừng chiến thắng

BỐI CẢNH

Chỉ nửa tháng sau Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Sài Gòn - Gia Định đã tổ chức cuộc mít tinh mừng chiến thắng quy mô lớn đầu tiên của thành phố trong hòa bình.

Sự kiện được chuẩn bị trong thời gian rất ngắn nhưng mang tầm vóc đặc biệt, đánh dấu bước chuyển lịch sử từ chiến tranh sang xây dựng cuộc sống mới.

QUY MÔ SỰ KIỆN

Sáng 15-5-1975, cùng với nhân dân cả nước, 1,5 triệu đồng bào Sài Gòn - Gia Định đã tham gia cuộc mít tinh mừng chiến thắng.

Hàng chục khối diễu binh, diễu hành của lực lượng vũ trang và các tầng lớp nhân dân cùng các loại vũ khí hiện đại mà quân đội được trang bị.

Không khí rợp cờ đỏ sao vàng, cờ Giải phóng, ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và khẩu hiệu mừng chiến thắng.

HÌNH ẢNH TIÊU BIỂU

Từ sáng sớm, dòng người từ khắp các ngả đường đổ về khu vực Dinh Độc Lập. Hàng vạn người dân mang theo cờ Tổ quốc, ảnh Bác Hồ, hòa cùng tiếng vỗ tay, tiếng hô vang khẩu hiệu “Hồ Chí Minh muôn năm!”, “Đảng Lao động Việt Nam muôn năm!” tạo nên bầu không khí xúc động và thiêng liêng của ngày non sông sum họp.

Xe tăng số hiệu 390 của Lữ đoàn Tăng thiết giáp 203 – xe tăng lịch sử húc đổ cổng Dinh Độc Lập trưa 30-4-1975, dẫn đầu đoàn diễu binh.

Các lực lượng quân giải phóng vừa hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu tiếp tục tham gia bảo vệ an ninh và luyện tập diễu binh.

Sinh viên, thanh niên, phụ nữ thành phố hăng hái luyện tập diễu hành trong khí thế chiến thắng.

Buổi lễ có sự hiện diện của các đồng chí lãnh đạo Đảng Lao Động Việt Nam, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam do Chủ tịch Tôn Đức Thắng dẫn đầu; cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng bộ miền Nam, Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, Ủy ban Quân quản thành phố Sài Gòn - Gia Định.

Trong diễn văn tại buổi lễ, Luật sư Nguyễn Hữu Thọ, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam nhấn mạnh ý nghĩa lịch sử của thắng lợi vĩ đại trong hai cuộc kháng chiến, mở ra thời đại mới của dân tộc Việt Nam – thời đại độc lập, thống nhất và đi lên chủ nghĩa xã hội.

Ý NGHĨA

Cuộc mít tinh mừng chiến thắng ngày 15-5-1975 không chỉ là ngày hội lớn của nhân dân Sài Gòn - Gia Định, mà còn là biểu tượng của niềm tin, khát vọng hòa bình và ý chí dựng xây đất nước sau chiến tranh. Đó là thời khắc thành phố bước vào hành trình mới – hành trình kiến thiết, hồi sinh và phát triển cùng cả nước trong kỷ nguyên hòa bình, thống nhất.

Trở lên

Mít tinh chúc mừng ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng 1975. Ảnh Tư liệu

Mít tinh mừng thắng lợi trước Dinh Độc Lập ngày 1-5. Ảnh Nguyễn Đăng

Chủ tịch Võ Văn Kiệt (người thứ tư hàng đầu) và các thành viên Ủy ban Nhân dân Cách mạng thành phố

Danh sách Ủy ban nhân dân cách mạng TPHCM

Ủy ban Nhân dân cách mạng
Thành phố Hồ Chí Minh
ra mắt nhân dân

BỐI CẢNH

Sau hơn 8 tháng kể từ Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, công tác tiếp quản đô thị, ổn định an ninh trật tự và khôi phục đời sống xã hội tại Sài Gòn - Gia Định từng bước đạt kết quả quan trọng. Trong bối cảnh đó, Ủy ban Nhân dân cách mạng Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức ra mắt nhân dân, đánh dấu bước chuyển từ cơ chế quân quản sang xây dựng chính quyền cách mạng dân sự ở đô thị lớn nhất cả nước.

Ủy ban Nhân dân cách mạng là cơ quan quyền lực nhà nước trực tiếp lãnh đạo quá trình khôi phục kinh tế, ổn định xã hội và xây dựng chính quyền mới sau chiến tranh.

NHÂN SỰ CHỦ CHỐT

NHIỆM VỤ TRỌNG TÂM

Chính quyền cách mạng tập trung:
- Ổn định an ninh trật tự đô thị
- Khôi phục sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp
- Tổ chức lại hoạt động kinh tế - xã hội
- Giải quyết việc làm cho người lao động
- Đưa dân đi xây dựng vùng kinh tế mới
- Khôi phục sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi

NHỮNG CON SỐ ĐÁNG CHÚ Ý

Cuối tháng 5-1975, đã có 53 xí nghiệp hoạt động đều đặn trở lại

Đến cuối năm 1976:
- Có hơn 754 cơ sở sản xuất tập thể với 35.665 lao động
- 13.250 cơ sở tư nhân, cá thể với hơn 67.794 lao động
- Thành lập 808 tổ sản xuất tập thể và 20 hợp tác xã tiểu thủ công nghiệp
- Giá trị sản lượng công nghiệp năm 1976 đạt khoảng 1,8 tỷ đồng
- Thu hút khoảng 27.000 công nhân, người lao động tham gia sản xuất
- Hơn 73.191 gia đình với 341.187 người tham gia xây dựng vùng kinh tế mới

DẤU ẤN KHÔI PHỤC KINH TẾ

Sau ngày giải phóng, chính quyền thành phố nhanh chóng tiếp quản hệ thống công sở, nhà máy, bệnh viện, trường học và cơ sở sản xuất do chế độ cũ để lại nhằm khôi phục hoạt động kinh tế - xã hội.

Phong trào thi đua lao động sản xuất phát triển rộng khắp trong các nhà máy, xí nghiệp; nhiều đơn vị hoàn thành vượt mức kế hoạch trong điều kiện thành phố còn nhiều khó khăn hậu chiến.

VAI TRÒ CỦA CHÍNH QUYỀN MỚI

Dưới sự điều hành của chính quyền cách mạng, tình hình an ninh trật tự tại Thành phố Hồ Chí Minh từng bước ổn định; phong trào quần chúng bảo vệ trị an phát triển mạnh, tạo nền tảng cho quá trình hồi sinh và phát triển đô thị sau chiến tranh.

Ý NGHĨA

Sự kiện Ủy ban Nhân dân cách mạng Thành phố Hồ Chí Minh ra mắt nhân dân là dấu mốc quan trọng trong tiến trình xây dựng bộ máy chính quyền mới sau ngày giải phóng. Đây không chỉ là bước chuyển về tổ chức hành chính, mà còn mở ra giai đoạn khôi phục, kiến thiết và phát triển thành phố trong hòa bình, với tinh thần vượt khó, năng động và nghĩa tình – những phẩm chất làm nên bản sắc của Thành phố Hồ Chí Minh hôm nay.

Trở lên

Kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa VI
nước Việt Nam thống nhất
thông qua nghị quyết chính thức
đặt tên Thành phố Sài Gòn - Gia Định
thành Thành phố Hồ Chí Minh

BỐI CẢNH LỊCH SỬ

Sau Đại thắng mùa Xuân năm 1975, đất nước thống nhất về lãnh thổ nhưng vẫn tồn tại hai hệ thống nhà nước ở hai miền Nam - Bắc. Trước yêu cầu cấp thiết phải thống nhất đất nước về mặt nhà nước, từ ngày 15 đến 21-11-1975, Hội nghị Hiệp thương chính trị hai miền được tổ chức tại Sài Gòn, thống nhất chủ trương tổ chức tổng tuyển cử trong cả nước để bầu Quốc hội chung của nước Việt Nam thống nhất.

Ngày 25-4-1976, cuộc tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam thống nhất được tổ chức với tỷ lệ cử tri đi bầu đạt 98,77%, bầu đủ 492 đại biểu Quốc hội ngay trong vòng đầu tiên.

NỘI DUNG NGHỊ QUYẾT QUAN TRỌNG

Tại kỳ họp thứ nhất khai mạc ngày 24-6-1976, Quốc hội khóa VI đã thông qua nhiều nghị quyết có ý nghĩa lịch sử đối với quốc gia thống nhất. Ngày 2-7-1976, Quốc hội nhất trí thông qua 6 nghị quyết quan trọng về tên nước, Quốc kỳ, Quốc huy, Thủ đô, Quốc ca và chính thức đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh.

Quốc hội cũng quyết định lấy tên nước là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam; xác định Quốc hội được bầu trong cuộc tổng tuyển cử ngày 25-4-1976 là Quốc hội khóa VI, kế tục 5 khóa Quốc hội trước đó của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Ý NGHĨA

Việc chính thức đặt tên Thành phố Hồ Chí Minh mang ý nghĩa chính trị, lịch sử và biểu tượng sâu sắc, thể hiện lòng biết ơn đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh; đồng thời khẳng định dấu mốc hoàn thành thống nhất đất nước về mặt nhà nước sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa VI được đánh giá là kỳ họp đặc biệt trong lịch sử hiện đại Việt Nam, đặt nền tảng kiện toàn bộ máy nhà nước của đất nước thống nhất, độc lập, tự do và đi lên chủ nghĩa xã hội.

Trở lên

Quốc hội nhất trí lấy tên nước ta là nước CHXHCNVN

Từ ngày 2-7-1976 Chính thức lấy tên nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Các nghị quyết

Các nghị quyết

Quang cảnh buổi mít tinh của thanh niên Củ Chi và Thủ Đức hạ quyết tâm làm thủy lợi

Đoàn thanh niên xung phong dự lễ ra quân tại sân Thống Nhất 28-3

Quang cảnh buổi mít tinh tại sân Thống Nhất ngày 28-3

Quang cảnh buổi mít tinh tại sân Thống Nhất ngày 28-3

Ngày hội ra quân lao động của
Đoàn Thanh niên thành phố -
Thành lập Lực lượng Thanh niên xung phong thành phố

BỐI CẢNH

Sau ngày đất nước thống nhất, Thành phố Sài Gòn - Gia Định bước vào giai đoạn khôi phục kinh tế, ổn định đời sống nhân dân và xây dựng lực lượng lao động trẻ phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ Tổ quốc. Trong bối cảnh đó, phong trào thanh niên tình nguyện lao động, xây dựng vùng kinh tế mới được phát động rộng khắp.

Thành phố tổ chức Ngày hội Thanh niên ra quân lao động sản xuất; đồng thời công bố thành lập Lực lượng Thanh niên xung phong Thành phố Hồ Chí Minh.

SỰ KIỆN

Tại Ngày hội Thanh niên ra quân lao động sản xuất ngày 28-3-1976, hơn 10.000 thanh niên thành phố thuộc Tổng đội Thanh niên xung phong Thành đoàn và Tổng đội Thanh niên xung phong xây dựng kinh tế mới đã đồng loạt xuất quân đến các vùng đất mới để lao động, sản xuất và xây dựng kinh tế.

Đồng chí Võ Văn Kiệt, khi đó là Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân cách mạng Thành phố Sài Gòn - Gia Định, đã phất cờ truyền thống thành lập Lực lượng Thanh niên xung phong Thành phố và trao cờ Quyết thắng cho thế hệ trẻ thành phố.

Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Võ Văn Kiệt nhấn mạnh đây là “cuộc biểu dương lực lượng trẻ chân chính nhất, vĩ đại nhất, chưa từng có trong lịch sử thành phố”.

QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN VÀ ĐÓNG GÓP

Ngày 28-3-1976 trở thành mốc thành lập chính thức của Lực lượng Thanh niên xung phong Thành phố Hồ Chí Minh. Qua gần 50 năm xây dựng và phát triển, lực lượng đã đảm nhận nhiều nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội quan trọng do Thành ủy và UBND thành phố giao.

Trong giai đoạn chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam và làm nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia, hơn 10.000 lượt thanh niên xung phong thành phố tham gia phục vụ chiến đấu và trực tiếp chiến đấu; tham gia đào đắp 100.000m³ công sự, vận chuyển hơn 200 tấn quân trang, lương thực, tải thương 2.762 thương binh, tham gia 96 trận chiến đấu.

Trong thời kỳ đổi mới, lực lượng tiếp tục tham gia thực hiện hàng trăm công trình phát triển đô thị, công ích và an sinh xã hội; xây dựng vùng kinh tế mới, bảo vệ rừng Cần Giờ, tham gia công trình đường dây 500kV Bắc - Nam, chỉnh trang đô thị và giữ gìn trật tự giao thông.

Ý NGHĨA

Sự kiện thành lập Lực lượng Thanh niên xung phong Thành phố Hồ Chí Minh đánh dấu bước trưởng thành của phong trào thanh niên thành phố trong giai đoạn sau thống nhất đất nước; đồng thời khẳng định vai trò xung kích của tuổi trẻ trong lao động, sản xuất, quốc phòng và phát triển đô thị.

Lực lượng Thanh niên xung phong Thành phố Hồ Chí Minh đã hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động cùng nhiều phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước.

Trở lên