Buổi làm việc tại trụ sở Văn phòng Thành ủy TPHCM do đồng chí Trần Thanh Lâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Trưởng đoàn công tác và đồng chí Văn Thị Bạch Tuyết, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM, đồng chủ trì.
Gắn đầu tư với hiệu quả hoạt động
Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM đã ban hành Chương trình hành động số 18-CTrHĐ/TU, phân công rõ nội dung, tiến độ, sản phẩm, trách nhiệm; gắn phát triển văn hóa với kinh tế - xã hội và xây dựng con người thành phố.
Theo báo cáo của Thành ủy TPHCM, hiện thành phố có gần 97.000 người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, văn học, nghệ thuật và gần 17.670 doanh nghiệp văn hóa. Tốc độ tăng trưởng bình quân của doanh nghiệp văn hóa khoảng 14%/năm; khu vực này đóng góp khoảng 5,7% GRDP mỗi năm. Giai đoạn 2026-2030, ngành văn hóa và thể thao được bố trí vốn thực hiện 77 dự án đầu tư công, với kinh phí dự kiến hơn 15.424 tỷ đồng.
Tuy nhiên, việc giải ngân đầu tư công chuyên ngành còn chậm; một số thiết chế trọng điểm còn vướng mắc; hợp tác công tư chưa thu hút nhiều nhà đầu tư chiến lược. Một số phường, xã thiếu cán bộ văn hóa có chuyên môn, nhân sự phải kiêm nhiệm.
Báo cáo tại buổi làm việc, đại diện phường Chợ Lớn cho biết địa phương hiện có 10 di tích cấp quốc gia, 4 di tích cấp thành phố và một di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Phát huy bản sắc từ hội quán, cơ sở tín ngưỡng và đời sống cộng đồng người Hoa, phường tiếp tục đẩy mạnh chương trình “Về Chợ Lớn xem múa Lân”, gắn bảo tồn với du lịch; từng bước số hóa di sản, tích hợp mã QR, nghiên cứu xây dựng bản đồ di sản số và tăng liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp, hội quán, nghệ nhân, cộng đồng.
Đại diện phường Đông Hòa cũng báo cáo, các câu lạc bộ, hội thi, hoạt động đọc sách và sân khấu “Hát với nhau” tối thứ Sáu hằng tuần góp phần duy trì đời sống văn hóa. Tuy nhiên, Trung tâm Cung ứng dịch vụ công có 33 nhân sự, chỉ bố trí 4 viên chức trực tiếp làm nhiệm vụ văn hóa, văn nghệ; một số thiết chế xuống cấp, việc xây dựng lực lượng kế thừa nghệ thuật truyền thống còn khó khăn.
Thực tiễn tại hai địa bàn cho thấy cần có chính sách sát với đặc điểm dân cư, năng lực tổ chức; bảo tồn gắn với truyền nghề, nâng cao hiểu biết của công chúng, bảo đảm lợi ích cộng đồng gìn giữ di sản; đồng thời duy trì các hoạt động gần gũi để người dân cùng sáng tạo, thụ hưởng.
Đưa giá trị văn hóa vào đời sống
Sau 3 năm triển khai, TPHCM đã xây dựng 7.677 mô hình Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, một số mô hình còn thiên về vật thể, chưa khai thác đầy đủ giá trị phi vật thể, chưa trở thành hoạt động thường xuyên, tự giác.
TPHCM xác định nâng chất các mô hình, gắn với hành vi, lối sống của cán bộ, đảng viên và người dân. Giá trị giáo dục từ tư liệu, hình ảnh, tủ sách về Bác cần được tiếp nối bằng trách nhiệm phục vụ, sự tử tế, tinh thần sẻ chia trong công việc, gia đình, trường học, khu dân cư.
Trước hạn chế trong phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ, thiếu hụt lực lượng kế cận làm lý luận, phê bình và những bất cập về cơ chế phát huy sức sáng tạo, thành phố đang xây dựng chính sách thu hút nhân tài, đãi ngộ người làm nghệ thuật, cơ chế “đặt hàng đặc biệt” đối với các tác phẩm có giá trị tư tưởng, nghệ thuật cao.
Các chính sách cần gắn đào tạo với hành nghề, hỗ trợ sáng tác với quảng bá, phát triển công chúng. TPHCM cũng kiến nghị Trung ương sớm hướng dẫn cơ chế, chính sách đặc thù cho nghệ thuật, bảo tồn di sản và vận dụng hợp tác công tư trong lĩnh vực văn hóa.
Phát huy thế mạnh báo chí, xuất bản
Kết luận buổi làm việc, đồng chí Trần Thanh Lâm nêu 14 vấn đề trọng tâm, trong đó nhấn mạnh yêu cầu phát huy thế mạnh báo chí, xuất bản. Đây là những lĩnh vực quan trọng trên mặt trận văn hóa, tư tưởng; người làm báo chí, xuất bản và văn nghệ sĩ đều là những chiến sĩ trên mặt trận này.
Theo đồng chí Trần Thanh Lâm, TPHCM có lợi thế với Báo Tuổi Trẻ điện tử, Báo Sài Gòn Giải Phóng cùng hệ thống phát thanh, truyền hình. Việc sắp xếp mở ra điều kiện hình thành các cơ quan báo chí chủ lực, đa phương tiện, có sức ảnh hưởng cả nước. Thành phố cần chỉ đạo, tạo cơ chế, nguồn lực ngay từ đầu; mỗi cơ quan xác định rõ thế mạnh, công chúng, hướng phát triển, phối hợp, bổ trợ, hạn chế trùng lặp nội dung, sản phẩm.
Báo Tuổi Trẻ điện tử cần tiếp tục phát huy vị thế, sức ảnh hưởng đối với thanh niên, thành phố và cả nước. Báo Sài Gòn Giải Phóng cần phát huy thế mạnh, phát triển các ấn phẩm phục vụ đa dạng bạn đọc.
“Không nên giới hạn đối tượng phục vụ ở cán bộ, đảng viên qua tờ báo in quen thuộc, mà cần quan tâm nhu cầu của thiếu nhi, thanh niên, công nhân, người lao động, tiểu thương. Bên cạnh môi trường số, cần quan tâm báo in với các sản phẩm thiết thực” - đồng chí Trần Thanh Lâm nhấn mạnh.
Với xuất bản, cần phát triển sản phẩm chất lượng gắn với văn hóa đọc; phát huy đường sách, hoạt động khuyến đọc, các nhà xuất bản uy tín, trong đó có Nhà xuất bản Trẻ. Đặc biệt, cần giúp thanh thiếu nhi tiếp cận sách phù hợp, có giá trị, bồi dưỡng nhận thức, tình cảm và đời sống tinh thần.
Tăng nguồn lực, nâng chất hoạt động cơ sở
Tại buổi làm việc, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Văn Thị Bạch Tuyết khẳng định, Thành ủy, Ban Thường vụ Thành ủy và Thường trực Thành ủy TPHCM luôn quan tâm phát triển văn hóa, văn nghệ, chăm lo đời sống tinh thần của nhân dân. Thành phố nhất quán xác định văn hóa là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh, động lực phát triển bền vững, gắn với xây dựng TPHCM văn minh, hiện đại, nghĩa tình.
Ngay sau khi Thành ủy TPHCM ban hành chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, UBND TPHCM đã ban hành kế hoạch; Thường trực Thành ủy trực tiếp chỉ đạo, chủ trì nhiều hội nghị triển khai.
TPHCM tập trung 5 hướng trọng tâm: phát triển công nghiệp văn hóa gắn với du lịch; đưa văn hóa, văn nghệ vào trường học; đầu tư thiết chế văn hóa; ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số; huy động nguồn lực xã hội, nâng hiệu quả khai thác thiết chế.
Thành phố đã lắng nghe ý kiến của doanh nghiệp, đơn vị, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực văn hóa để xây dựng đề án phát triển công nghiệp văn hóa. Đồng thời, thành phố chủ trương đầu tư ngân sách đưa văn hóa, văn nghệ vào trường học, thúc đẩy văn hóa đọc trong thiếu nhi, thanh niên; quan tâm đầu tư thư viện, công viên văn hóa, nhà hát, nhà thiếu nhi, nhà văn hóa. Hệ thống nhà thiếu nhi cũng được rà soát để có phương án phù hợp về cơ sở vật chất và nội dung hoạt động.
Công nghệ được ứng dụng trong xây dựng không gian văn hóa, quản lý di tích, di sản, giới thiệu sản phẩm, tác phẩm. TPHCM vận dụng cơ chế, chính sách đặc thù để thúc đẩy hợp tác công tư, thu hút nguồn lực tư nhân, tạo không gian văn hóa đa dạng, hiện đại, phù hợp với người dân, nhất là người trẻ.
Theo đồng chí Văn Thị Bạch Tuyết, các thiết chế được đầu tư bằng ngân sách phải hoạt động hiệu quả, tránh tình trạng chỉ thỉnh thoảng sử dụng. Thành phố cũng chỉ đạo tận dụng cơ sở, trụ sở sau sắp xếp làm điểm sinh hoạt văn hóa cộng đồng tại phường, xã, đặc khu.
Về nhân lực, thành phố rà soát, điều chỉnh, phân bổ biên chế trong phạm vi được giao, ưu tiên cho cơ sở. Tuy nhiên, nhiều vị trí vẫn phải kiêm nhiệm trong khi nhiệm vụ văn hóa rộng. Các cơ quan liên quan phối hợp Sở Nội vụ nghiên cứu cơ chế, chính sách, tham mưu bổ sung nguồn lực và bố trí nhân sự phù hợp.
