Chuyển giá, trốn thuế: Ngăn chặn bằng cách nào?

SGGP
Việc chuyển giá nhằm trốn thuế của các doanh nghiệp (DN) có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và các tập đoàn đa quốc gia đã được báo động ở nhiều quốc gia trên thế giới, không riêng gì Việt Nam. Gần đây, chiêu thức chuyển giá còn diễn ra ở các DN trong nước. Bài toán chống chuyển giá ngày một khó khăn hơn khi chiêu thức chuyển giá ngày càng tinh vi.

Lan rộng

Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách khẳng định rằng, hoạt động chuyển giá của DN FDI ngày càng gia tăng và phức tạp, với số lượng báo cáo lỗ hiện chiếm đến 60% tổng số DN FDI tại Việt Nam. Tổng số lỗ lũy kế đến nay gần 400.000 tỷ đồng. Điều bức xúc là các DN này tuy báo cáo lỗ (không phải nộp thuế) nhưng lại mở rộng sản xuất kinh doanh, tăng cường quảng cáo. Hậu quả của chuyển giá thì đã rõ, nó gây bất bình đẳng với các doanh nghiệp khác, cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường, thôn tính doanh nghiệp, làm chủ cả ngành nghề trong nước, mà Nhà nước lại thất thu thuế. 

Chuyển giá, trốn thuế: Ngăn chặn bằng cách nào? ảnh 1 Hoạt động sản xuất tại một doanh nghiệp FDI. Ảnh: CAO THĂNG
Hiện nay hoạt động chuyển giá đã lan rộng đến các công ty liên kết trong nước. Có rất nhiều doanh nghiệp đặt trụ sở ở các khu công nghiệp, các tỉnh thành có ưu đãi thuế, rồi thành lập công ty liên kết ở các tỉnh thành khác để xuất hóa đơn lòng vòng nhằm chuyển giá, chuyển lợi nhuận về công ty ở nơi được ưu đãi thuế. Hoặc, một DN hoạt động nhưng lại thành lập nhiều công ty ở các tỉnh thành khác nhau để xuất hóa đơn qua lại nhằm hợp thức hóa hàng hóa không xuất xứ rõ ràng, chuyển lãi, chuyển lỗ, rồi các công ty liên kết phá sản, để “nuôi” một công ty sống. 


Thời gian qua ngành thuế còn phát hiện cả những trường hợp các DN lợi dụng chính sách mua nông sản từ nông dân không tính thuế giá trị gia tăng để xuất hóa đơn mua bán lẫn nhau, rồi làm thủ tục xuất khẩu nông sản (nhưng thực chất không xuất) rồi hoàn thuế giá trị gia tăng, trục lợi từ ngân sách.

Gần đây có trường hợp một DN ở ngoại thành TPHCM nộp hồ sơ xin hoàn thuế giá trị gia tăng với số tiền hàng ngàn tỷ đồng cho hoạt động xuất khẩu. Mặc dù có dấu hiệu mua bán hóa đơn, chuyển giá, trục lợi thuế, nhưng đã hơn năm qua Cục Thuế TPHCM vẫn chưa kiểm tra xử lý được, vì hoạt động hóa đơn dính đến nhiều DN ở các tỉnh thành khác.

Phải quản lý thông qua hệ thống dữ liệu

Mặc dù những năm qua ngành thuế đã tiến hành nhiều cuộc thanh tra, kiểm tra, nhưng số lượng DN được thanh tra, kiểm tra vẫn còn quá ít, mỗi năm chỉ khoảng 10% lượng DN (có nghĩa, bình quân 10 năm một DN mới bị thanh tra, kiểm tra một lần). Theo báo cáo của Tổng cục Thuế, từ năm 2010-2018, qua 9 năm nhưng toàn ngành chỉ thanh tra, kiểm tra được chưa đầy 650.000 DN, thu thuế thu nhập DN được gần 36.000 tỷ đồng, giảm lỗ 185.000 tỷ đồng. Con số này quá ít so với sự lan rộng và tinh vi trong các hoạt động chuyển giá, trốn thuế.

Từ 1-7-2020, Luật Quản lý thuế mới đã có hiệu lực, Chính phủ và Bộ Tài chính đang xây dựng nhiều nghị định về quản lý thuế, trong đó có cả nghị định về chống chuyển giá để hạn chế thất thu thuế. Thế nhưng, để luật triển khai có hiệu quả, cần sửa đổi các quy định đi kèm, cũng như dùng giải pháp công nghệ trong quản lý. Chẳng hạn, để công bằng trong đầu tư, không nên cho phép từng địa phương ban hành quy chế ưu đãi mà thống nhất ưu đãi trên toàn quốc, như vậy DN mới không chuyển giá về những vùng có ưu đãi. 

Về giải pháp công nghệ, cần triển khai nhanh phần mềm quản lý dữ liệu hàng hóa, dịch vụ “đầu ra”, “đầu vào” của DN. Khi có cơ sở dữ liệu minh bạch, việc DN mua mắc, bán rẻ, hay mua bán lòng vòng, sẽ được phát hiện thông qua hệ thống hóa đơn chứng từ thông suốt, liên tỉnh thành. Khi đó, cán bộ quản lý sẽ thấy được “cung đường hàng hóa” để theo dõi, phát hiện sai phạm. Ngay cả trường hợp DN bán hàng hóa không chứng minh được nguồn gốc cũng sẽ được phát hiện. Bởi hiện nay, cơ quan quản lý nhà nước chỉ quản lý được hóa đơn trên phạm vi địa bàn, nếu DN liên kết ở địa bàn khác thì cán bộ không thể biết DN nơi đó có sản xuất hàng hóa hay không, nguồn gốc hàng hóa từ đâu…
 
Bộ Tài chính cần sớm xây dựng phần mềm quản lý hóa đơn, quản lý cơ sở dữ liệu hàng hóa thống nhất, liên thông trên cả nước để ứng dụng trong quản lý. Như vậy, các DN kinh doanh hàng lậu, hàng không có hóa đơn chứng từ, hàng không rõ nguồn gốc sẽ dễ dàng bị phát hiện. Đặc biệt, việc chuyển giá vào vùng ưu đãi cũng dễ dàng bị nhận thấy.

HÀN NI

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

“Gỡ rối” cho doanh nghiệp vận tải hàng quá cảnh

“Gỡ rối” cho doanh nghiệp vận tải hàng quá cảnh

Ngày 5-12, Cục Hải quan TPHCM đã có buổi gặp gỡ, đối thoại trực tiếp với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải hàng quá cảnh. Trước đó, Báo SGGP đã phản ánh bức xúc của các doanh nghiệp vận tải liên quan đến hải quan TPHCM kiểm tra hàng hóa kéo dài, phát sinh chi phí.

Ngân hàng - Chứng khoán

“Bệ phóng” cho doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ

Doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ đang ngày càng khẳng định được vai trò quan trọng trong cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) cũng như đóng góp ngày càng nhiều cho sự phát triển nền kinh tế đất nước. Tuy nhiên, hầu hết các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ đều gặp phải nhiều khó khăn trong quá trình hoạt động và đang cần đến sự quan tâm, hỗ trợ từ nhiều phía...

Thị trường

Nâng cấp chợ truyền thống để sạch sẽ, bảo đảm an toàn thực phẩm hơn

Đại diện Bộ Công thương cho biết chỉ có 25% thực phẩm được cung cấp qua siêu thị để tới tay người tiêu dùng, còn 70% vẫn đang qua chợ truyền thống và thường không kiểm soát được yêu cầu an toàn thực phẩm. Do đó, trong tháng 12 này, Bộ Công thương sẽ trình dự thảo nghị định về việc nâng cấp các chợ truyền thống để phù hợp với các tiêu chí về an toàn thực phẩm. 

Địa ốc

Những yếu tố cốt lõi nâng tầm giá trị bất động sản

Hiện nay, TPHCM có hơn 100 dự án đang giậm chân tại chỗ vì các thủ tục pháp lý vẫn còn nhiều vướng mắc. Trong bối cảnh đó, việc tìm kiếm một dự án minh bạch về pháp lý, số lượng căn hộ giới hạn cùng hệ tiện ích mang phong cách nghỉ dưỡng tại trung tâm thành phố được ví như “đãi cát tìm vàng”.

Nông nghiệp

Đầu tư

Phát triển chuỗi công nghiệp - đô thị Mộc Bài

Mộc Bài là khu kinh tế cửa khẩu (KTCK) trên bộ lớn nhất cả nước, nằm trên trục đường xuyên Á nối với Vương quốc Campuchia, các nước ASEAN và là tuyến hành lang phía Nam quan trọng của tiểu vùng Mê Công, kết nối TPHCM - Phnom Penh - Bangkok nên có độ mở giao thương lớn. Do đó, Mộc Bài có thể trở thành điểm trung chuyển quan trọng kết nối chuỗi sản xuất - giao thương giữa vùng Đông Nam bộ với hạt nhân là TPHCM với các nước ASEAN, là một cực tăng trưởng trong khu tam giác với Cái Mép - Thị Vải, sân bay Long Thành.

Du lịch

Nhiều trải nghiệm mùa đông hấp dẫn ở Sun World Ba Na Hills

Hóa thân thành nhân vật trong cổ tích, thưởng thức những show trình diễn Giáng sinh đầy bí ẩn, lạc bước giữa không gian châu Âu huyền diệu, một loạt trải nghiệm hấp dẫn từng giây đang chờ đón du khách tại xứ sở diệu kỳ Sun World Ba Na Hills, trong mùa đông này.

Chuyển động kinh tế & Đời sống 24H

Thông tin kinh tế