Diện tích cây mía giảm, nhập khẩu đường ngày càng tăng

SGGPO
Sáng 21-1, Tổ chức Forest Trends tổ chức hội thảo "Hướng tới phát triển bền vững mía đường Việt Nam" nhằm tháo gỡ khâu thu mua mía nguyên liệu đang có sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các nhà máy.  

Theo Tổ chức Forest Trends, diện tích trồng mía hiện tại khoảng 151.000 ha, sụt giảm gần gấp đôi so với diện tích 2017, tương ứng sản lượng khoảng 7,66 triệu tấn mía với 126.000 nông hộ ở nhiều vùng trên cả nước.

Tuy nhiên, lượng cung trong nước hiện không đủ đáp ứng cầu tiêu dùng và được bù đắp bằng lượng đường nhập khẩu. Năng suất giảm từ 64,8 tấn/ha xuống còn 61,5 tấn/ha trong cùng giai đoạn. Sụt giảm cũng thể hiện trong khâu chế biến 38 nhà máy năm 2017 giảm còn 29 nhà máy hiện nay. Từ 2017 tới nay sản lượng đường giảm từ 1,24 triệu tấn xuống còn 0,77 triệu tấn, tương đương mức giảm 38%.

Diện tích cây mía giảm, nhập khẩu đường ngày càng tăng ảnh 1 Hiện nay, mía nguyên liệu đang có sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các nhà máy, thường là có sự cấu kết với các thương lái mía

Trong giai đoạn 2017-2020, bình quân mỗi năm Việt Nam phải nhập khẩu 1,2- 1,8 triệu tấn đường, trong đó nhập khẩu chính ngạch chiếm từ gần 30-90% trong tổng lượng nhập khẩu, tùy theo từng năm; phần còn lại là đường nhập lậu.

Đường nhập khẩu cả chính ngạch và nhập lậu chủ yếu có nguồn gốc từ Thái Lan, được nhập vào Việt Nam thông qua đường bộ từ Campuchia và Lào. Ngành mía đường Việt Nam đang có xu hướng giảm. Ngược lại, lượng đường nhập khẩu vào Việt Nam ngày càng tăng: Lượng nhập năm 2020 tăng gần 340% so với năm 2019.

Đặc biệt, sản xuất trong nước hiện đang phải cạnh tranh khốc liệt với đường nhập khẩu, đặc biệt kể từ khi Việt Nam tham gia Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN, theo đó thuế nhập khẩu đường nhập khẩu vào Việt Nam giảm xuống còn 0-5% theo từng mặt hàng cụ thể bắt đầu từ năm 2020. Mặc dù Việt Nam đang áp dụng mức thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp đối với đường nhập từ Thái Lan với 47%, mức thuế này có thể sẽ tạo động lực cho việc mở rộng nhập khẩu lậu.

Sự suy giảm về quy mô của ngành còn phải kể đến một số yếu tố nội tại của ngành là nguyên nhân dẫn đến chuỗi cung không bền vững. Hộ nông dân tham gia liên kết, cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy chế biến. Tuy nhiên trong liên kết này, các nhà máy luôn ở thế tay trên, là người đưa ra quyết định về chất lượng mía và giá mía nguyên liệu. Khâu thu mua mía nguyên liệu đang có sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các nhà máy, thường là có sự cấu kết với các thương lái mía.

Kết quả là các hợp đồng liên kết giữa hộ nông dân và các nhà máy bị phá vỡ, nguồn nguyên liệu đầu vào cho các nhà máy không đảm bảo, tạo ra sự mất lòng tin giữa các bên tham gia liên kết. Ngoài ra, chi phí sản xuất, chế biến và quản lý sản xuất của ngành mía Việt Nam hiện cao gấp đôi hơn Thái Lan.

Diện tích cây mía giảm, nhập khẩu đường ngày càng tăng ảnh 2 Cần phát triển ngành mía đường bền vững để tránh phụ thuộc vào nhập khẩu

Dự báo, Việt Nam sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào đường nhập khẩu. Nếu Việt Nam cần ngành mía đường tồn tại và phát triển trong tương lai, ngành cần phải có những thay đổi vĩ mô, nhằm nâng cao lợi thế cạnh tranh.

Chính phủ cần ban hành chính sách đặc thù về liên kết chuỗi trong ngành mía. Chính sách này cần đảm bảo các hộ trồng mía được ưu tiên một cách cao nhất, với lợi ích được chia sẻ công bằng giữa các bên tham gia, đảm bảo lợi ích của hộ trồng mía thu được chiếm khoảng 60- 70%, còn lại là của các nhà máy chế biến.

Nâng cao sức cạnh tranh trong khâu sản xuất. Cần có các cơ chế hiệu quả nhằm giảm thiểu tình trạng cạnh tranh không lành mạnh giữa các nhà máy và trong hệ thống thương lái như hiện nay. Tăng cường kiểm soát nhập khẩu, đặc biệt là đối với luồng cung nhập lậu. Hình thành mạng lưới hoặc liên minh kết nối các hộ trồng mía trong cả nước trong tương lai sẽ giúp nâng vị thế của các hộ trong chuỗi, giúp định vị lại mối quan hệ giữa hộ và các thành viên trong chuỗi cũng nhưng xác định lại tỷ trọng phân chia lợi ích giữa hộ và các bên tham gia chuỗi như hiện nay.

THANH HẢI

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ngày 29-5, Thủ tướng sẽ đối thoại với nông dân

Ngày 29-5, Thủ tướng sẽ đối thoại với nông dân

Tại cuộc họp báo diễn ra vào chiều 23-5, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam thông tin, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính sẽ có cuộc đối thoại với nông dân vào ngày 29-5 tại tỉnh Sơn La. 

Thị trường

Gồng mình kìm giá hàng hóa

Giá xăng đã ở mức cao, lại tiếp tục tăng lên mức cao kỷ lục trong chiều 23-5, gây áp lực lớn lên giá cả hàng hóa. Nhiều doanh nghiệp tiêu dùng lớn đang gồng mình giữ giá. 

Địa ốc

Ngân hàng - Chứng khoán

Thêm kênh tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Công ty CP Thanh toán Quốc gia Việt Nam (Napas), Ngân hàng Sacombank và Công ty trung gian thanh toán NextPay vừa ký hợp tác về hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua thẻ tín dụng nội địa.

Đầu tư

Chuyển động kinh tế & Đời sống 24H

Thông tin kinh tế