Điều hành giá xăng dầu: Muốn minh bạch phải giảm độc quyền

Những tranh cãi xung quanh việc điều hành giá xăng dầu giữa Bộ Tài chính và Bộ Công thương vừa qua cho thấy hoạt động kinh doanh xăng dầu còn nhiều điểm “mù” ngay cả với cơ quan quản lý nhà nước. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, trong đó cách điều hành hiện nay còn “gánh” theo quá nhiều mục tiêu và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này còn thiếu minh bạch.

Khi kinh doanh xăng dầu còn độc quyền, người tiêu dùng còn phải gánh chịu thiệt thòi. Ảnh: CAO THĂNG

Bộ Công thương: Nguy cơ đứt nguồn cung

Theo Nghị định 84 về kinh doanh xăng dầu, các doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu xăng dầu sẽ được chủ động hơn trong việc điều chỉnh giá bán theo xu hướng thị trường. Tuy nhiên, sau gần 2 năm thực hiện Nghị định 84, việc điều hành xăng dầu vẫn rối, gây nhiều tranh cãi khác nhau. Theo ông Nguyễn Cẩm Tú, Thứ trưởng Bộ Công thương, cách điều hành giá bán lẻ xăng dầu của Việt Nam thời gian qua mang tính nửa vời và chẳng giống ai, không hẳn là bao cấp cũng chẳng thị trường. Ông Tú cũng cho rằng, nếu giá không theo thị trường, không giải quyết các khoản lỗ cho doanh nghiệp sẽ dẫn đến các nguy cơ vỡ hệ thống, đứt nguồn cung...

Theo TSKH Nguyễn Thị Hiền, định hướng điều hành giá xăng dầu theo Nghị định 84 của Chính phủ là đúng và cần thiết. Tuy nhiên, thời gian qua, điều hành giá xăng dầu từ giữa năm 2010 đến nay lại không theo định hướng đó mà có sự can thiệp hành chính quá sâu. Vì vậy cần phải quay lại theo đúng định hướng của Nghị định 84 để điều hành thị trường xăng dầu để kinh doanh xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường. Song bà Hiền cũng thừa nhận, với mục tiêu kiềm chế lạm phát phải đặt lên hàng đầu và để đảm bảo an ninh năng lượng, Nhà nước phải có chính sách tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong việc nhập khẩu xăng dầu, đảm bảo cho nhu cầu cả nước và bình ổn giá.

Tính minh bạch của giá xăng là điều nhiều người dân mong muốn. Ảnh: CAO THĂNG

Bộ Tài chính: Doanh nghiệp chỉ biết kêu lỗ

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ, vẫn chưa thể điều hành theo thị trường ngay được vì vẫn còn tồn tại độc quyền. Ba doanh nghiệp đang chiếm trên 90% thị phần, trong đó có Petrolimex (trên 60%). Nếu 3 doanh nghiệp này liên kết với nhau sẽ làm ảnh hưởng các doanh nghiệp khác, người tiêu dùng cũng sẽ chịu thiệt. Nếu doanh nghiệp nào không làm được thì rút lui.

Cũng theo ông Huệ, năm 2008, Nhà nước đã trích trên 4.600 tỷ đồng để bù lỗ cho doanh nghiệp nhưng số tiền đó không ai đề cập tới, trong khi doanh nghiệp chỉ biết kêu lỗ mà không biết chia sẻ với người tiêu dùng. Lý giải về quyết định giảm giá xăng dầu vừa qua, ông Huệ cũng cho biết đây là quyết định hợp lý vì dựa trên số liệu khác nhau Petrolimex vẫn lãi 780 đồng/lít xăng.

Để tránh biến độc quyền Nhà nước thành độc quyền doanh nghiệp, theo TS Ngô Trí Long, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả (Bộ Tài chính), hiện nay Petrolimex là đơn vị chiếm tới 50% - 60% thị phần xăng dầu, vì thế để tạo thị trường cạnh tranh thực sự thì nên tách Petrolimex thành 2 công ty nhằm giảm sự độc quyền.

Tuy nhiên, theo bà Hiền, việc độc quyền của Petrolimex, Nhà nước cũng đã thấy, vì thế mới chủ trương cổ phần hóa Petrolimex. Tuy nhiên, cổ phần hóa mục tiêu trước tiên không phải để tăng sự cạnh tranh mà để tăng tính minh bạch của doanh nghiệp đó và có nhiều thành phần, nhiều tiếng nói tham gia để khách quan hơn. Cổ phần hóa cũng là động tác để thị trường tăng tính cạnh tranh.

Bộ Tài chính cho biết việc điều hành giá xăng dầu hiện nay vẫn theo nguyên tắc thị trường có sự quản lý của Nhà nước, lộ trình và liều lượng phải phù hợp với mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội. Trường hợp vì lý do khách quan doanh nghiệp kinh doanh đầu mối xăng dầu bị lỗ, Nhà nước sẽ giải quyết và yêu cầu các doanh nghiệp phải đảm bảo dự trữ, lưu thông bình thường theo nhiệm vụ được giao để đảm bảo nhu cầu cho sản xuất, kinh doanh và an ninh năng lượng.

  • Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú:

"Khi tôi nói doanh nghiệp đang lỗ tức là lỗ tích lũy lại của doanh nghiệp kể từ khi thực hiện Nghị định 84, do Nhà nước điều hành để thực hiện nhiệm vụ chính trị. Giá cơ sở được tính minh bạch dựa trên công thức tính giá cơ sở do Bộ Tài chính xây dựng và được nêu trong Nghị định 84. Đây là bảng giá cơ sở mà tất cả cơ quan quản lý nhà nước gồm Bộ Tài chính, Bộ Công thương, Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ vẫn dùng điều hành. Bảng giá này bất cứ người dân nào quan tâm đều có thể tra tờ Thị trường hàng ngày, luôn đăng bảng giá này. Giá cơ sở là thước đo".

Hà My

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Chợ đầu mối đối mặt nguy cơ tái đóng cửa

Chợ đầu mối đối mặt nguy cơ tái đóng cửa

Việc cho các chợ đầu mối tại TPHCM được mở điểm trung chuyển hàng hóa được kỳ vọng sẽ góp phần giải quyết tình trạng thiếu hàng hóa thiết yếu trong bối cảnh thành phố thực hiện giãn cách. Thế nhưng, thực tế đã không được như mong muốn. 

Ngân hàng - Chứng khoán

Duy trì, củng cố yếu tố tích cực

Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh TPHCM, tổng dư nợ tín dụng trên địa bàn đến hết tháng 8-2021 ước đạt 2.693.500 tỷ đồng, tăng 0,45% so với tháng trước, tăng 6,31% so với cuối năm 2020 và tăng 13,23% so với cùng kỳ năm trước. 

Thị trường

Các hãng bay bất đồng quan điểm về việc áp giá sàn vé máy bay

Có 3 hãng hàng không cho rằng, việc áp giá sàn vé máy bay nội địa sẽ có tác động tích cực đến hiệu quả kinh doanh và 2 hãng hàng không còn lại cho rằng, việc áp giá sàn vé máy bay có nhiều bất cập, sẽ tác động tiêu cực đến hãng.

Địa ốc

Nông nghiệp

2 nhà khoa học Việt Nam nhận giải thưởng của FAO và IAEA

Chiều tối 24-9, Văn phòng Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên Hiệp quốc (FAO) tại Việt Nam thông tin, 2 nhà khoa học của Việt Nam sẽ được FAO và IAEA trao giải thưởng nhờ những công trình trong chọn tạo giống thực vật đột biến. 

Đầu tư

Chuẩn bị các điều kiện đón làn sóng đầu tư

Các nhà đầu tư ngoại vẫn kỳ vọng vào môi trường đầu tư của Việt Nam mặc dù tại thời điểm này đang gặp nhiều khó khăn do dịch Covid-19. Ngay lúc này đây, vẫn có nhiều giải pháp, cách làm có thể cải thiện thu hút vốn đầu tư nước ngoài, chuẩn bị các điều kiện sẵn sàng đón làn sóng đầu tư trong điều kiện bình thường mới. 

Du lịch

Saigontourist Group tiếp tục tài trợ, tổ chức 8 tour tri ân cho hàng ngàn y bác sĩ tại Cần Giờ, Củ Chi

Sau thành công của tour tri ân Cần Giờ đã tổ chức ngày 19-9 phục vụ 119 y bác sĩ tuyến đầu đến từ các tỉnh, thành tham gia chống dịch tại TPHCM, Tổng Công ty Du lịch Sài Gòn (Saigontourist Group) tiếp tục tài trợ và tổ chức 8 tour tham quan Cần Giờ và Củ Chi, với cùng mục đích tri ân lực lượng tuyến đầu phòng, chống dịch tại TPHCM.

Chuyển động kinh tế & Đời sống 24H

Thông tin kinh tế