Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, thu ngân sách từ hoạt động kinh tế biển thời gian qua còn rất khiêm tốn so với tiềm năng. Một trong những nguyên nhân là quyền sử dụng biển chưa đủ độ "tài sản hóa" để doanh nghiệp có thể thế chấp, góp vốn hoặc huy động nguồn lực đầu tư cho các công trình lớn (như điện gió ngoài khơi, nuôi biển công nghệ cao, đảo nhân tạo, hạ tầng lưỡng dụng). Theo Chủ tịch Quốc hội, luật lần này phải tạo ra một cơ sở pháp lý "sạch" để khơi thông nguồn lực kinh tế biển nhưng đồng thời phải tuân thủ nghiêm ngặt các ranh giới đỏ về an ninh và sinh thái.
Chủ tịch Quốc hội khẳng định, việc sửa đổi luật lần này phải bảo đảm 4 trụ cột chính về: pháp lý, quản trị, kinh tế biển, và môi trường. Bày tỏ quan tâm đặc biệt đến yêu cầu bảo đảm sinh kế cho cộng đồng dân cư ven biển, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý, dự thảo luật phải khẳng định vị trí pháp lý rõ ràng và quyền tiếp cận biển của người dân.
Liên quan đến bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, nhiều thành viên UBTVQH đề nghị bổ sung cơ chế bồi thường, hỗ trợ thỏa đáng cho nhà đầu tư khi Nhà nước thu hồi khu vực biển vì lý do quốc phòng, an ninh, đối ngoại hoặc lợi ích quốc gia.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đánh giá, quy định bồi thường tại Điều 38 và Điều 39 hiện “chưa bao quát hết các chi phí đầu tư hợp pháp, chi phí di dời công trình và thiệt hại trực tiếp của doanh nghiệp”.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị làm rõ nguyên tắc, phạm vi bồi thường; đồng thời yêu cầu phương án bồi thường, hỗ trợ và kinh phí thực hiện phải được phê duyệt trước khi ban hành quyết định thu hồi nhằm tránh tình trạng bị động ngân sách và phát sinh khiếu kiện.
Đồng tình với quan điểm trên, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới chỉ ra điểm bất hợp lý trong kỹ thuật lập pháp. “Điểm c Khoản 1 Điều 38 cho phép thu hồi biển do yêu cầu quốc phòng, an ninh, đối ngoại, nhưng Điều 39 về bồi thường lại bỏ sót trường hợp này. Điều đó khiến nhà đầu tư đang sử dụng biển hợp pháp, không có lỗi lại nghiễm nhiên bị loại trừ quyền được bồi thường”, Chủ nhiệm Lê Tấn Tới nhận định và nhìn nhận đây là rủi ro lớn cho nhà đầu tư.
Ở góc độ quản trị, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi khẳng định, các hoạt động khai thác không gian biển luôn mang tính chất tích hợp phức tạp giữa phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh quốc gia.
“Không nên đặt hình thức "đấu giá" làm phương thức chủ đạo trong giao quyền sử dụng khu vực biển”, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi phát biểu và kiến nghị áp dụng phương thức đấu thầu và quản lý theo mục tiêu.
Cùng quan điểm, Chủ nhiệm Lê Tấn Tới bổ sung, đối với các dự án nằm trên địa bàn 2 tỉnh trở lên hoặc vùng biển chưa xác định ranh giới hành chính, dự thảo phải làm rõ cơ chế phối hợp, trao đổi thông tin để không tạo ra khoảng trống hay chồng lấn trong kiểm tra, xử lý môi trường.
