Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL Hồ An Phong nhấn mạnh, sau 20 năm ban hành và 5 lần sửa đổi, bổ sung, Luật Sở hữu trí tuệ cần tiếp tục được hoàn thiện trước những thay đổi nhanh chóng của khoa học, công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo (AI). Hệ thống pháp luật cần bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan, khơi thông nguồn lực sáng tạo, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa và thúc đẩy xuất khẩu văn hóa. Hội nghị là dịp để các cơ quan quản lý và đơn vị liên quan đánh giá toàn diện, khách quan tình hình thi hành pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan; làm rõ những kết quả đã đạt được, nhận diện những vướng mắc, khoảng trống pháp lý và nguyên nhân.
Theo báo cáo, giai đoạn năm 2021-2025, các cơ quan chức năng đã tổ chức 127 cuộc thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan trên cả nước; xử phạt hành chính 88 vụ việc, thu nộp ngân sách nhà nước hơn 2,5 tỷ đồng và yêu cầu gỡ bỏ 6.157 đường dẫn, website vi phạm bản quyền trên không gian mạng.
Trong năm 2026, triển khai đợt cao điểm đấu tranh với tội phạm xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Bộ Công an đã phát hiện, điều tra, khởi tố 29 vụ án về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan. Trong đó, có những vụ việc liên quan đến các nền tảng như Fmovies, Y2Mate, Xoilac TV, Rophim, BunchaTV… chuyên cung cấp phim lậu hoặc phát lậu các trận đấu thể thao có bản quyền.
Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp văn hóa và bản quyền tác giả Phạm Thị Kim Oanh chỉ ra những bất cập trong quy định pháp luật và tổ chức thực thi. Việc lồng ghép quy định về quyền tác giả, quyền liên quan với quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng trong Luật Sở hữu trí tuệ khiến các quy định về bản quyền còn phân tán, phức tạp, chưa thể hiện đầy đủ tính đặc thù của lĩnh vực sáng tạo văn hóa.
Việc xác định chủ thể, phạm vi quyền và mức độ đóng góp sáng tạo cũng gặp khó khăn đối với tác phẩm có nhiều người tham gia, tác phẩm đặt hàng, giao nhiệm vụ, sử dụng ngân sách nhà nước hoặc sản phẩm có sự hỗ trợ của AI. Trong môi trường số, các quy định về trích dẫn hợp lý, sao chép một phần, tạo bản sao để chuyển đổi định dạng dữ liệu và sử dụng dữ liệu có bản quyền để huấn luyện AI... còn đặt ra nhiều vấn đề cần làm rõ.
Bên cạnh đó, công tác phối hợp giữa các cơ quan quản lý chưa đồng bộ, dữ liệu về tác phẩm, cấp phép và xử lý vi phạm còn phân tán. Tại một số địa phương, nhân lực chuyên trách về bản quyền còn hạn chế, trong khi ý thức tuân thủ pháp luật của một bộ phận người sử dụng nội dung trên internet chưa cao.
Phát biểu kết luận hội thảo, Thứ trưởng Hồ An Phong nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan nhằm thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển. Thứ trưởng đánh giá cao các ý kiến đóng góp sâu sắc từ đại biểu về những bất cập trong thực tiễn thực thi, thách thức từ công nghệ số và AI. Đồng thời yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, đổi mới mạnh mẽ cơ chế quản lý, nâng cao năng lực phối hợp liên ngành, bảo vệ quyền lợi chính đáng của chủ thể sáng tạo và thúc đẩy thị trường bản quyền phát triển.
