Quy định cụ thể nguyên tắc ưu đãi
Dự và phát biểu tại tổ đại biểu TPHCM, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thống nhất quan điểm dự luật cần phân cấp, phân quyền mạnh cho Chính phủ và Thủ tướng, nhằm tăng tính chủ động trong điều hành.
Tuy nhiên, việc phân cấp phải bảo đảm không làm mờ ranh giới thẩm quyền và không nới lỏng kỷ cương pháp luật.
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị quy định cụ thể các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản để xác định dự án được hưởng ưu đãi đặc biệt (như tác động lan tỏa, tạo động lực phát triển, nâng cao sức cạnh tranh), hạn chế việc giao quá nhiều nội dung quyết định cho các văn bản dưới luật.
Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Minh Đức (TPHCM) và đại biểu Trần Anh Tuấn (TPHCM) đề nghị bãi bỏ quy định giao Thủ tướng quyết định ưu đãi riêng lẻ; đồng thời gộp đầu mối về Chính phủ và báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc Quốc hội đối với các cơ chế vượt trội, nhằm bảo đảm tuân thủ nguyên tắc Hiến định về thẩm quyền tối cao của Quốc hội đối với tài chính và ngân sách.
Dù đồng tình cao với việc phân quyền để Chính phủ linh hoạt xem xét, quyết định nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, đại biểu Bùi Xuân Hải (Hải Phòng) lưu ý, thay vì liệt kê chi tiết các hình thức nghị quyết, dự thảo, chỉ cần quy định chung là "theo các văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội" để bảo đảm tính bao quát và chuẩn xác lâu dài.
Mức hỗ trợ cần tương ứng cam kết của nhà đầu tư FDI
Về chính sách ưu đãi đầu tư đặc biệt (Điều 17 của dự thảo), đại biểu Trần Anh Tuấn (TPHCM) cho rằng, không nên thiết kế các mức ưu đãi "cào bằng" giữa các dự án.
Theo đó, mức hỗ trợ cần được phân tầng cụ thể (trung bình, cao, rất cao) tương ứng với mức độ cam kết của nhà đầu tư FDI về tiến độ giải ngân, chuyển giao công nghệ và tính liên kết với doanh nghiệp trong nước nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.
Tổng Thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh cảnh báo nền kinh tế đang tồn tại sự biệt lập giữa hai khu vực: khối FDI phát triển rất mạnh, năng suất cao nhưng sự gắn kết với doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước rất hạn chế.
Đại biểu Lê Quang Mạnh cho rằng, nếu luật chỉ quy định mang tính "khuyến khích" doanh nghiệp FDI công bố lộ trình nội địa hóa, sẽ không có nhiều giá trị thực tiễn. Thay vào đó, cần thiết kế bộ chính sách đủ mạnh, áp dụng các cấp độ ưu đãi tương ứng với mức độ thực hiện cam kết mua sắm và sử dụng hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp Việt Nam.
Dưới góc độ quản lý tài chính công, đại biểu Nguyễn Minh Đức (TPHCM) đề nghị loại bỏ quy định dùng ngân sách nhà nước tài trợ trực tiếp chi phí mua sắm máy móc, thiết bị cho doanh nghiệp FDI tái đầu tư. Theo đại biểu, quy định này không chỉ gây bất bình đẳng với doanh nghiệp nội địa mà còn rất khó thẩm định giá trị thiết bị nhập khẩu.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (TPHCM) cũng đề xuất, việc đánh giá và ưu đãi khu vực FDI bắt buộc phải gắn với yêu cầu tăng cường chuyển giao công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số, đồng thời tăng tính lan tỏa, kết nối với các ngành nghề sản xuất trong nước.
