Dạy nghề, cần chính sách đồng bộ

Doanh nhiệp (DN) cần lao động có đào tạo nhưng thực tế người lao động thất nghiệp còn nhiều, cơ sở đào tạo nghề không có người học, giáo viên dạy nghề ít kiến thức thực tế, DN không tham gia đào tạo nghề…

Đó là hàng loạt vấn đề trong giáo dục dạy nghề được các chuyên gia đưa ra phân tích tại hội thảo “Đổi mới công tác đào tạo nhân lực cho các khu công nghiệp và khu chế xuất Việt Nam”, do Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Bộ Giáo dục - Đào tạo, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội tổ chức tại TPHCM ngày 26-5. 

Học viên thực tập trên máy tại Trường Cao đẳng nghề TPHCM Ảnh: HIẾU NGHĨA

 Nghịch lý thừa - thiếu

Theo Tiến sĩ Bùi Thế Đức, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, sau 30 năm đổi mới, cả nước hiện nay có khoảng 300 khu chế xuất, khu công nghiệp (KCX-KCN) với hơn 2 triệu người đang làm việc. Các KCX-KCN đóng góp 80 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu hàng năm, chiếm 35% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, công tác đào tạo nguồn nhân lực, nhất là đội ngũ công nhân có tay nghề cao hiện nay còn yếu kém, bất cập… Thực trạng này dẫn đến nhiều chỉ tiêu trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đạt, tình trạng lao động qua đào tạo ở trình độ cao thất nghiệp nhiều (tính đến tháng 3 -2016, cả nước có 225.000 người có trình độ cử nhân, thạc sĩ thất nghiệp). Trong khi đó, sau 5 năm thực hiện chiến lược đào tạo nghề, tỷ lệ tuyển sinh vào trung cấp nghề, cao đẳng nghề chỉ đạt 53,4% kế hoạch. Nhưng thực tế, nhu cầu tuyển dụng công nhân có tay nghề cao ở các KCX-KCN là rất lớn. Nghịch lý này dẫn đến sản xuất công nghiệp và giá trị sản phẩm công nghiệp ở nước ta còn rất thấp so với các nước trong khu vực, khả năng cạnh tranh của nền kinh tế trong môi trường toàn cầu hóa của ta còn nhiều điểm yếu.

Trong khi đó, khảo sát cơ cấu trình độ lao động tại nhiều KCX-KCN, tình hình cũng đáng báo động. Theo Ban Quản lý KCX-KCN TPHCM, hiện có khoảng 280.000 lao động làm việc, nhưng trong đó, số lao động qua đào tạo trình độ đại học, cao đẳng chỉ chiếm 7% - 8%, lao động có tay nghề chuyên môn từ trung cấp chuyên nghiệp trở lên 18%. Khoảng 75% lao động còn lại là học THCS hoặc THPT chưa qua đào tạo. Các KCN tại Đồng Nai, Quảng Nam, Đà Nẵng… cũng không khác gì so với tình trạng của TPHCM.

Phải có giải pháp đồng bộ

Thực tế cho thấy, cả nước hiện có 1.467 cơ sở đào tạo nghề phủ kín toàn quốc với đội ngũ giáo viên hơn 4.000 người, cơ sở vật chất đã được đầu tư nhiều. Tuy nhiên, công tác tuyển sinh vào các cơ sở đào tạo nghề hiện gặp nhiều khó khăn, nhiều cơ sở không có người học. Đáng báo động hơn là chất lượng đào tạo nghề vẫn yếu kém, không đáp ứng được nhu cầu thực tế.

Bàn về giải pháp, ông Mai Đức Chính, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, phân tích: Chính sách tiền lương hiện nay không khuyến khích đối với người lao động có tay nghề. Khoảng cách chênh lệch tiền lương giữa lao động phổ thông và lao động có tay nghề qua đào tạo rất nhỏ, chỉ 100.000 - 200.000 đồng. Hơn nữa, DN sử dụng lao động tự xây dựng thang bảng lương lên đến vài chục bậc, mỗi bậc hơn nhau chỉ 20.000 - 25.000 đồng thì chả ai dại gì phải đi học. Chưa hết, DN ký hợp đồng lao động khoảng 5 - 5,6 triệu đồng nhưng thực tế chỉ trả 3,5 - 3,6 triệu đồng, còn lại 2 triệu đồng thì lách đủ kiểu để trốn thuế. Do đó, phải có chính sách tiền lương để ràng buộc DN sử dụng lao động đảm bảo nguyên tắc thị trường, phải buộc DN tham gia vào quá trình đào tạo nghề, chi trả bảo hiểm thất nghiệp để đào tạo nghề cho người lao động, tránh tình trạng người lao động thất nghiệp rồi khi quay lại lao động lại tiếp tục không qua đào tạo. 

Theo TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Trung học chuyên nghiệp, chúng ta đang lãng phí nguồn lực con người, mỗi năm có khoảng 300.000 học sinh tốt nghiệp THCS không vào THPT, hàng chục ngàn em học lực yếu không qua nổi kỳ thi tốt nghiệp THPT… tham gia vào thị trường lao động nhưng không đi học nghề. Từ thực tế này, TS Hoàng Ngọc Vinh đề xuất Bộ GD-ĐT phải nghiên cứu quy hoạch lại mạng lưới giáo dục và đào tạo, ban hành khung trình độ quốc gia. Đồng thời nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, chương trình học, tăng cường tiếng Anh, phân luồng học sinh THCS và phải tạo cơ chế tự chủ, xóa tư duy cầm tay chỉ việc và xin - cho. Đặc biệt, ông Vinh cũng yêu cầu phải tập trung dạy nghề cho lao động là học sinh THPT vì đây là độ tuổi dễ đào tạo, nhanh nắm bắt thay đổi công nghệ…

TS Lê Hồng Huyên, Vụ trưởng Vụ Xã hội (Ban Kinh tế Trung ương), cho rằng: “Tỷ lệ lao động đang làm việc trong nền kinh tế có chuyên môn kỹ thuật chỉ chiếm 20% là rất thấp. Nguyên nhân chính là tình trạng bao cấp trong dạy nghề quá nặng và chưa theo nguyên tắc thị trường”. TS Lê Hồng Huyên kiến nghị phải nhanh chóng đưa Luật Giáo dục nghề nghiệp vào áp dụng, đồng thời giao cho các KCN nhiệm vụ đào tạo chính lao động mình sẽ sử dụng, thay vì thực tế gần như 100% DN sau khi tuyển dụng phải đào tạo lại ở mức trung bình 3 tháng như hiện nay.

GS-TSKH Bùi Văn Ga, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, cho biết: Bộ GD-ĐT đang xây dựng và hoàn thiện đề án khung trình độ quốc gia, dựa trên khung tham chiếu các trình độ của các nước trong khu vực và tham khảo các chuẩn chất lượng của quốc tế. Khi thực hiện theo khung trình độ quốc gia sẽ đảm bảo sự minh bạch về chất lượng đào tạo, sự liên thông giữa các bậc đào tạo dễ dàng, thúc đẩy việc trao đổi sinh viên và lao động. Trong đó, điểm nổi bật là hệ thống văn bằng, chứng chỉ nghề nghiệp được các quốc gia trong khu vực và quốc tế công nhận.

THANH HÙNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Giảng viên Trường ĐH Mở TPHCM trong giờ dạy môn tiếng Anh

Để dạy và học trực tuyến hiệu quả - Bài 1: Mắc mứu không chỉ ở… công nghệ

LTS: Đứng trước những khó khăn do đợt dịch Covid-19 thứ 4 bùng phát, khởi đầu năm học 2021- 2022, ngành GD-ĐT cả nước đẩy mạnh hình thức dạy và học trực tuyến. Nhờ đó, thầy trò dù tạm dừng đến trường nhưng không dừng học. Dẫu vậy, dạy và học trực tuyến cũng có những chuyện “cười ra nước mắt”. Ngoài thiết bị và giải pháp kỹ thuật, thực tế diễn ra đòi hỏi cần một bộ quy tắc ứng xử với môi trường học trực tuyến để cả thầy trò cùng tuân thủ, giúp chất lượng dạy và học đạt hiệu quả cao hơn. 

Hướng nghiệp - tuyển sinh

Không thả nổi xét tuyển đại học với quá nhiều phương thức

Kỳ thi tốt nghiệp THPT với mục tiêu “2 trong 1” năm nay tiếp tục nảy sinh nhiều bất cập. Việc đổi mới thi và tuyển sinh luôn là vấn đề nóng và cấp thiết. Sau khi Báo SGGP đăng bài “Kỳ tuyển sinh kỳ lạ”, rất nhiều ý kiến của các chuyên gia giáo dục, đại diện các trường đại học, phụ huynh học sinh gửi đến Báo SGGP bày tỏ mong muốn Bộ GD-ĐT cần có một nghiên cứu bài bản, có tầm nhìn xa.

Giáo dục hội nhập

Học sinh Tiếng Anh tích hợp được học miễn phí với trí tuệ nhân tạo

Chương trình Tiếng Anh Tích hợp (TATH) là một chương trình giáo dục uy tín hiện đang được sự quan tâm của rất nhiều phụ huynh học sinh trên địa bàn TPHCM nói riêng cũng như cả nước nói chung. Với phương châm tất cả vì sự phát triển của học sinh, đơn vị thực hiện chương trình TATH là EMG Education luôn luôn đầu tư và triển khai những phương pháp giảng dạy tiên tiến nhất trên thế giới cũng như đầu tư vào các hệ thống phần mềm và công nghệ giáo dục hiện đại để mang lại những trải nghiệm học tập thú vị và hiệu quả cho học sinh. 

Văn hay chữ tốt

Trao giải “Văn hay chữ tốt” và “Lớn lên cùng sách”

Hội thi “Văn hay chữ tốt” cấp thành phố lần thứ 21 được tổ chức vào ngày 7-1 và hội thi “Lớn lên cùng sách” lần thứ 6 được tổ chức vào ngày 8-1 vừa qua đã khép lại thành công tại Lễ tổng kết trao giải sáng nay 15-1 tại TPHCM.

Giải thưởng võ trường toản

Giải thưởng Võ Trường Toản 2020: Những cống hiến trong sự nghiệp “trồng người”

Ghi nhận 4 trong số 50 gương nhà giáo là cán bộ, giáo viên được trao giải thưởng Võ Trường Toản 2020, chúng tôi nhận thấy các thầy cô là những giáo viên nhiệt huyết, say mê với nghề, có nhiều đóng góp trong công tác giáo dục, lan tỏa các sáng kiến hay về đổi mới phương pháp quản lý và tổ chức giảng dạy, được đồng nghiệp tin yêu, phụ huynh và học sinh kính trọng.

Học bổng nguyễn văn hưởng

Mong ước của người truyền lửa

Buổi sáng cuối tuần, các bác sĩ trẻ, sinh viên ngành y dược từng được nhận học bổng Nguyễn Văn Hưởng đã hẹn nhau đến thăm gia đình bác sĩ Tạ Trung Quấc, mạnh thường quân ủng hộ tài chính giúp sinh viên có hoàn cảnh khó khăn vượt khó vươn lên trong học tập, thực hiện ước mơ khoác áo blouse trắng, trong hơn 10 năm qua. 

Giải thưởng tôn đức thắng

Hun đúc ngọn lửa sáng tạo

“Nếu không có bà Bé Ba, chắc giờ này chúng tôi đã bỏ cuộc và phá sản”, ông Phạm Thành Lộc, Công ty cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Thanh Bình, bộc bạch trong lúc dẫn chúng tôi đi thăm những mô hình trồng khí canh đầy ắp rau xanh ở huyện Củ Chi, TPHCM. 

Diễn đàn Chống bệnh thành tích trong giáo dục