Giảm mức phạt tiền một số tội danh
Theo Bộ trưởng Bộ Công an, việc tiếp thu, hoàn thiện nhiều quy định trọng yếu trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đã được cơ quan chủ trì soạn thảo nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu tối đa ý kiến của đại biểu Quốc hội, các cơ quan chuyên trách và nhân dân.
Nhiều nội dung quan trọng đã được thống nhất tiếp thu, sửa đổi, bổ sung. Đó là quy định về các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự; phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của hành vi chuẩn bị phạm tội và của pháp nhân thương mại; bổ sung các tội danh, hành vi phạm tội mới cũng như lược bỏ một số tội danh không còn phù hợp.
Đối với các vấn đề còn ý kiến khác nhau, theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, cơ quan soạn thảo đã điều chỉnh quy định về hình phạt đối với pháp nhân thương mại theo hướng bỏ hình phạt đình chỉ hoạt động có thời hạn và giảm mức phạt tiền tại một số tội danh, nhằm tránh gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và lao động. Đồng thời, bổ sung cơ chế xác định hình phạt đối với cá nhân phạm tội độc lập; quy định nguyên tắc khoan hồng và quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt.
Ở các tội phạm cụ thể, các điều luật về môi trường, an ninh mạng, sở hữu trí tuệ, đấu thầu, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng..., đã được chỉnh lý bảo đảm tính bao quát và phù hợp thực tiễn. Chính phủ cũng bổ sung nội dung sửa đổi liên quan trong Luật Thi hành án hình sự và Luật Đặc xá để bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Đối với việc sắp xếp tổ chức cơ quan điều tra hình sự, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) đã cụ thể hóa chủ trương tinh gọn bộ máy Nhà nước, không tổ chức cơ quan điều tra hình sự cấp huyện.
Dự thảo giao Bộ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết về tổ chức bộ máy cơ quan điều tra trong Công an nhân dân và Quân đội nhân dân. Trong mô hình điều chỉnh, khi không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, thẩm quyền điều tra được chuyển sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an. Tương tự, thẩm quyền từ Viện kiểm sát quân sự Trung ương chuyển sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Quốc phòng.
Đối với các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra (như Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư...), dự thảo quy định chỉ giữ lại thẩm quyền khởi tố vụ án và tiến hành điều tra trong thời hạn 7 ngày. Trong đó, dự thảo hoàn thiện quy định về trách nhiệm, thời hạn phân loại tin báo tố giác tội phạm của công an cấp xã, bổ sung thẩm quyền phân công cho điều tra viên là trưởng hoặc phó trưởng công an cấp xã, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong điều tra hình sự.
Không hình sự hóa quan hệ kinh tế, dân sự
Báo cáo ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và báo cáo thẩm tra dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), ông Phan Chí Hiếu, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, cho biết, cơ quan thẩm tra đề nghị quán triệt chủ trương không hình sự hóa các mối quan hệ kinh tế, dân sự, nhưng yêu cầu áp dụng chính sách hình sự và chế tài nghiêm khắc đối với tội phạm về môi trường, an toàn thực phẩm và xâm hại sức khỏe cộng đồng.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cũng đề nghị cân nhắc kỹ việc bỏ hình phạt tử hình đối với hai tội danh đặc biệt nguy hiểm là “Mua bán trái phép chất ma túy” và “Hiếp dâm người dưới 16 tuổi” nhằm bảo vệ trẻ em, duy trì tính răn đe và an ninh trật tự…
Cần có quy định cụ thể về tổ chức bộ máy Cơ quan điều tra của Công an nhân dân và tổ chức bộ máy Cơ quan điều tra của Quân đội nhân dân ngay tại Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), để bảo đảm phù hợp với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, với quy định tại Nghị quyết số 66-NQ/TƯ của Bộ Chính trị và khoản 2 Điều 5 của Luật Tổ chức Quốc hội, thống nhất, đồng bộ với quy định về tổ chức bộ máy của Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân.
