Hai cha con và máy chữa cháy tự động

Không quá 3 giây, máy chữa cháy tự động phun ra CO lỏng và các chất chữa cháy khác dập tắt ngọn lửa tức thời, vượt xa quy định quốc tế (180 giây). Đó là máy chữa cháy tự động An Sinh, sản phẩm có một không hai hiện nay trên thế giới, tác phẩm của hai cha con ông Phan Đình Phương và Phan Trọng Nghĩa (thành phố Đà Nẵng).
  • Ý tưởng từ sự sợ hãi

Ông Phương bảo, tự nhiên chẳng ai dám đặt một ý tưởng lớn như thế, nếu có e cũng đi không tới. Ý tưởng này thật ra chỉ xuất phát từ nhu cầu thực tế cuộc sống của gia đình ông. Đầu những năm 1999, cả nhà ông phải ở trong một kho gas của Tổng kho xăng dầu Mỹ Khê (quận Sơn Trà) khoảng 4 năm.

Chỉ với 2,5 giây, toàn bộ trạm biến áp 220 kV Huế đã được bao phủ hoàn toàn bởi chất chữa cháy. Ảnh: HÀ MINH

Đây vừa là tổ ấm (lúc đó gia đình ông chưa có nhà riêng) vừa là nơi theo dõi hoạt động của máy thu hồi hơi xăng lỏng (một dạng gas đốt) - sáng kiến của ông đang áp dụng (ông vốn là cán bộ xăng dầu Khu vực V). Những ngày tháng nằm cạnh 45 triệu lít xăng, Nghĩa, con trai đầu của ông luôn bị ám ảnh bởi thảm họa cháy nổ, mới đề xuất tìm giải pháp để phòng và chữa cháy an toàn.

Và cũng chính trong những ngày này, ý tưởng cần một thiết bị chữa cháy an toàn cấp cho nơi chứa xăng dầu được ấp ủ. Tự mình mày mò, thiết kế, một tuần sau Nghĩa đã phác thảo được một thiết bị chữa cháy tự động bằng áp lực từ khí CO2 lỏng.

Vốn đam mê khoa học và là một kỹ sư hóa dầu, thấy sáng chế của con khả thi, hữu ích, ông đã giúp Nghĩa bổ sung hoàn thiện các chi tiết máy và đăng ký độc quyền sáng chế. Chiếc máy đầu tiên ra đời tuy còn thô sơ, nhưng so với máy chữa cháy của Pháp thì ưu việt hơn hẳn bởi tính năng điều khiển tự động và không phải dùng điện hoặc máy nổ khi chữa cháy…

Tuy nhiên, máy có nhược điểm là phun được ít nước nên việc chữa cháy bị gián đoạn. Chưa hài lòng, hai cha con tiếp tục lao vào khắc phục. Sáu năm sau (đầu năm 2005), một chiếc máy có thể đẩy liên tục hàng trăm m3 nước/giờ kết hợp khả năng thu hồi nước và có thể phun các chất khác như bọt, bột khí CO2 để dập tắt lửa đã ra đời. Được các nhà chuyên môn, tổ chức trong và ngoài nước đánh giá là có tính sáng tạo vượt trội, hiệu quả kinh tế kỹ thuật cao và quy mô áp dụng rộng rãi, năm 2005, máy chữa cháy An Sinh được Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) và Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam cấp bằng độc quyền sáng chế.

  • Chỉ 3 giây!

Tất cả hệ thống máy chữa cháy hiện được lắp đặt, vận hành tại các trạm biến áp, kho gas, kho xăng dầu hiện nay… đều dùng máy bơm bằng moto điện, hoặc cài thêm máy nổ. Bình thường máy trong trạng thái “ngủ”, khi sự cố cháy xảy ra, toàn bộ hệ thống này phải khởi động làm nhiệm vụ chữa cháy mất 3 phút (đó là trong trường hợp máy được bảo dưỡng tốt và sẵn sàng hoạt động).

Nhưng 3 phút là thời gian quá dài khi xảy ra hỏa hoạn. Vì vậy, mục đích của An Sinh là đề xuất một hệ thống chữa cháy tự động đa năng, nhỏ gọn mà tự thân đã có đủ nội năng để hoạt động mà người sử dụng không cần cung cấp năng lượng từ nguồn điện hay máy nổ; vận hành hoàn toàn tự động và đơn giản, tiết kiệm tối đa chất chữa cháy, giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

“Khi các chỉ số về khói, lửa, nhiệt tăng quá mức cho phép, xảy ra cháy, các đầu báo nhiệt bằng thủy tinh (bịt các vòi phun) lập tức vỡ ra, chất chữa cháy sẽ theo ống dẫn phun thành vòi hoặc tỏa như sương mù (tùy theo địa hình) vào điểm cháy; chất chữa cháy vừa là hơi nước vừa là hỗn hợp CO2 nhanh chóng đẩy hết không khí và dập tắt ngọn lửa.

Điều đặc biệt là cùng một lúc, máy phun ra nhiều chất chữa cháy khác nhau làm cho những đồ vật chưa bị cháy không bị thiêu hủy, không bị nước phá hỏng. Ví như trong trường hợp phòng làm việc bị cháy, trong đó có máy vi tính hay tài liệu quan trọng, máy sẽ phun hợp chất phù hợp, khô, đảm bảo nguyên vẹn tài sản”… ông Phương mô tả.

Hiện thiết bị chữa cháy đầu tiên to bằng một container 20 feet đã được Cục cảnh sát PCCC (Bộ Công an) cho phép áp dụng và Tổng Công ty Điện lực Việt Nam đưa vào lắp đặt tại trạm biến áp 220 kV Huế (qua vận hành thử nghiệm, chỉ trong vòng 2,5 giây, chất chữa cháy đã phủ lên toàn bộ máy biến áp có tổng thể tích là 160m3, cao tương đương với tòa nhà 2 tầng). 

HÀ MINH

Các tin, bài viết khác