QH thảo luận về kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội năm 2008 và kế hoạch năm 2009: Đề xuất “lạm phát chủ động”

Hôm qua 28-10, trong phiên thảo luận đầu tiên tại hội trường về kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế-xã hội năm 2008 và kế hoạch năm 2009, nhiều đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đã thẳng thắn chỉ ra những “nhược điểm cốt tử” của nền kinh tế.

Kinh tế quốc doanh không mạnh như lẽ ra phải vậy

Theo đánh giá của Ủy ban Kinh tế của QH, tình hình sản xuất, kinh doanh, nhất là ở các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), tiếp tục khó khăn do thiếu vốn và do nhu cầu của thị trường thế giới sụt giảm. Tán thành với nhận định này, nhiều ĐB đã đề nghị Chính phủ cân nhắc thêm khi đánh giá rằng khu vực dân doanh chủ yếu là DNNVV, tuy gặp khó khăn nhưng “vẫn đạt kết quả khá”.

ĐB Dương Kim Anh (Trà Vinh) dẫn lại số liệu của Bộ KH-ĐT, đến cuối tháng 8-2008, Việt Nam có khoảng 350.000 DN, trong đó 90% DNNVV, tính ra số DN trên bờ vực phá sản theo Hiệp hội DNNVV là 60.000 DN. “Như vậy, đánh giá của Chính phủ đã sát với thực tế? Nếu đánh giá không đúng thì đề ra chính sách sẽ không đúng, mà DNNVV là khu vực tạo phần lớn công ăn việc làm cho người lao động, tạo ra 92% công việc làm mới cho nền kinh tế, nếu phá sản thì công nhân sẽ không có việc làm, không có thu nhập” – ĐB Dương Kim Anh nhấn mạnh.

ĐB này cũng cho rằng, cần xem xét lại các chỉ tiêu tạo việc làm cho khoảng 1,7 triệu lao động, giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn 12%, giảm tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng xuống còn 19%, vì khó khả thi, nhất là trong bối cảnh hàng chục ngàn DNNVV đang trong thời kỳ lao đao, đang đứng trên bờ vực phá sản.

Đại biểu Vũ Hoàng Hà (tỉnh Bình Định) phát biểu tại hội trường.

Bên cạnh những lo ngại về khó khăn của các DN dân doanh, nhiều ĐB cũng bày tỏ bức xúc trước hiệu quả, vai trò của các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước (TCT) trong việc sử dụng vốn.

ĐB Đỗ Mạnh Hùng (Thái Nguyên) nhận định, 76 tập đoàn, tổng công ty nhà nước đã được giao tới 403.000 tỷ đồng và được vay bổ sung 514.000 tỷ đồng nữa, nhưng tỷ suất về lợi nhuận chỉ đạt 17,04%/năm (theo kết quả của Kiểm toán Nhà nước).

Các tập đoàn, TCT này lại rót vốn đầu tư ngoài kế hoạch là 7.370 tỷ đồng vào lĩnh vực chứng khoán, ngân hàng, nhà đất; đồng thời cũng nhập siêu tới 21 tỷ USD. Sự độc quyền về kinh doanh điện dẫn tới người tiêu dùng bị thiệt hại do phải mua giá điện cao, sản xuất bị ảnh hưởng do bị cắt điện tùy tiện, trong khi ngành điện luôn kêu thua lỗ để đòi tăng giá nhưng “đùng một cái” lại công bố có lãi và đề nghị được cắt hơn 1.000 tỷ đồng để thưởng nội bộ.

ĐB Nguyễn Văn Nhượng (Quảng Bình) cũng lưu ý, dư luận đang băn khoăn về khả năng trả nợ của các tập đoàn, TCT này. Trong khi đó, báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế của QH lại cho rằng, rất khó kiểm soát và đánh giá hoạt động đầu tư của các tập đoàn và TCT; thậm chí, khả năng trả nợ vay của các DN nhà nước cũng rất khó đánh giá. Vì vậy, ĐB Nguyễn Văn Nhượng đề nghị cần sớm đưa việc đánh giá hiệu quả sử dụng vốn của các tập đoàn, TCT vào chương trình giám sát của QH.

Kiểm soát lạm phát trong điều kiện kinh tế thiểu phát?!

Với nhãn quan của một nhà khoa học, ĐB Trần Du Lịch (TPHCM) thẳng thắn chỉ rõ 3 yếu tố đáng lo ngại về “sức khỏe” của nền kinh tế, cho thấy sự tăng trưởng về mặt số lượng không tỷ lệ thuận với chất lượng. Đó là hệ số đầu tư cao; giá trị gia tăng/sản lượng nông nghiệp, công nghiệp có chiều hướng giảm (năm 2001 là 47%, 19 tháng đầu năm 2008 chỉ còn 33%); chi phí sản xuất cao, kém tính cạnh tranh. Bức tranh kinh tế năm 2009, theo ĐB, còn sẫm màu hơn năm 2008: do khó khăn chung của nền kinh tế thế giới, hàng hóa xuất khẩu của VN sẽ giảm... Nhiều DN có thể phải thu hẹp sản xuất, sa thải bớt công nhân. Ở tầm vĩ mô, cân đối ngoại hối sẽ khó khăn, nguy cơ thiểu phát hiện hữu.

Trong buổi chiều 28-10, ông Trần Du Lịch cũng là ĐB đề xuất một kế hoạch 7 điểm rành rọt nhất về điều hành kinh tế – được chính ông định danh là “khá… lạ tai”: “Kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô trong điều kiện kinh tế thiểu phát”. Theo đó, ông đề nghị mục tiêu tăng trưởng năm 2009 là trên 6% với lạm phát chủ động giữ ở mức 9-10%.

Bên cạnh đó, cần mạnh tay hơn nữa trong tái cấu trúc đầu tư công, dành ưu tiên cho các dự án sử dụng nhiều nguyên liệu, nhân công; giảm lãi suất, khuyến khích DN phát triển sản xuất kinh doanh; kích cầu tiêu dùng (tránh nguy cơ thiểu phát); tài trợ tín dụng cho DNNVV.

“Các ngân hàng đầu tư, ngân hàng chính sách cần bỏ “vốn mồi” cho các DN có triển vọng kinh doanh tốt, nhất là DN sử dụng nhiều lao động, sản xuất, chế biến nông sản và sản xuất hàng xuất khẩu. Đừng bỏ mặc DN xoay xở với các ngân hàng thương mại” - ông khuyến cáo. Hai giải pháp còn lại trong “gói chính sách” của ĐB Trần Du Lịch là giảm nhập siêu và tuyên truyền, động viên nhân dân tin tưởng vào triển vọng của nền kinh tế, vào khả năng kiểm soát tình hình của Chính phủ, tránh xu hướng ào ạt đi mua vàng, USD để tích trữ.

Chia sẻ mối quan ngại về nguy cơ thiểu phát, ĐB Trần Hồng Việt (Hậu Giang) tán thành quan điểm “lạm phát chủ động”, đồng thời yêu cầu Chính phủ nâng cao năng lực dự báo và độ “nhạy cảm” với kinh tế thế giới. Ông chỉ trích khá gay gắt chủ trương dừng xuất khẩu gạo trong khi giá gạo thế giới đang lên: “Có phải vì cần chống lạm phát bằng mọi giá mà nông dân - vốn có đời sống rất khó khăn - đã buộc phải “gánh” hộ cho toàn xã hội sự thiệt thòi đó?”. Ngoài ra, nạn buôn bán hàng giả không được ngăn chặn và nghiêm trị (đặc biệt là phân bón giả, thuốc trừ sâu giả) đã khiến hàng chục vạn nông dân lao đao, thậm chí sạt nghiệp…

Một ví dụ điển hình khác về sự bất hợp lý trong chính sách giá cả so với thị trường thế giới là giá xăng dầu, gas. ĐB Bế Xuân Trường (Bắc Kạn) phát biểu: “Tại sao giá dầu thế giới liên tục giảm mạnh như thế mà giá xăng dầu trong nước vẫn chỉ giảm nhỏ giọt? Lẽ ra, lúc giá dầu thế giới lên cao, Chính phủ có thể đề nghị người dân cùng chia sẻ khó khăn, chấp nhận mức giá cao hơn một chút thay vì chọn giải pháp bù giá, rồi giờ thì giữ giá. Không thể giải thích nổi với người dân! Rõ ràng, đây là hệ quả của việc dự báo và điều hành lúng túng”.

Hôm nay 29-10, QH tiếp tục thảo luận tại hội trường về các nội dung trên.
 

ĐINH LAN – ANH PHƯƠNG


 

Công tác dự báo – bài học sâu sắc, đắt giá rút ra từ quá trình chỉ đạo điều hành

Một trong những bài học vừa sâu sắc, vừa đắt giá mà chúng ta rút ra được từ quá trình chỉ đạo, điều hành, quản lý đất nước là, công tác dự báo và cảnh báo sớm. Đại từ điển tiếng Việt giải nghĩa: dự báo là báo trước những điều có thể xảy ra, còn cảnh báo là báo trước những tác động bất lợi để dự liệu, định liệu, đề phòng, phòng tránh, cảnh giác... Ý nghĩa của dự báo và cảnh báo đều là báo trước, đều là đi trước quyết định, trước hành động, làm cho quyết định có căn cứ hơn.

Có thể nói công tác dự báo của chúng ta trong thời gian qua chưa được coi trọng đúng tầm, nếu không nói là xem nhẹ. Tổ chức dự báo chưa chặt chẽ, tính chuyên nghiệp chưa cao. Kết quả dự báo thiếu chính xác, chưa kịp thời, có những diễn biến, những sự kiện kinh tế thế giới đã xảy ra từ lâu mà chúng ta vẫn chưa kịp có dự báo, cảnh báo.

Hậu quả là chúng ta chưa lường trước những nhân tố tiềm ẩn bên trong và chưa dự báo được những ảnh hưởng to lớn do biến động của kinh tế toàn cầu đến nền kinh tế nước ta để chủ động có những phản ứng nhanh, linh hoạt, phù hợp, giảm thiểu những thiệt hại không đáng có về kinh tế xã hội từ sự “lỡ nhịp” của dự báo.

Đó là việc chúng ta dự báo chậm, lại thiếu chính xác về sự thăng giảm của giá dầu thế giới, về tác động tiêu cực của thị trường chứng khoán, thị trường bất động sản, về giá ngoại tệ, giá kim loại quý hiếm, giá vật tư nguyên liệu đầu vào và giá xuất khẩu thành phẩm đầu ra của các ngành sản xuất kinh doanh. Hoặc chúng ta đã dự báo thiếu chính xác về sản lượng lương thực để cân đối giữa bảo đảm an ninh lương thực với chính sách xuất khẩu gạo nên đã quyết định ngừng xuất khẩu gạo trong khi giá gạo thế giới tăng cao làm thiệt hại cho người sản xuất nông nghiệp và cho các doanh nghiệp xuất khẩu.

Các dự báo khác về tỷ lệ tăng dân số, về nhu cầu nguồn nhân lực, về thị trường lao động trong nước, ngoài nước, về hợp tác đầu tư, dự báo tác động môi trường, dự báo giá tiêu dùng… cũng có rất nhiều số liệu khác nhau trong cùng một lĩnh vực khiến cho các nhà tham mưu, hoạch định chính sách thiếu tự tin trong khi xây dựng mục tiêu, chỉ tiêu và đề ra các giải pháp.

Những dự báo như trên đã làm cho các cơ quan tham mưu chiến lược, các cơ quan hoạch định chính sách đề ra những kế hoạch, những quyết định, những chỉ tiêu, giải pháp không sát, phải điều chỉnh nhiều lần đã ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch phát triển kinh tế xã hội hàng năm và dài hạn.

Như vậy, công tác dự báo vừa là nguyên nhân, vừa là bài học sâu sắc cho chúng ta trong thời gian vừa qua và cả trong tương lai. Dự báo kịp thời, chính xác sẽ chuyển từ bị động thành thế chủ động, nhất là trong thời kỳ hội nhập, những tác động nhiều chiều của kinh tế thế giới luôn ảnh hưởng tích cực và tiêu cực tới nước ta. Chúng ta có thể đón bắt cơ hội và giảm thiểu nguy cơ từ những dự báo chính xác, kịp thời. Và cũng tránh được hiện tượng cứ phải “giật mình” mỗi khi có tác động khách quan bất lợi như một vị bộ trưởng đã giải trình trước Quốc hội tại phiên chất vấn kỳ họp trước.

Theo tôi, chúng ta cần phải quan tâm hơn đến công tác dự báo, cảnh báo về các lĩnh vực kinh tế-xã hội như người dân quan tâm tới dự báo thời tiết mỗi ngày trước khi đi làm. Và hơn bao giờ hết, chúng ta cần tăng cường đầu tư cả nhân lực và trang thiết bị hiện đại nhằm nâng cao năng lực dự báo cho các cơ quan dự báo các cấp, các ngành, đặc biệt là ở các cơ quan tham mưu chiến lược, các cơ quan hoạch định chính sách vĩ mô. đồng thời thường xuyên tham khảo các cơ quan dự báo độc lập có uy tín của các tổ chức quốc tế. Có như thế chúng ta mới khắc phục được tình trạng lúng túng, bị động đối phó trước mỗi tình huống.

LÊ NHƯ TIẾN - ĐBQH Quảng Trị
(Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa-Giáo dục-Thanh thiếu niên và nhi đồng QH)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bí thư Thành ủy TPHCM Nguyễn Văn Nên cùng các đồng chí lãnh đạo thành phố dự kỳ họp Quốc hội ở điểm cầu TPHCM. Ảnh: VIỆT DŨNG

Thực hiện ngay mô hình chính quyền đô thị tại TPHCM

Chiều 26-10, trước khi kết thúc đợt một kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIV đã nghe các tờ trình, báo cáo thẩm tra dự thảo Nghị quyết về tổ chức chính quyền đô thị tại TPHCM và thảo luận về vấn đề này. Nội dung này sẽ được Quốc hội tiếp tục cho ý kiến tại đợt họp kế tiếp từ ngày 2-11 tới.

Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Xây dựng Đảng

Kết quả từ những chương trình đột phá

Trong nhiệm kỳ 2015-2020, tỉnh Tây Ninh đã đạt được nhiều chỉ tiêu tăng trưởng ấn tượng về thu hút đầu tư, thu ngân sách, phát triển nông thôn mới, giảm nghèo. Và bí quyết của những thành công đó chính là nhờ thực hiện tốt các chương trình đột phá về kinh tế - xã hội.  

Việt Nam và Thế giới

Vững lòng biển đảo

Tặng Nhà “Câu lạc bộ thủy thủ” cho Hải đội 512, Vùng 5 Hải quân

Nhân kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Vùng 5 Hải quân (26-10-1975 – 26-10-2020), từ ngày 26-10 đến 29-10, đoàn công tác của Đảng bộ Khối cơ sở Bộ Công thương tại TPHCM do Phó Bí thư Đảng ủy Khối cơ sở Bộ Công thương tại TPHCM Nguyễn Thành Thơ làm trưởng đoàn đã đến thăm, động viên, cán bộ, chiến sĩ Vùng 5 Hải quân.

Nhân sự

Cải cách hành chính

Người dân hài lòng về cải cách hành chính trong ngành công an

Ngày 28-10, tại Hà Nội, Bộ Công an tổ chức hội nghị tổng kết chương trình tổng thể cải cách hành chính (CCHC) nhà nước giai đoạn 2011-2020, định hướng giai đoạn 2021-2030 trong lực lượng công an nhân dân (CAND); công bố kết quả xác định Chỉ số CCHC và kết quả đo lường sự hài lòng của người dân, tổ chức đối với sự phục vụ của cơ quan, đơn vị có chức năng giải quyết thủ tục hành chính trong CAND năm 2020.

ĐẠI HỘI ĐẢNG CÁC CẤP