“Báu vật sống” bên dòng Sa Mách

Bao đời nay, dòng Sa Mách ở huyện Vĩnh Cửu (Đồng Nai) chở nặng phù sa nuôi dưỡng những buôn làng dân tộc Châu Ro. Và ở đó, có một già làng được mệnh danh là “anh hùng”, là niềm kiêu hãnh của bà con, được ví như Anh hùng Núp ở Tây Nguyên. Ông là già làng Năm Nổi.

Sự tích đồi Củ Chụp

Già làng Năm Nổi đang biểu diễn lại pha dùng xà gạc hạ cọp năm 1952.

“17 tuổi, tau đi theo cách mạng vì không muốn làm tôi mọi cho Pháp. Khi ấy, có Bác Hồ, có Việt Minh thì lo gì không thắng lợi. Cả xã tau khi đó nổi dậy, mang tên, ná, thuốc độc lên chiến khu Đ đánh Pháp với bộ đội”, già làng Năm Nổi, tên thường gọi là ông Năm nhớ lại ngày đến với cách mạng trong đêm tối sâu hun hút giữa đại ngàn hùng vĩ.

Năm 1959, bộ đội trên chiến khu Đ bị bao vây bởi 20.000 quân địch. Cái ăn và nước uống là vấn đề quan tâm nhất của quân ta tại miền rừng núi này, bà con không thể tiếp tế được lúa gạo vì quân giặc bố ráp.

Già làng Năm Nổi chỉ cho đồng bào mình đào củ chụp, vượt họng súng quân thù đem đến cho bộ đội. Ông trực tiếp lên chiến khu Đ để chỉ cho bộ đội tự đào củ chụp, phần để ăn, phần để làm lương khô. Sau đó, bộ đội đã phản công và thắng lớn trận Tua Hai. Kỷ niệm sau trận thắng lớn này, cái tên đồi Củ Chụp đã có từ dạo ấy. Nó trở thành niềm tự hào của người dân nơi đây.

Cũng chính từ “sự tích ở đồi Củ Chụp” mà xã Lí Lịch khi ấy, đến nay là xã Phú Lý đã được phong tặng hai danh hiệu anh hùng. Toàn xã qua hai cuộc kháng chiến không có một người nào đi chiêu hồi địch.

“Bảo tàng” Tơ Tơ

Đó là cách mọi người vẫn thường gọi bằng tiếng dân tộc ngôi nhà trưng bày những dụng cụ dùng giết cọp ba móng hay bắn chết giặc của ông. “Bảo tàng” Tơ Tơ nghĩa là “bảo tàng” Năm Nổi.

Trong nhà, già làng Năm Nổi giới thiệu hàng trăm bộ hàm thú rừng như cọp, nai, hươu, gấu mà thời trẻ ông đã săn bắn để nuôi các con. Đó là “chiến tích” được xem là lẫy lừng của người dân tộc. Nhà nào giữ được càng nhiều bộ hàm như thế chứng tỏ người đàn ông trong nhà càng bản lĩnh và có sức mạnh vô song.

Lúc nói chuyện với khách lạ, ông Năm dùng tiếng Kinh. Còn khi nói chuyện trong gia đình hay với con cháu đang độ tuổi đi học, ông nói toàn bằng tiếng dân tộc mình. Ông thật thà: “Đừng nghĩ tau nói xấu gì. Tau chỉ tập cho mọi người trong nhà nói tiếng của người đi trước để lại, để tụi nó không được phép quên mà thôi. Tụi nó đi học, giờ quên tiếng mình nhiều lắm!”

Đáng xem nhất là bộ hàm con cọp ba móng từng ăn thịt cả thảy 101 người, từng một thời ám ảnh cả vùng núi Chứa Chan, đến năm 1942 đã bị ông dùng bẫy độc “xử tội”.

Bên cạnh đó là những bộ hàm cọp dữ mà ông đi rừng gặp phải và đều bị ông khuất phục chỉ bằng cây xà gạc. Sau đó, “ông ba mươi” nặng cả trăm ký được kéo về làng xẻ thịt chia đều.

Ông chỉ cho tôi xem chiếc roi đánh cọp, thứ không thể thiếu của người Châu Ro mỗi khi lên rừng. Dù đã ngoài 80 tuổi, nhưng ông vẫn biểu diễn mạnh mẽ như thời trai trẻ. Nếu gặp cọp, trong khi mãnh hổ sơn lâm nhảy vào vồ, dùng chiếc roi này táng vào mặt thì nó sẽ không thấy đường. Và bí quyết hạ cọp là rút roi đánh liên tiếp vào người “ông ba mươi” cho đến khi nó chết.

Trên tường ngôi nhà sàn còn có chiếc ống đá lửa từ thời Pháp. Trải qua hơn nửa thế kỷ, ông Năm vẫn làm cho nó phát lửa khi thêm vào bùi nhùi, sau khi lấy hai cục đá chạm vào nhau. Đây là cách lấy lửa mà ông vẫn thường nấu cơm, luộc rau rừng cho bộ đội mãi đến ngày giải phóng.

Già làng Năm Nổi vẫn giữ những chiếc nỏ và mũi tên độc mà ông không nhớ đã bao nhiêu lần “hạ sát” quân thù. Thời kháng Pháp, trong khi đạn dược thiếu thốn vì chủ yếu lấy của giặc tự trang bị lại cho ta, già làng Năm Nổi đã vào rừng tìm cây độc và chỉ cần thoa lên mũi tên một lớp nhầy màu đen thì giặc bị thấm thuốc độc và chết sau đó vài phút.

Loại thuốc độc này khi ấy nếu ngoài ông ra thì không ai giải được. Ông kể những năm 1950, thấy địch cứ dùng máy bay kêu gọi bà con đi chiêu hồi, ông lấy súng bắn máy bay. Súng hết đạn, ông chọn đồi cao nhắm ngay cửa và lấy nỏ ra bắn nhưng không trúng.

Sau này, ông đợi khi giặc nhảy dù thì bắn vào dù, giặc sẽ rớt ngay ngọn cây, nếu không chết thì cũng bị thương. Bắn tiếp một phát nữa là giặc sẽ “đứt chến”. Vì vậy, già làng Tơ Tơ được phong là thiện xạ của buôn làng vì tài bắn nỏ giết chết nhiều giặc.

Diệu Hoàn

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bút Sài Gòn

Giao thông - Đô thị

Chiều 3-8, đưa 600 người dân Phú Yên từ TPHCM về quê

Vào khoảng 15 giờ, chiều nay 3-8, tại bến xe miền Đông, tỉnh Phú Yên phối hợp TPHCM cùng với Công ty CP xe khách Phương Trang - FUTA Bus Lines (Phương Trang) đưa 600 người dân Phú Yên đang sinh sống tại TPHCM được đưa về quê.

Quy hoạch

Cần quy hoạch đồng bộ cho khu đô thị mới

Những thập niên trước, nhiều dự án khu đô thị mới (KĐTM) hình thành đã mang lại diện mạo khác biệt cho sự phát triển của TPHCM. Bên cạnh sự thành công còn là những bài học bổ ích, nhất là khi sắp tới TPHCM tiếp tục dành dư địa cho sự phát triển loại hình này.

Tin buồn

Đồng chí NGUYỄN SONG SỬU từ trần

Quận ủy - UBND - UBMTTQVN quận 1;  Đảng ủy - UBND - UBMTTQVN phường Bến Nghé, quận 1 và gia đình vô cùng thương tiếc báo tin: