Thi trắc nghiệm

Chuẩn bị càng kỹ càng dễ đậu

Mùa tuyển sinh ĐH-CĐ năm nay, Trung tâm khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo (thuộc ĐHQG TPHCM) dự kiến sẽ chấm thi trắc nghiệm cho 16 trường ĐH, CĐ phía Nam với số lượng khoảng 120.000 phiếu, gấp 3-4 lần so với kỳ tuyển sinh 2006. Bên cạnh đó, Trung tâm còn tham gia vào Trung tâm in sao đề thi của ĐHQG-HCM. Tuần san SGGP Thứ Bảy đã có cuộc trò chuyện với PGS. TS Nguyễn Hội Nghĩa - Giám đốc Trung tâm khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo, xung quanh vấn đề thi trắc nghiệm.

- Thưa PGS, kỳ thi tuyển sinh đại học đang gần kề, nhiều thí sinh (TS) lo lắng về cách làm bài cũng như thắc mắc về các chấm thi trắc nghiệm. Thầy có thể giới thiệu với bạn đọc sơ nét về quá trình chấm thi trắc nghiệm cũng như phương pháp chấm thi trắc nghiệm ở nước ta hiện nay?

- Quy trình chấm trắc nghiệm có thể tóm tắt như sau: các trường mang bài thi đến Ban chấm thi trắc nghiệm (CTTN); Ban CTTN quét phiếu trả lời trắc nghiệm (TLTN), xác định hiện trạng bài làm và chuyển về Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục (viết tắt là Cục KT); Cục KT gửi đề gốc, đáp án gốc, hoán vị đề cũng như thang điểm đến Ban CTTN; Ban CTTN chấm bài theo thang điểm 100, rồi quy về thang điểm 10. Về tốc độ chấm, các trung tâm chấm bằng máy có thể chấm được ít nhất 10.000 bài/ngày. Vấn đề chấm phúc khảo, nếu có, sẽ do các trường tự phụ trách.

Hiện nay, ở nước ta có hai phương pháp chấm trắc nghiệm bằng máy. Phương pháp cũ là phương pháp dùng máy OMR (optical mark reader) để quét, rồi dùng chương trình tin học để chấm. Nếu gặp bài nhiều lỗi, cần lấy phiếu TLTN gốc ra để đối chiếu. Phương pháp này đòi hỏi phải trang bị máy quét OMR chuyên dụng, đắt tiền (máy tốt giá hơn 20.000USD). Phiếu TLTN cũng không rẻ vì phải in ấn rất chính xác.

Phương pháp thứ hai kinh tế hơn phương pháp trên mà tính năng lại tốt hơn: dùng máy scanner bình thường, quét các phiếu TLTN, sau đó dùng phần mềm nhận dạng để ghi nhận bài làm của TS, từ đó dùng chương trình tin học để phân loại, xử lý bài lỗi ngay trên máy tính và chấm bài. Phiếu TLTN không cần phải in quá chính xác, nên giá thành rẻ hơn. Máy scanner có thể mua bất cứ đâu, bất cứ hiệu gì, miễn là tốc độ đủ nhanh. Sau khi quét phiếu, sẽ được các file hình ảnh, đó là “ảnh gốc” bài thi, rất tiện lợi để xử lý mà không cần phải lấy phiếu gốc ra, đồng thời lưu được phiếu TLTN nhằm tránh mọi tiêu cực có thể xảy ra. Phương pháp thứ hai còn có ưu điểm nổi bật là phần mềm nhận dạng lưu lại được “vết” nhận dạng, giống như dấu tích bút viết của cán bộ chấm thi các môn tự luận trên bài thi. Ngay trước khi bước vào kỳ thi TSĐH 2006, Ban Giám đốc Trung tâm Khảo thí và Đánh giá chất lượng đào tạo (viết tắt là TTKT) của ĐHQG-HCM đã tích cực tìm hiểu phương pháp này và đã quyết định đúng đắn khi ứng dụng ngay phương pháp thứ hai trong công tác chấm thi trắc nghiệm năm 2006.   

- Với phương pháp chấm thi đã nói ở trên, các thí sinh cần lưu ý những điều gì khi làm bài thi trắc nghiệm để đạt kết quả cao, cũng như giúp cho công tác chấm thi được diễn ra thuận lợi hơn, thưa thầy?

- Về đại thể, trong hình thức thi trắc nghiệm có hai loại động tác mà TS phải làm là viết và tô, trong đó có tô số báo danh (SBD), tô mã đề thi, và tô các câu trả lời. TS thường viết đúng, tô sai! Có nhiều loại tô sai, mỗi loại cần có cách riêng để xử lý, khôi phục thông tin đúng, với mục đích chính xác hóa mọi dữ liệu, đồng thời để TS không bị chấm oan. “Lỗi” tô mờ là “lỗi” thường gặp nhất có thể xảy ra ở mọi phần. Đây là chuyện không mới bởi trước đây khi các thầy cô chấm trắc nghiệm bằng tay, chưa sử dụng máy móc thì mắt thường đôi khi cũng khó phân biệt một ô TS đã tẩy đi hay đã tô nhưng mờ.

Tùy theo quan điểm người chấm mà TS được điểm hay mất điểm. Mắt người còn chưa quyết định được một cách chính xác, khó có thể đòi hỏi hơn ở máy scanner và phần mềm nhận dạng. Vì thế, vấn đề tô mờ là vấn đề sẽ còn tồn tại, dù chấm bằng gì. Do đó, thí sinh cần đặc biệt chú ý kỹ thuật tô, mặc dù có lẽ ai cũng tưởng tô đen một ô là việc quá đơn giản!

Thí sinh cần chú ý tô đúng số báo danh (SBD) và mã đề thi vì việc tô sai có thể gây thiệt thòi lớn cho TS. Trong nhiều trường hợp, trung tâm chấm thi có thể phát hiện và có biện pháp khắc phục cho lỗi tô sai SBD và mã đề nhưng với điều kiện TS phải viết đúng SBD, mã đề thi.

Theo chúng tôi, tô tốt nghĩa là tô sao cho không còn nhìn thấy chữ số hoặc chữ cái nằm bên trong ô tròn, đồng thời cũng đừng tô quá đen, quá mạnh, có thể làm biến dạng phiếu TLTN. Thí sinh phải có trách nhiệm tô đúng quy định, không thể đòi hỏi người hoặc máy móc “hiểu” được hết suy nghĩ thực của mình.
Riêng phần viết không có vấn đề gì lớn. 

- Với những môn thi trắc nghiệm khác nhau, ví dụ như các môn khoa học như Toán, Lý (là những môn đòi hỏi sự chính xác cao trong tính toán)… và các môn như Anh văn, thí sinh cần có những lưu ý gì trong cách làm bài trắc nghiệm để đạt được kết quả cao?

- Câu này đã có nhiều tác giả bàn tới, tôi chỉ xin bổ sung một vài ý kiến nhỏ. Các nghiên cứu của các nhà giáo dục học thế giới đã chứng tỏ rằng, dù kiểm tra theo kiểu gì thì cũng chỉ là kiểm tra, đánh giá hai lĩnh vực: kiến thức và kỹ năng. Và thi kiểu trắc nghiệm đa lựa chọn (như kỳ thi tốt nghiệp THPT và TS ĐH sẽ áp dụng cho 4 môn năm 2007) cũng có giá trị như kiểu thi tự luận. Điều cơ bản của khoa học đánh giá là ở tính giá trị và độ tin cậy chứ không quá phụ thuộc vào hình thức thi. Do đó, xã hội nói chung và các thí sinh nói riêng nên tin tưởng vào hình thức trắc nghiệm đa lựa chọn, nhất là đối với các kỳ thi có số thí sinh rất đông. Chỉ có một số ít môn cần phải có phần đánh giá bằng tự luận cho chính xác hơn (văn học, các môn năng khiếu…). Điều quan trọng nhất đối với thí sinh chính là kiến thức và kỹ năng, kiến thức cần rộng, sâu, chắc, còn kỹ năng cần thành thục, nhanh, trở thành phản xạ.

Tuy nhiên, dù sao cách làm bài trắc nghiệm đa lựa chọn cũng khác với hình thức tự luận. Muốn làm bài thi thật tốt cần thực nghiệm, thực tập càng nhiều càng tốt. Rất may mắn là hiện nay có rất nhiều bộ đề thi trắc nghiệm đa lựa chọn, trong đó có cả những tài liệu chính thức của Bộ GD-ĐT, thí sinh nên tìm hoặc mua để thực hành. Cần làm bài thi thử trong điều kiện y như thật, về thời gian (canh đúng 60 phút hoặc 90 phút, tùy môn thi), hoàn cảnh (ngồi tại bàn học làm bài nghiêm túc), thậm chí nếu có phiếu trả lời trắc nghiệm, giấy nháp và bút chì “y như thật” thì càng tốt. Tóm lại, thí sinh càng thực hành nhiều, càng cẩn thận trong khâu chuẩn bị (tức là càng “chuyên nghiệp”) thì đến khi thi thật sẽ càng quen thuộc, càng có cơ hội đạt điểm cao.

- Việc chấm thi như đã nói ở trên, liệu có thể xảy ra sai sót không, thưa thầy?

- Ban CTTN luôn cố gắng quét chấm đúng để giảm tối đa mọi sai sót. Sai sót hay không phụ thuộc vào nhiều yếu tố: chất lượng phiếu TLTN, chất lượng máy quét, chất lượng và các chức năng phần mềm nhận dạng, kinh nghiệm của chuyên viên kỹ thuật, tính hợp lý của quy trình quét chấm, việc xử lý phiếu TLTN của cán bộ coi thi, sự chính xác của thí sinh (TS) khi ghi và tô lúc làm bài. ĐHQG-HCM hiện đang sử dụng phần mềm nhận dạng có cải tiến với chức năng phát hiện các ô tô khá mờ. Để việc quét phiếu trắc nghiệm tốt, phải làm chính xác ở tất cả mọi khâu, ở tất cả mọi người liên quan: cán bộ coi thi, ban thư ký, tổ quét phiếu. Để kiểm tra lại thật cẩn trọng, năm 2006 Ban CTTN đã chấm kiểm tra bằng tay hàng chục bài thi liên quan đến tất cả các mã đề thi (4 mã đề/môn x 4 môn ngoại ngữ = 16 mã đề), kết quả hoàn toàn chính xác. Năm nay cũng sẽ tiến hành công tác kiểm tra độ chính xác bằng tay như vậy.

Sau kỳ thi TSĐH 2006, Ban CTTN cũng tìm hiểu công tác chấm phúc khảo bài thi trắc nghiệm. Như đã nói, công tác này do chính các trường phụ trách vì các cán bộ làm công tác tuyển sinh giữa các bên liên quan đều dự đoán rằng số lượng bài xin chấm phúc khảo sẽ rất ít, hơn nữa nếu có quét lại bằng máy scanner rồi dùng phần mềm chấm lại thì kết quả sẽ không thay đổi, chưa kể chi phí cho việc chấm phúc khảo bằng máy sẽ không kinh tế. Các trường tự chấm bằng tay, dựa vào đáp án của từng phương án đề do Ban CTTN cung cấp. Kết quả thực tế cho thấy, tất cả các trường đều phản ảnh kết quả chấm phúc khảo bằng tay không làm thay đổi đến kết quả điểm thi tuyển sinh nói chung.

- Kỳ thi tuyển sinh ĐH năm nay sẽ có thêm nhiều môn thi trắc nghiệm, điều này đồng nghĩa với việc Trung tâm sẽ có nhiều công việc phải làm hơn trong mùa hè này. Vậy thưa thầy, trước mùa tuyển sinh đang gần kề, thầy có thể cho biết sơ nét về các công tác chuẩn bị của Trung tâm cho mùa thi sắp đến?

- Mùa tuyển sinh năm nay, Trung tâm dự kiến sẽ chấm thi trắc nghiệm cho 16 trường ĐH, CĐ phía Nam với số lượng phiếu khoảng 120.000, gấp 3 - 4 lần so với năm ngoái. Bên cạnh đó, Trung tâm còn tham gia vào Trung tâm in sao đề thi của ĐHQG-HCM. Về mặt thuận lợi, Trung tâm là đơn vị trực thuộc ĐHQG-HCM nên được sự quan tâm, giúp đỡ kịp thời của Ban giám đốc và có sự phối hợp tốt với các đơn vị thành viên trong ĐHQG. Trong kỳ tuyển sinh năm 2006, Trung tâm hoàn thành tốt việc chấm thi trắc nghiệm môn Ngoại ngữ cho 16 trường ĐH, CĐ với hơn 35.000 phiếu nên đã có kinh nghiệm trong việc chấm thi trắc nghiệm tuyển sinh.

Các máy móc, phần mềm hiện có đều được Trung tâm bảo dưỡng và kiểm tra thường xuyên. Phần mềm chấm thi cũng đã được cập nhật cho phù hợp với tuyển sinh năm nay. Trung tâm đang dự trù kinh phí để mua thêm 2 máy scanner và 3 máy tính cấu hình mạnh, bảo đảm chấm kịp thời cho các trường. Các kế hoạch, quy trình chấm thi cũng đã được Trung tâm chuẩn bị sẵn sàng. 

- Xin cám ơn thầy.

NGỌC TRÂM (thực hiện)

Các tin, bài viết khác