“Đê rác” giữa vịnh Hạ Long

Trong khi cả nước đang dồn sức cho cuộc bầu chọn vịnh Hạ Long trở thành 1 trong 7 kỳ quan tự nhiên thế giới và người Quảng Ninh đang từng ngày nâng niu, gìn giữ vẻ đẹp nguyên sơ, quyến rũ, môi trường trong lành, nguồn nước trong xanh hiếm có của di sản đã 2 lần được UNESCO công nhận “Di sản thiên nhiên thế giới” thì nhiều doanh nghiệp lại đang từng ngày âm thầm “bóp chết” vịnh Hạ Long bằng việc thả xuống đáy vịnh những núi rác.

  • “Sốc” vì bùn thải

Nhiều năm qua, các nhà khoa học và chính người dân Hạ Long đã nhiều lần cảnh báo, than phiền về sự xâm hại môi trường ở vịnh Hạ Long. Tuy nhiên, sự việc bắt đầu trở nên rất nghiêm trọng khi mới đây, người dân Hạ Long chợt phát hiện có một “con đê” dài tới 500m “trồi” lên giữa vịnh.

Hàng chục tàu chở than, chở hàng hóa, tàu khách du lịch, thuyền đánh cá của ngư dân đã húc phải con đê và mắc cạn. Khi thủy triều cạn, con đê nhô lên càng cao (có chỗ lên tới 30-40cm) và càng rõ hơn.

Bãi đất, bùn thải mà các sà lan của Tổng công ty Xây dựng đường thủy “nhả” ra ngay giữa vịnh Hạ Long đã lộ thiên sau nhiều tháng “đầu độc” vịnh

Thông tin trên đã gây “sốc” không chỉ cho Ban quản lý vịnh Hạ Long mà cả ngàn người dân ở tỉnh Quảng Ninh.

Ngay lập tức cán bộ của Ban quản lý vịnh Hạ Long đã đến hiện trường xác minh và khẳng định, con đê chính là bãi đất thải của Ban quản lý dự án hàng hải 2 và thủ phạm tạo nên con đê là Tổng Công ty Xây dựng đường thủy (thuộc Bộ GT-VT).

Cụ thể, trong quá trình thi công dự án nạo vét luồng cảng nước sâu Cái Lân, thay vì phải dùng sà lan để chở đất thải ra khỏi TP  Hạ Long thì công ty trên đã cho sà lan “nhả” đất ngay trên mặt vịnh, bất chấp các quy định về môi trường cũng như báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án đã được phê duyệt. Đây lại là khu vực đã được khoanh vùng bảo vệ tuyệt đối của vịnh Hạ Long.

Ban quản lý vịnh Hạ Long cho biết thêm, ngay sau đó, ban đã cùng với Thanh tra Sở TN-MT,
Phòng Cảnh sát môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh vào cuộc để làm rõ sự việc. Tuy nhiên, ngay trong đêm tối, Tổng Công ty Xây dựng đường thủy đã huy động hàng chục máy xúc, sà lan đến san gạt, xúc ủi con đê để phi tang.

Trong công văn gửi UBND tỉnh Quảng Ninh, Ban quản lý vịnh Hạ Long khẳng định, núi đất thải đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến cảnh quan và môi trường, xâm hại các giá trị di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long.

UBND tỉnh Quảng Ninh đã ra quyết định phạt hành chính Tổng Công ty Xây dựng đường thủy 13 triệu đồng. Nhiều người dân cho rằng, mức phạt trên là quá nhẹ, không đủ răn đe đối với hành vi “đầu độc” một di sản đã được cả thế giới tôn vinh, thừa nhận.

  • Phải cứu ngay vịnh Hạ Long

Theo tìm hiểu của chúng tôi, dự án nạo vét luồng cảng nước sâu Cái Lân (đoạn từ Hòn Một đến Cửa Lục) đã thực hiện được gần 1 năm nay. Tổng chiều dài cần nạo vét là 7km. Khi mới động thổ, nhà thầu đã cam kết không làm ảnh hưởng đến môi trường của vịnh nhưng sau đó, để tiết kiệm tiền xăng dầu chở bùn đất đến nơi quy định, các sà lan đã mở cửa xả đáy, lầm lì “nhả” rác ngay giữa vịnh không cần thương tiếc. Buồn thay, sự việc trên kéo dài nhiều tháng liền và chỉ bị bại lộ khi đống bùn đất đã mọc cao thành con đê. 

Ban quản lý vịnh Hạ Long khẳng định, hiện nay có nhiều tác nhân làm ảnh hưởng tới môi trường vịnh Hạ Long, chẳng hạn như nước thải từ các khu đô thị và khu du lịch, dự án lấn biển, nuôi trồng thủy sản... Tuy nhiên, thủ phạm đáng sợ nhất trong việc “đầu độc” vịnh Hạ Long là các nhà thầu của những dự án nạo vét luồng lạch trên địa bàn TP Hạ Long.

Trước đó, vào tháng 12-2007, Sở TN-MT và Công an tỉnh Quảng Ninh đã bắt quả tang 5 chiếc sà lan đổ lén bùn thải ngay tại vùng cấm của vịnh Hạ Long. Đó là các sà lan của 2 đơn vị trúng thầu dự án nạo vét luồng tàu và vũng quay tàu (giai đoạn 2) Nhà máy Đóng tàu Hạ Long với dự án nạo vét luồng lạch, phao tiêu, biển báo khu cảng Nhà máy Xi măng Thăng Long. Mỗi doanh nghiệp đã bị phạt hơn 14 triệu đồng.

Ngay sau sự việc, UBND tỉnh Quảng Ninh đã có văn bản chỉ đạo tăng cường quản lý chặt chẽ đối với các dự án và hoạt động nạo vét luồng tàu, cảng lạch trong khu vực vịnh Hạ Long có nguy cơ làm ảnh hưởng tới môi trường nước của vịnh, yêu cầu xử lý nghiêm khắc những trường hợp cố tình vi phạm.

Thế nhưng, các vụ vi phạm vẫn không hề giảm. Cách đây 5 tháng, Ban quản lý Vịnh Hạ Long lại bắt quả tang 2 chiếc sà lan của một đơn vị đến từ Hải Phòng - Công ty 899 - nhận thầu vận chuyển đất thải ra khỏi khu vực nạo vét luồng cảng Cái Lân - đang lén lút xả trộm đất thải ngay tại Ghềnh Cam thuộc khu vực bảo vệ tuyệt đối của vịnh thay vì phải chở về đổ tại khu vực Vũng Đục (thị xã Cẩm Phả). Sau đó, UBND tỉnh Quảng Ninh đã phạt công ty này trên 9 triệu đồng.

Trước sự kiện “con đê biển” không bao lâu, vào ngày 29-8 vừa qua, Ban quản lý vịnh Hạ Long cũng đã phát hiện 2 trường hợp gây ảnh hưởng tới môi trường vịnh Hạ Long. Một là trường hợp ông Cao Thọ Phượng, ở tổ 5, khu 5, phường Yết Kiêu, TP Hạ Long đã lén lút lập “công xưởng” cát sỏi ngay tại khu vực chân cầu Bãi Cháy. Quá trình bơm xả cát từ tàu lên bãi đã thải nước bẩn lẫn bùn xuống mặt vịnh.

Hai là trường hợp Công ty TNHH thương mại Luôn Thành Đạt, trụ sở tại phường Cẩm Thạch (thị xã Cẩm Phả) đã mua lại 7 chiếc phà máy của Công ty Quản lý cầu phà Quảng Ninh để dỡ sắt vụn. Thay vì kéo đi nơi khác tháo dỡ thì công ty lại “làm thịt” 7 con phà ngay tại khu vực Bãi Cháy, làm dầu máy và vụn sắt chảy xuống vịnh.

  • “Đặc sản” san hô bị... khai tử!

Theo Ban quản lý vịnh Hạ Long, hoạt động vận chuyển, bốc rót than tại các cảng cũng đang làm cho vịnh bị ô nhiễm nặng. Được biết, trước sức ép của dư luận, từ tháng

12-2006, Tập đoàn Công nghiệp Than và khoáng sản Việt Nam đã có quyết định chính thức dừng vận chuyển than trên vịnh Hạ Long, để nhằm bảo đảm an toàn cho môi trường vịnh Hạ Long. Song hiện nay, chỉ cần ngồi ca nô lượn một vòng trên mặt vịnh là có thể gặp hàng chục sà lan chở than “lộ thiên” (chẳng cần che chắn vải bạt) chạy ầm ì suốt ngày đêm trong vịnh.

Ngoài ra, sự bùng nổ quá mức các tàu du lịch và hoạt động với tần suất cao cũng đã trở thành một trong tác nhân gây ô nhiễm vịnh Hạ Long. Theo Ban quản lý Cảng tàu khách du lịch Bãi Cháy, hiện trên vịnh đã có hơn 400 tàu du lịch cỡ lớn.

Một du khách sau khi đến thăm vịnh Hạ Long, trở về đã than phiền rằng: “Tôi vẫn bắt gặp các vết dầu loang trên mặt vịnh”. Còn tại các khu du lịch nằm ven TP Hạ Long và cả trên các đảo, hang động… rác do du khách vứt ra vẫn nổi lềnh bềnh trên mặt sóng.

Theo TS Nguyễn Chu Hồi - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam - tình trạng lấn biển cộng với rửa trôi và đặc biệt là xả thải bùn đất sẽ làm bồi lắng đáy vịnh, tác động tiêu cực đến hệ sinh thái đáy, nhất là san hô. Một khi san hô bị chết thì các loài thủy sinh cũng không còn đất sống. Và như vậy, giá trị sinh học của vịnh Hạ Long mất đi rất nhiều.

TS Nguyễn Huy Yết - Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam - cũng cho biết, “đặc sản” của vịnh Hạ Long là san hô do nguồn nước ở đây rất tốt, xanh trong. Thế nhưng, sau đợt khảo sát về san hô ở vịnh Hạ Long, các nhà khoa học đã rất thất vọng vì giờ đây san hô đều bị chết sạch. Nguyên nhân là do nguồn nước của vịnh đã bị ô nhiễm. 

Rất nhiều người nêu quan điểm, hơn 1 năm qua, cả nước đã và đang dồn sức cho  cuộc chạy đua bầu chọn vịnh Hạ Long trở thành 1 trong 7 kỳ quan tự nhiên thế giới. Bầu chọn cho vịnh Hạ Long là quan trọng nhưng giữ gìn vẻ đẹp tự nhiên cũng như môi trường trong lành mới là quan trọng nhất. Bởi một khi môi trường bị ô nhiễm, cảnh quan biến dạng thì  Hạ Long chẳng còn là Hạ Long nữa.

VĂN PHÚC HẬU (SGGP 12G

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Tính đến 18 giờ ngày 22-10-2020 đã có 41.568.551 ca xác nhận mắc Covid-19, có 1.137.683 ca tử vong trên thế giới (Mỹ: 8.585.748 ca mắc, 227.419 tử vong; Ấn Độ: 7.708.947 ca mắc, 116.681 ca tử vong; Brazil: 5.300.649 ca mắc, 155.459 ca tử vong; Nga: 1.463.306 ca mắc, 25.242 ca tử vong). Tại Việt Nam, có 1.148 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 1.049 ca đã được chữa khỏi, 35 ca tử vong.