Phát triển công nghiệp văn hóa thành ngành kinh tế chiến lược
Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL Lâm Thị Phương Thanh nêu rõ, đây là dự án luật mới, được xây dựng xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, nhằm giải phóng sức sáng tạo, khơi thông nguồn lực và tạo bệ phóng đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới của đất nước.
Một trong quan điểm chính của luật là tiếp cận công nghiệp văn hóa theo chuỗi giá trị, phát triển công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế chiến lược của quốc gia.
Dự thảo luật gồm 8 chương, 39 điều, tập trung giải quyết các vấn đề mang tính then chốt để thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa thông qua 6 nhóm nội dung.
Trong đó, lần đầu tiên quy định phần mềm phục vụ sáng tạo và nền tảng số hỗ trợ về quyền sở hữu trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa là hạ tầng có chức năng hỗ trợ sáng tạo, đồng thời lưu vết quá trình sáng tạo để có thể chứng minh, bảo hộ và khai thác thương mại...
Dự thảo thiết lập quy định về thu hút phát triển nhân lực trong các ngành công nghiệp văn hóa với quy định về khung năng lực nhân lực theo vị trí việc làm; cơ chế chính sách đặc thù nhằm thu hút nghệ sĩ, nghệ nhân, chuyên gia trong phát triển nhân lực công nghiệp văn hóa; quy định về học bổng, miễn học phí, hỗ trợ sinh hoạt phí, tín dụng và đầu tư cơ sở vật chất phục vụ đào tạo các ngành công nghiệp văn hóa.
Dự thảo quy định các hoạt động phát triển hệ sinh thái công nghiệp văn hóa và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát phát triển sản phẩm công nghiệp văn hóa có giá trị, gắn với bản sắc văn hóa Việt Nam.
Dự thảo nêu, việc tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, thời hạn thực hiện thử nghiệm có kiểm soát, miễn, loại trừ trách nhiệm trong hoạt động thử nghiệm có kiểm soát, bảo vệ người tham gia thử nghiệm có kiểm soát thực hiện theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; bảo đảm phát huy tiềm năng, lợi thế và đặc trưng văn hóa của địa phương hoặc có tiềm năng nhân rộng, phổ biến.
Dự thảo ưu tiên thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật, du lịch văn hóa, thiết kế, thời trang, thủ công mỹ nghệ, trò chơi điện tử, ẩm thực và phần mềm, nội dung số làm cơ sở để tổng kết thực tiễn và nhân rộng các mô hình hiệu quả trong phạm vi cả nước.
Phân tích, đánh giá tổng thể nguồn lực tài chính
Thẩm tra tờ trình, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết Ủy ban tán thành ban hành luật.
Về nguồn lực tài chính, theo Ủy ban Văn hóa và Xã hội, báo cáo đánh giá tác động chính sách ước tính tổng nguồn lực huy động khoảng 500.000 tỷ đồng trong 5 năm, trong đó, ngân sách nhà nước khoảng 100.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, dự án luật chưa tách rõ ngân sách nhà nước (nhu cầu ngân sách trung ương, ngân sách địa phương cho từng nhóm chính sách với khả năng cân đối ngân sách của từng cấp, ngân sách 5 năm) và các nguồn khác. Nhiều chính sách được Nhà nước bảo đảm từ ngân sách nhà nước chưa được lượng hóa; các chính sách hoàn thuế, ưu đãi thuế làm giảm thu ngân sách nhà nước nhưng chưa có đánh giá tác động cụ thể...
Do đó, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với Bộ Tài chính phân tích, đánh giá tổng thể nguồn lực tài chính cần thiết để bảo đảm tính khả thi của các chính sách, lượng hóa nguồn lực, làm rõ nhu cầu ngân sách trung ương và ngân sách địa phương để có đủ cơ sở xem xét, quyết định.
Về thử nghiệm có kiểm soát trong các ngành công nghiệp văn hóa, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát quy định về việc tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát; thời hạn thực hiện thử nghiệm có kiểm soát; miễn, loại trừ trách nhiệm trong hoạt động thử nghiệm có kiểm soát, bảo vệ người tham gia thử nghiệm có kiểm soát không chỉ thực hiện theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, mà còn thực hiện theo quy định của pháp luật về công nghiệp văn hóa.
Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị cân nhắc quy định về thẩm quyền chấp thuận, điều chỉnh, gia hạn, tạm dừng, chấm dứt thử nghiệm có kiểm soát trong các ngành công nghiệp văn hóa, nên theo hướng giao Chính phủ quy định vấn đề này.
