Nhức nhối nạn lấn chiếm kênh, rạch - Bài 1: Bờ nào cũng lở

Hơn chục năm qua, TPHCM đã đầu tư cải tạo kênh rạch nhằm giảm thiểu ô nhiễm và chỉnh trang đô thị ngày một đẹp hơn. Các hành lang bờ sông, kênh, rạch xuất hiện nhiều mảng xanh, không khí trong lành, môi trường sống được nâng lên rõ rệt. Tuy nhiên, hiện nay tình trạng lấn chiếm kênh, rạch vẫn đang diễn ra ở nhiều quận huyện, gây nhức nhối trong dư luận.

Mặc dù TPHCM đã đầu tư xây dựng hàng loạt công trình chống sạt lở bờ sông, kênh, rạch nhằm hạn chế nguy cơ sạt lở gây ảnh hưởng đến đời sống người dân. Nhưng nhiều nơi đang đối mặt với tình trạng sạt lở nghiêm trọng do công trình chậm triển khai hoặc chưa có vốn.

Tình trạng sạt lở bờ sông khu vực bán đảo Thanh Đa (quận Bình Thạnh) ngày càng nghiêm trọng. Ảnh: PHẠM KIM NGÂN

Xói lở... khắp nơi

Dọc 2 bên bờ sông Sài Gòn, nhiều nơi nguy cơ sạt lở rất cao mỗi khi triều cường hay mưa lớn, nhất là khu vực các xã Bình Mỹ, Trung An, Hòa Phú và An Phú thuộc huyện Củ Chi. Tại các xã này hiện tượng hàm ếch kèm nguy cơ sạt lở kéo dài trên 13.000m dọc bờ sông. Riêng ở xã Bình Mỹ có hơn 3.000m rơi vào tình trạng sạt lở cao.

Tại tổ 3, ấp 1, xã Bình Mỹ nhiều người dân cho biết, đê bao bị sạt lở xuống sông vài chục mét là chuyện thường thấy. Không chỉ ở Bình Mỹ, tình trạng sạt lở cũng đang hoành hành tại khu vực rạch Võ và rạch Xẻo Đình, thuộc ấp Bốn Phú xã Trung An. Theo người dân, đợt triều cường nào các đê bao ở đây cũng không chịu nổi, chưa kể nỗi lo vào mùa mưa.

Anh Nguyễn Văn Hồng, người dân trong khu vực dẫn chúng tôi ra mép rạch cho biết, chỉ đoạn đê này thôi, triều cường lên cao là bị bể. “Có được vườn cây ăn trái như thế này, gia đình chúng tôi phải mất 17 năm. Nếu bể bờ bao, nước tràn gây ngập úng làm sao đậu trái được. Nhà cửa ngập chúng tôi còn sống được, nhưng vườn cây chết thì cả gia đình sẽ đói”.

Tại khu vực bờ tả sông Sài Gòn thuộc khu phố 5, phường Hiệp Bình Phước, quận Thủ Đức, hệ thống bờ bao chỉ được đắp đất mỏng manh đến nỗi có nguy cơ tràn và vỡ bờ nếu có triều cường hay mưa lớn. Tại bờ trái sông Sài Gòn khu vực bến đò Bình Quới phía thượng lưu và hạ lưu thuộc phường Linh Đông, quận Thủ Đức, dọc bờ sông chỉ được gia cố bằng cừ tràm và đất đã xuất hiện một số vết nứt nên rất dễ xảy ra tình trạng sạt lở gây vỡ bờ.

Ngoài ra, khu vực này thường xuyên có tàu thuyền lớn và đò chở khách qua lại tạo ra sóng rất mạnh. Điều đáng nói, phía trong bờ sông, hàng trăm nhà dân và vườn mai của người dân thấp hơn so với mực nước bên ngoài, nếu xảy ra tình trạng tràn và vỡ bờ, cả khu vực sẽ bị chìm trong nước.

Tương tự, khu vực cầu Giồng Ông Tố (nối hai phường An Phú và Bình Trưng Tây, quận 2) đang bị sạt lở nặng, hai bên nhà dân đã trơ ra thành hàm ếch, có nguy cơ sập bất cứ lúc nào.

Theo người dân phản ánh, thực trạng này do các sà lan thường xuyên đến khu vực để cào cát trộm, làm lòng sông ngày càng bị khoét sâu, khi nước dâng lên thì đất đá bên bờ bị cuốn trôi. Vào mùa mưa, sạt lở càng nghiêm trọng hơn do dòng chảy đảo chiều, ăn sâu vào đất liền. Mặc dù phường An Phú đã hỗ trợ hơn chục triệu đồng để người dân đóng cọc, kè bờ nhưng nhiều nhà dân vẫn tiếp tục bị nước ăn sâu. Những căn nhà có thể bị nước cuốn đi bất cứ lúc nào.

Nguy hiểm hơn, khu vực bờ trái sông Sài Gòn khu vực đường Nguyễn Văn Hưởng, phường Thảo Điền, quận 2, dọc bờ sông có nhiều nhà cao tầng nằm cách bờ sông 15 - 20m, thậm chí có nhiều ngôi nhà xây sát mép sông nhưng hệ thống bờ kè chủ yếu là hệ thống tường rào do người dân xây dựng. Trong khi đó, khu vực này có nhiều tàu, sà lan lưu thông qua lại làm nước đánh dạt vào hai bên bờ gây xói mòn bờ sông, rất dễ xảy ra tình trạng sạt lở.

Tình trạng sạt lở bờ sông ngày càng nghiêm trọng.

Thi công ì ạch

Hiện Khu Quản lý đường thủy nội địa (KQLĐTNĐ) được UBND TPHCM giao thực hiện 16 công trình chống sạt lở bờ sông, kênh, rạch (trong đó có 1 công trình chuyển tiếp, 6 công trình khởi công mới, 4 công trình chuẩn bị thực hiện, 5 công trình chuẩn bị đầu tư). Ngoài ra, còn 9 công trình sử dụng nguồn vốn ủy quyền.

Trong tổng số 62 điểm có nguy cơ sạt lở, KQLĐTNĐ làm chủ đầu tư xây dựng công trình chống sạt lở tại 19 điểm; các quận huyện và các đơn vị khác làm chủ đầu tư 19 điểm; còn lại 24 điểm chưa có chủ trương đầu tư (trong đó có 7 điểm đặc biệt nguy hiểm), 17 điểm kiến nghị xây dựng kè từ nay đến năm 2016 mới thực hiện. Hiện đang triển khai một số dự án nhưng việc thi công rất ì ạch.

Nguyên nhân do bị vướng mặt bằng nên không thể thi công. Mặc dù nguồn vốn xây dựng các công trình chống sạt lở đã được duyệt 148,7 tỷ đồng (tăng khoảng 3,5 lần so với năm 2011) nhưng hiện nay chỉ giải ngân được khoảng 30%.

KQLĐTNĐ đang khởi công 6 công trình thì có đến 5 công trình vướng mặt bằng. Trong đó, 2 công trình tại kênh Thanh Đa, quận Bình Thạnh là đoạn 1.2 và đoạn 1.4 (hoàn thành trong năm 2014), nhưng đến nay công trình thi công rất ì ạch. Còn lại, 1 công trình chống sạt lở tại bờ sông khu vực xã Nhơn Đức, 2 công trình xây kè tại rạch Tôm, huyện Nhà Bè vẫn trong giai đoạn chờ giải phóng mặt bằng.

Tương tự, cả 4 công trình, dự án chống xói lở bờ sông tại cầu Long Kiểng, cầu Phước Lộc, xây dựng bờ kè tại ngã 3 Rạch Rơi (sông Cần Giuộc) và bờ kè tại khu dân cư xã Phước Kiểng, huyện Nhà Bè cũng vướng giải phóng mặt bằng. Trong đó, công trình chống xói lở cầu Long Kiểng kinh phí đã vượt lên gấp đôi (so với mức 21,3 tỷ đồng Sở GTVT đã phê duyệt trước đây) nên vừa qua, KQLĐTNĐ đã đề xuất TP trình Thủ tướng Chính phủ cho phép nâng tổng mức đầu tư của dự án.

Theo Sở GTVT trên địa bàn TP hiện có 62 khu vực, trong đó có 29 vị trí đặc biệt nguy hiểm gồm: huyện Nhà Bè có 12 vị trí, quận Bình Thạnh 7 vị trí, huyện Bình Chánh 4 vị trí, quận Thủ Đức 2 vị trí, quận 2 có 3 vị trí... Ngoài các điểm trên còn có 18 khu vực sạt lở mức độ nguy hiểm và 15 khu vực sạt lở mức độ bình thường.

QUỐC HÙNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Tính đến 18 giờ ngày 29-10-2020 đã có 44.860.215 ca xác nhận mắc Covid-19, có 1.180.803 ca tử vong trên thế giới (Mỹ: 9.121.800 ca mắc, 233.137 tử vong; Ấn Độ: 8.041.051 ca mắc, 120.583 ca tử vong; Brazil: 5.469.755 ca mắc, 158.468 ca tử vong; Nga: 1.581.693 ca mắc, 27.301 ca tử vong). Tại Việt Nam, có 1.177 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 1.062 ca đã được chữa khỏi, 35 ca tử vong.