Giải Nobel Y học 2006

Niềm hy vọng cho các bệnh nhân nan y

Ngày 2-10 vừa qua, Hội đồng xét duyệt giải Nobel thuộc Viện Karolinska (Thụy Điển) đã công bố giải Nobel Y học 2006 được trao cho hai nhà bác học Hoa Kỳ còn rất trẻ, đó là Andrew Z. Fire và Craig C.Mello, về phát minh tìm ra cơ chế căn bản kiểm soát các thông tin di truyền trong sinh học phân tử.

Andrew Z. Fire (trá) và Craig C. Mello.

Cuộc nghiên cứu mang tính cách mạng khoa học bắt đầu từ năm 1990 nhờ nhà sinh học GS Richard Jorgensen thuộc Viện Đại học Tucson (Arizona-USA), người thích thay đổi màu sắc tự nhiên của các cánh hoa trên cây péturinas trồng làm cảnh. Ông này đã tác động lên cơ chế phân tử tạo màu hoa bằng cách ghép vào hệ di truyền của cây các gen có thể thay đổi việc sao chép tự nhiên màu sắc của hoa nhưng kết quả hoa toàn ngoài ý muốn…

Ngày nay, người ta gọi hiện tượng mất màu ngoài ý muốn là do tác động của ARN giao thoa (interférence ARN). Các nhà khoa học Hoa Kỳ khám phá ra quá trình làm mất tác dụng một gen do thêm vào một gen khác có cùng tính chất là do các tế bào thực vật đã tự động chế tạo ARN giao thoa để trung hòa tác động di truyền của gen thêm vào.
 
Hiện tượng mà Richard Jorgensen quan sát thấy từ 10 năm trước đến nay mới được hiểu rõ nhờ các công trình nghiên cứu của Andrew Z. Fire và Craig C. Mello trên giun tròn Caenorhabditis elegans và ruồi giấm (drosophile). Công trình của 2 nhà khoa học này đã chứng minh được cơ chế phát sinh ARN giao thoa và hiện tượng này không chỉ có riêng trên lĩnh vực thực vật mà cả trên động vật.

Trong thực vật cũng như động vật, các đại phân tử ADN trong nhân tế bào sẽ gửi các thông tin di truyền đến bộ máy tổng hợp protein nhờ các ARN thông tin gọi là ARN messager (ARNm). Năm 1998, Andrew và Craig công bố phát hiện của họ về một cơ chế làm thay đổi ARNm khỏi một gen xác định nhờ ARN giao thoa (ARNi). Khi ARNm bị biến mất, gen tương ứng sẽ ngừng hoạt động.

Cơ chế này hiện nay là công cụ tuyệt vời để nghiên cứu các chức năng của gen được các nhà di truyền học sử dụng để chọn lựa các gen có khả năng “tiêu diệt” sự đột biến của tế bào.
ARN giao thoa sẽ được ứng dụng trong việc tìm ra các phương thức mới để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn, nhiễm virus, bệnh tim, ung thư, rối loạn nội tiết và nhiều bệnh khác bằng cách áp dụng việc biến đổi, sao chép gen về mặt di truyền học trên con người. Từ đó hướng đến các liệu pháp gen để trị bệnh trong tương lai.

Như vậy, việc trao giải Nobel Y học 2006 cho hai nhà bác học trẻ Fire và Mello là tưởng thưởng xứng đáng cho sự phát minh ra liệu pháp gen mang lại niềm tin và hy vọng trong việc chữa trị các bệnh nan y cho nhân loại.

Andrew Z. Fire
47 tuổi, là giáo sư Bệnh lý và Di truyền tại Đại học Y khoa, Viện Đại học Stanford (California-Hoa Kỳ). Tài năng khoa học của ông phát triển rất sớm: 19 tuổi ông nhập học Viện Đại học danh tiếng Hoa Kỳ, Massachusetts Institute of Technology (MIT); 23 tuổi ông hoàn tất luận án Tiến sĩ về sinh học. Tại MIT, ông đã làm việc cùng nhà di truyền học danh tiếng Philip Sharp (Nobel Y học năm 1983) trước khi qua Anh cộng tác cùng một trong các bậc thầy trên lĩnh vực sinh học phân tử là Sidney Brenner (Nobel 2002). Ông trở lại Hoa Kỳ năm 2003.

Craig C. Mello
46 tuổi, là giáo sư chuyên ngành Y học phân tử thuộc Đại học Y của Viện Khoa học Massachusetts (Hoa Kỳ). Xuất thân trong một gia đình có nền tảng khoa học, ngay từ thời thơ ấu ông đã quan tâm tìm hiểu về nguồn gốc cuộc sống con người. Ông còn là giám đốc một phòng thí nghiệm chuyên nghiên cứu phương pháp ngăn chặn sự phát triển các gen được xác định đặc biệt trong phôi mầm.

DS TRƯƠNG TẤT THỌ

Các tin, bài viết khác