Nghị quyết nhằm cụ thể hóa những nội dung được luật giao, đồng thời phân định rõ thẩm quyền của HĐND, UBND và Chủ tịch UBND TPHCM trong ban hành các loại văn bản đặc thù.
UBND TPHCM cho rằng Luật Phát triển đô thị đã mở rộng cơ chế để thành phố chủ động ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong một số trường hợp đặc thù. Cụ thể, thành phố có thể quy định khác với văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước ở Trung ương hoặc quy định những vấn đề chưa được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ quy định, nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý và phát triển của thành phố.
Tuy nhiên, theo UBND TPHCM, quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật hiện hành chưa bao quát đầy đủ tính chất những trường hợp đặc thù này. Vì vậy, cần có quy định cụ thể, thống nhất về trình tự, thủ tục xây dựng và ban hành văn bản để tránh lúng túng trong xác định thẩm quyền, phương thức thực hiện và phân định trách nhiệm giữa các cơ quan.
Phân định rõ ai được quyết định vấn đề nào
Theo dự thảo, HĐND TPHCM sẽ ban hành văn bản điều chỉnh các thủ tục hành chính đang được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc những thủ tục mà văn bản quy phạm pháp luật Trung ương giao HĐND TPHCM phải có ý kiến chấp thuận hoặc thông qua.
UBND TPHCM được đề xuất ban hành văn bản điều chỉnh thủ tục hành chính đang được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Trong khi đó, Chủ tịch UBND TPHCM sẽ ban hành văn bản điều chỉnh thủ tục hành chính đang được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật của bộ, cơ quan ngang bộ để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, tổ chức thuộc thành phố.
Các quy định mới phải hướng tới đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời không được quy định thêm thành phần hồ sơ, tăng thêm yêu cầu, điều kiện hoặc thời gian giải quyết so với thủ tục đang áp dụng.
Rõ thẩm quyền với các biện pháp đặc thù
Với các biện pháp đặc thù phù hợp yêu cầu phát triển của thành phố, UBND TPHCM đề xuất phân định thẩm quyền cho HĐND và UBND thành phố. Theo đó, HĐND TPHCM sẽ ban hành văn bản quy định biện pháp đặc thù, trừ những trường hợp thuộc thẩm quyền ban hành của UBND thành phố, Chủ tịch UBND thành phố.
UBND TPHCM lý giải việc phân định như trên nhằm bảo đảm kiểm soát quyền lực, duy trì cơ chế quyết định tập thể, tránh tình trạng một cơ quan vừa tổ chức thực hiện vừa tự quyết định những chính sách có phạm vi tác động lớn, liên ngành hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.
Theo dự thảo, việc xây dựng, ban hành văn bản thi hành Luật Phát triển đô thị phải tuân thủ quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật và các yêu cầu riêng được đặt ra tại nghị quyết; không áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn, trừ trường hợp tạm ngưng hiệu lực toàn bộ hoặc một phần của văn bản hoặc bãi bỏ văn bản.
Thí điểm phải qua khảo sát, tham vấn
Đối với trường hợp TPHCM đề xuất thí điểm cơ chế, chính sách, dự thảo quy định việc xây dựng nghị quyết thí điểm phải tuân thủ pháp luật về văn bản quy phạm pháp luật và các quy định riêng tại nghị quyết; đồng thời bảo đảm đúng nguyên tắc và phạm vi thí điểm cơ chế, chính sách theo Luật Phát triển đô thị. Trình tự, thủ tục rút gọn cũng không được áp dụng, ngoại trừ trường hợp tạm ngưng hiệu lực toàn bộ hoặc một phần văn bản hoặc bãi bỏ văn bản.
Trước khi đề xuất xây dựng nghị quyết thí điểm, cơ quan chủ trì phải khảo sát thực tế, tổng kết mô hình tương tự nếu có, từ đó lập hồ sơ đề xuất. Cơ quan này cũng phải tổ chức tham vấn chính sách và các vấn đề quan trọng khác của đề xuất thông qua hội nghị, hội thảo hoặc bằng văn bản tham vấn.
Trường hợp cơ chế, chính sách thí điểm có tác động đến vùng đô thị đặc biệt, cơ quan chủ trì đề xuất còn có trách nhiệm lấy ý kiến của UBND cấp tỉnh tại các địa phương có liên quan.
